Сұраныс заңы

Ереже: Оқу моделінде сұраныс тауарды алу тілегімен ғана емес, оны берілген бағамен сатып алу мүмкіндігімен де байланысты. Баға мен көлемнің байланысы қаралғанда басқа жағдайлар бірдей деген шарт сақталады. Бір шартты кесте барлық нақты нарыққа өзгеріссіз таралмайды. Көрсеткіштің деңгейі, оның өзгерісі және өзгеріске ықпал ететін себеп бөлек ұғымдар. Салыстыруда өлшем бірлігі, кезең және бастапқы жиынтық ашық болуы керек. Модельді талдау берілген деректен шығатын қорытындыны анықтайды, жеке сатып алу не қаржы шешімін ұсынбайды.

Қолдану: А жағдайында тілек бар, бірақ екінші шарт орындалмайды. Б жағдайында екі белгі қатар берілген. Сондықтан осы оқу анықтамасына Б сәйкес. Бұл адамды немесе оның қажеттілігін бағалау емес; терминнің шарттарын тексеру. Нақты сатып алу болғаны айтылмаған, мүмкіндік орындалған әрекетке тең емес.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «А: тілектің болуы қалған шарттың бәрін автоматты орындайды.» — Сатып алу мүмкіндігі еленбеген; екі шартты анықтама бір белгіге тарылған.

B) «А да, Б да: қаражат туралы шарт мүлде қажет емес.» — Берілген анықтаманың екінші бөлігі өшірілген; мәтіннің шарттары сақталмаған.

D) «Екеуі де сәйкес емес, себебі сатып алу міндетті аяқталған болуы керек.» — Анықтама мүмкіндік пен тілекке қатысты; аяқталған әрекет деген жаңа талап қосылған.

E) «А ғана сәйкес, себебі мүмкіндік болса тілек міндетті жоқ.» — Екі белгінің бірге болуы Б жағдайында ашық берілген; олар негізсіз қарсы қойылған.

Қайта орындауға ишара: Анықтамада екі белгі қатар қажет пе?

Ереже: Оқу моделінде сұраныс тауарды алу тілегімен ғана емес, оны берілген бағамен сатып алу мүмкіндігімен де байланысты. Баға мен көлемнің байланысы қаралғанда басқа жағдайлар бірдей деген шарт сақталады. Бір шартты кесте барлық нақты нарыққа өзгеріссіз таралмайды. Көрсеткіштің деңгейі, оның өзгерісі және өзгеріске ықпал ететін себеп бөлек ұғымдар. Салыстыруда өлшем бірлігі, кезең және бастапқы жиынтық ашық болуы керек. Модельді талдау берілген деректен шығатын қорытындыны анықтайды, жеке сатып алу не қаржы шешімін ұсынбайды.

Қолдану: Нысан мен өзге жағдайлар бірдей қалғанда баға айырмасының көлеммен байланысын бөлек қарастыруға болады. Әртүрлі тауар, сапа немесе кезең қосылса, айырма тек бағадан туғаны белгісіз. Мұндай модель нақты әлемнің барлық күрделілігін толық жоймайды; сұрақ берілген салыстыру шартының сақталуын тексереді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Бірдей емес екі тауардың көлемін әр маусымда салыстыру.» — Нысан мен уақыт өзгерген; көлем айырмасын баға байланысынан бөлу қиын.

B) «Екі аудиторияны мүлде бөлек табыспен салыстыру.» — Сатып алу мүмкіндігі өзгерген; бағаға қатысты ортақ жағдай сақталмаған.

C) «Баға төмендегенде сапаны да өзгертіп, бәрін тек бағаға телу.» — Екінші фактор өзгерген; басқа жағдайлар бірдей талабы бұзылған.

D) «Бір бағаның көлемін ғана алып, екінші өлшемді тіркемеу.» — Салыстыруға қажет екінші жағдай жоқ; байланыс бағаланбайды.

Қайта орындауға ишара: Салыстыруда бағадан басқа қандай жағдайлар өзгеріп кетпеуі тиіс?

Ереже: Оқу моделінде сұраныс тауарды алу тілегімен ғана емес, оны берілген бағамен сатып алу мүмкіндігімен де байланысты. Баға мен көлемнің байланысы қаралғанда басқа жағдайлар бірдей деген шарт сақталады. Бір шартты кесте барлық нақты нарыққа өзгеріссіз таралмайды. Көрсеткіштің деңгейі, оның өзгерісі және өзгеріске ықпал ететін себеп бөлек ұғымдар. Салыстыруда өлшем бірлігі, кезең және бастапқы жиынтық ашық болуы керек. Модельді талдау берілген деректен шығатын қорытындыны анықтайды, жеке сатып алу не қаржы шешімін ұсынбайды.

Қолдану: Баға 100-ден 80-ге, көлем 40-тан 55-ке өзгерген. Екі бағыт қарсы, бұл берілген модельге сай байқау. Ол барлық мүмкін бағадағы көлемді немесе нақты нарықтың болашағын толық анықтамайды. Қорытынды екі нүктемен және бірдей өзге жағдай шартымен шектелуі тиіс.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Баға өскенде көлем артқаны осы кестеде берілген.» — Баға 100-ден 80-ге төмендеген; салыстыру бағыты шатастырылған.

B) «Әр нақты нарықта дәл осындай көлем міндетті болады.» — Екі шартты нүкте барлық нарыққа таратылған; ауқым мен модель шегі жоғалған.

D) «Баға да, көлем де осы екі нүктеде төмендеген.» — Көлем 40-тан 55-ке өскен; оның бағыты кері берілген.

E) «Көлем екі жағдайда да өзгеріссіз қырық дана.» — Екінші нүктедегі 55 дана еленбеген; сандық дерек бұрмаланған.

Қайта орындауға ишара: Бағаның өзгеріс бағыты мен көлемнің өзгеріс бағытын бөлек табыңыз.

Ереже: Сөз дәлдігі ұғымның мағынасы мен контекстегі қатынасын анық сақтауды талап етеді. Заттың материалы, жасалу тәсілі, қолданылу орны және уақыты — әртүрлі белгілер. Сипаттамада оларды бір-бірімен алмастырмаймыз. Дерек жоқ болса, жорамалға белгі қоямыз; ықтимал түсіндіруді дәлелденген факт ретінде беруге болмайды.

Қолдану: Өзгеріс соңғы және алғашқы деңгейлердің айырмасы: 55 − 40 = 15 дана. 55 соңғы көлем, өсім емес. Пайыздық өсім бөлек 15 / 40 × 100 = 37,5% болады. Сұрақ дана айырмасын сұрағандықтан, оны пайыз немесе жалпы деңгеймен алмастырмаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Көлем 15 пайыздық тармаққа өсті.» — Дана саны пайыздық үлес емес; өлшем бірлігі негізсіз ауысқан.

C) «Көлем 55 данаға өсті.» — Соңғы деңгей айырмамен шатастырылған; бастапқы 40 дана алынбаған.

D) «Көлем 40 данаға өсті.» — Бастапқы деңгей өзгерістің орнына берілген; 55 пен 40 айырмасы есептелмеген.

E) «Көлем 15 данаға кеміді.» — Айырма дұрыс санмен берілгенімен, бағыт кері; соңғы деңгей жоғары.

Қайта орындауға ишара: Соңғы деңгейден бастапқы деңгейді алып тастаңыз; өлшем бірлігі қандай?

Ереже: Дәлел тезиске тікелей қатысты болуы және оны тексеруге мүмкіндік беруі керек. Нақты мысал, салыстыру немесе дерек пікірдің негізін көрсетеді. Бір оқиғаны барлық жағдайға таратуға, ал жеке сенімді зерттеу нәтижесі ретінде ұсынуға болмайды.

Қолдану: Көлемнің өзгерісі берілген факт, ал жалғыз себеп — бөлек тұжырым. Жарнама мен аудитория қатар өзгергендіктен, олардың ықпалын ажырату қажет. Басқа жағдайлар бірдей шарты орындалмаған. Сақтық көлем өсуін жоққа шығармайды; себепке қатысты дәлелдің шегін көрсетеді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) «Жарнама бар болса, баға ешқашан ықпал етпейді.» — Екінші фактор бірінші ықпалдың толық жоқтығына кепіл емес; кері абсолютті үкім жасалған.

B) «Көлемнің жалғыз себебі баға екені толық дәлелденді.» — Қатар өзгерген факторлар еленбеген; байланыс жалғыз себепке негізсіз теңестірілген.

C) «Аудитория саны өзгерсе, барлық сатып алу міндетті аяқталған.» — Қатысу не ауқым нәтижеге толық тең емес; сатып алу туралы жаңа факт қосылған.

D) «Көлем мүлде өспеген.» — Расталған өзгеріс терістелген; себеп белгісіздігі нәтиженің жоқтығы емес.

Қайта орындауға ишара: Бағадан басқа қандай факторлар өзгерген?