Қазақстанның климаты: зерттеулер, географиялық карталар және мәліметтер базасы

Ереже: Айлық климатограмма бір орынның маусымдық режимін ықшам көрсетуге арналған. Оның кең қолданылатын түрі температураның айлық орташа мәндерін және жауын-шашынның айлық мөлшерін біріктіреді. Сызбада екі түрлі өлшем бірлігіне бөлек шкала қажет.

Қолдану: Сұрақ қалыпты оқу климатограммасының негізгі жұбын сұрайды. Сондықтан жылулық және ылғалдық сипаттаманы бірге беретін көрсеткіштерді таңдаймыз. Өзге метеорологиялық элементтер де климатты зерттеуге қажет, бірақ олардың қосымша графиктері осы стандартты жұптың орнына жүрмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: Қысым, жел, бұлт және қар маңызды деректер болғанымен, берілген жұптар температура мен жауынның жылдық жүрісін бірге көрсетпейді. Өзен шығыны гидрологиялық көрсеткіш. Барлық табиғат графигін бірдей климатограмма деп атауға болмайды.

Қайта орындауға ишара: Бір көрсеткіш жылуды, екіншісі атмосферадан түсетін су мөлшерін сипаттауы керек.

Ереже: Уақыт қатарының нүктелерін уақыт ретімен жалғау өзгерістің бағытын көруге көмектеседі. Климатограммада температура мен жауынның шкалалары әртүрлі болғандықтан, олардың өлшем бірліктері анық белгіленеді. Сызық айлық орташалардың арасын көрнекі байланыстырады.

Қолдану: Шарт жауынның берілуін көрсетіп, температураның маусымдық бағытын сұрайды. Сондықтан айлық мәндерді ретімен қосатын тәсілді таңдаймыз. Қосылған сызық нақты әр күннің өлшемін білдірмейді; екі орташа нүктенің арасындағы көрініс графикалық ықшамдау екенін ескеру керек.

Қате нұсқаларды ажырату: Дөңгелек диаграмма үлестерге ыңғайлы, бірақ температураның теріс мәндері мен уақыт ретін нашар береді. Бір жылдық баған маусымды жасырады. Ретсіз нүктелер мен жалаң ай атаулары сандық бағытты толық көрсетпейді.

Қайта орындауға ишара: Айлар реті сақталып, әр айдың сандық мәні көріне ме — соны тексер.

Ереже: Әр айдағы жауын мөлшері сол уақыт аралығында жиналған суды көрсетеді. Баған биіктігі жеке айлар арасындағы айырманы салыстыруға ыңғайлы. Шкала миллиметрмен белгіленіп, айлар уақыт ретімен орналасады; сандық мәнді түсімен ғана анықтамайды.

Қолдану: Шарт температура емес, айлық су мөлшерлерінің жеке салыстыруын сұрайды. Сондықтан бағандар қолайлы тәсіл ретінде таңдалады. Басқа график те кей жағдайда қолданылуы мүмкін, бірақ осы оқу климатограммасында міндетке сәйкес келетін стандартты нұсқа осы.

Қате нұсқаларды ажырату: Жел раушаны бағыттың жиілігін, изобара қысымды, профиль бедерді сипаттайды. Температура сызығы жауын мөлшерінің орнына жүрмейді. Екі шкала қолданылғанда сызық пен бағанның биіктігін өлшем бірліктерінсіз тікелей салыстыру дұрыс емес.

Қайта орындауға ишара: Қай тәсіл бірдей уақыт аралықтарының жеке мөлшерлерін ортақ шкалада салыстырады?

Ереже: Күнтізбелік жыл он екі айдан тұрады. Айлық климатограммада әр айдың температурасы мен жауыны бір уақыт ұяшығында көрсетіледі. Сондықтан толық бір жыл үшін әр айды қамту керек; жоқ деректі өлшенген нөлмен алмастыруға болмайды.

Қолдану: Сұрақ екі көрсеткіш болғандықтан жиырма төрт сан болуы мүмкін екенін емес, айлық жұптар санын сұрайды. Әр айға бір жұп келеді. Толық жылды тек төрт маусыммен беру айлық егжей-тегжейлі ақпаратты қысқартады және сұралған пішінге сәйкес емес.

Қате нұсқаларды ажырату: Төрт саны маусым санымен, ал алты жарты жылмен шатастырудан шығуы мүмкін. Жиырма төрт екі көрсеткіштің жеке сандарын санайды. Он жұп толық жылды қамтымайды. Дерек құрылымында жазба мен жеке өрістің айырмасын түсіну маңызды.

Қайта орындауға ишара: Алдымен уақыт ұяшықтарын сана; бір ұяшықта неше көрсеткіш барын бөлек қарастыр.

Ереже: Жауын-шашын мөлшері уақыт аралығында жиналған су қабатын сипаттайды. Бір-бірін қайталамайтын толық айлар мөлшерін қосу жылдық жиынтық береді. Орташа айлық жауын, ең жоғары ай және өзгеріс ауқымы басқа көрсеткіштер болып табылады.

Қолдану: Шарт барлық айдың барын және өлшем негізінің бірдей екенін береді. Сондықтан толық жылға жиналған суды қосу арқылы табамыз. Бір айдың дерегі жоқ болса, сол айды нөл деп қоюға болмайды; толықтық пен сапа алдымен тексеріледі.

Қате нұсқаларды ажырату: Орташа айлық мән жылдық жиынтықтан он екі есе кіші болуы мүмкін. Максимум мен минимум тек жеке айды береді, ал олардың айырмасы таралу ауқымы. Температура үшін қолданылатын орташалауды жауын жиынтығына ойланбай қолдану қате.

Қайта орындауға ишара: Сұрақ орташа айды ма, әлде жыл бойы түскен судың жалпы мөлшерін бе сұрайды?