Географиялық дереккөздер

Ереже: Атлас бір-бірімен байланысты және белгілі мақсатқа сай жүйеленген карталарды біріктіреді. Ол кездейсоқ жиналған суреттерден мазмұны, картографиялық белгілері және бөлімдерінің үйлесуі арқылы ерекшеленеді.

Қолдану: Шарттағы ортақ мақсат, карталардың байланысы және жүйеленуі C жауабын, атласты, анықтайды. Бір ғана карта да пайдалы дерек береді, бірақ карталар жүйесінің толық жинағы болмайды. Атластан бір аумақтың бедерін, климатын және шаруашылығын қатар салыстыруға болады; бұл оның жүйелік сипатын көрсетеді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Географиялық карта жеке бейнелеу болуы мүмкін.

B) Ғарыштық сурет аппарат түсірген бейне, карталардың жүйеленген жинағы емес.

D) Деректі фильм қозғалыстағы бейне береді.

E) Энциклопедия анықтамалық мақалаларды жинайды; карта болғанымен, негізгі белгісі осы картографиялық жүйе емес.

Қайта орындауға ишара: Жеке карта мен ортақ мақсатқа біріктірілген карталар жүйесін ажырат.

Ереже: Атлас карталардың мазмұнын ортақ мақсатқа сәйкес ұйымдастырады. Фотоальбом нысандардың сыртқы бейнесін жинауы мүмкін, бірақ ол өздігінен кеңістіктік мәліметтері келісілген карталар жүйесіне айналмайды.

Қолдану: Сұрақ екі дереккөздің құрылымдық айырмасын сұрайды. Сондықтан C дұрыс: атласта өзара байланысты карталар жүйеленеді. Айырма парақ санына, бір түсті баспаға немесе фотоның түсірілген күніне тәуелді емес. Атласты пайдаланғанда түрлі тақырыптық картаның бір аумақты қалай сипаттайтыны салыстырылады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Ортақ мақсат барлық картаның масштабы бірдей болуын міндеттемейді.

B) Атлас бір ғана картамен шектелетін ұғым емес; бірнеше тақырыпты да біріктіре алады.

D) Жасалу күні жүйеленудің негізгі шарты емес.

E) Бір түсті баспа міндетті белгі болмайды. Сондықтан айырманы картаның масштабынан, датасынан не түсінен емес, карталардың мазмұндық байланысы мен ұйымдасуынан іздейміз.

Қайта орындауға ишара: Айырманы суреттің түсінен емес, карталардың ұйымдасуынан ізде.

Ереже: Қашықтан түсірілген бейненің түрі оны алған аппараттың орналасуына қарай ажыратылады. Орбиталық аппараттан алынған жер беті бейнесі ғарыштық сурет деп аталады; ұшақтан алынған бейне аэросурет болады.

Қолдану: Шарт «Жер орбитасындағы аппарат» деп нақтылайды. Сондықтан D, ғарыштық сурет, дұрыс. Оны кейін зерттеп, картаға айналдыруға немесе мақалада қолдануға болады, бірақ бастапқы түсірілімнің түрі өзгермейді. Бейненің қай басылымда берілгені мен оның қалай алынғанын ажырату қажет.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Карта өңделген және шартты белгілермен берілген бейнелеу.

B) Ғылыми мақала зерттеу мәтіні.

C) Энциклопедия анықтамалық басылым.

E) Аэросурет әуе аппаратынан, мысалы ұшақтан алынады; шарттағы орбиталық аппаратпен бірдей дерек түрі емес.

Қайта орындауға ишара: Бейненің қай биіктікте және қандай аппаратпен алынғанына назар аудар.

Ереже: Ұшақтан немесе басқа әуе аппаратынан жер бетінің фотобейнесін алу аэротүсірілімге жатады, ал алынған сурет аэросурет деп аталады. Оның негізгі белгісі камераның әуеде орналасуы; орбиталық аппаратпен түсірілген бейне басқа түрге жатады.

Қолдану: Шарт камераның ұшақта болғанын нақты береді. Сондықтан A, аэросурет, дұрыс. Бір фото табиғи нысанды көрсетеді, бірақ қозғалыстағы фильм емес. Бұл бейнені зерттеуші карта жасауға қолданса да, бастапқы деректің алыну тәсілі ұшақтағы фототүсірілім болып қалады.

Қате нұсқаларды ажырату: B) Деректі фильм қозғалыстағы кадрлардан тұрады.

C) Энциклопедия деректерді мәтіндік мақалалармен жүйелейді.

D) Ауа райы күнделігі уақыт бойынша бақылауларды тіркейді.

E) Ғарыштық сурет орбиталық аппараттан алынады; ұшақтағы камераны ғарыш аппаратымен шатастыруға болмайды.

Қайта орындауға ишара: Камера ұшақта ма, әлде Жер орбитасында ма болғанын тексер.

Ереже: Маршрут жоспарлағанда нысандардың орнын, арақашықтығын және бағыттарын көрсететін карта қажет. Топографиялық карта жергілікті жер туралы осындай деректерді береді; оның масштабы мен мазмұны нақты міндетке сәйкес таңдалуы тиіс.

Қолдану: Шарт жаяу жолды, өзенді, бағытты және масштабты бірге талап етеді. Сондықтан E дұрыс. Бұл мәліметтер туристке нысандардың өзара орналасуын түсінуге көмектеседі. Жалпы материк картасы немесе бір фотосурет жергілікті маршрутты дәл жоспарлауға қажетті барлық белгіні бермеуі мүмкін.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Түсіндірмесіз жалғыз фото бағыт пен масштабты міндетті түрде көрсетпейді.

B) Материк атласының ауқымы жергілікті жолдар үшін тым жалпы.

C) Мақала қорытындысы маршруттық карта емес.

D) Атаудың тарихы жол мен арақашықтық туралы деректі алмастырмайды.

Қайта орындауға ишара: Дереккөздің аумақтық егжей-тегжейі тапсырмаға жеткілікті ме?