ЭКҰ және медициналық технологиялар
45-параграф · Оқулықтың 104–106-беттері
«Биология, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «ЭКҰ және медициналық технологиялар» тақырыбы, 45-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «ЭКҰ жұмысында гаметаларды алу, эмбрион өсіру және оны жатырға көшіру қадамдары бөлек тіркелді. Бұл айырманы…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Әр әрекеттің нәтижесін өз деңгейінде бағалау үшін
Жауап нұсқалары
- A.Гамета алуды тірі туумен бірдей ету үшін
- B.Бір қадам сәтті болса, барлық кейінгі нәтижені кепілді деу үшін
- C.Эмбрион өсіруді геномды түзетумен теңестіру үшін
- D.Көшіру жасалса, имплантация міндетті болды деп санау үшін
- E.Әр әрекеттің нәтижесін өз деңгейінде бағалау үшіндұрыс
Түсіндірме
Ереже: Технологиялық жұмыс бірнеше өзара байланысты кезеңнен тұрады. Әр кезеңнің әрекеті мен нәтиже өлшемі бөлек болғандықтан, орындалуы мен табысы жеке тексеріледі.
Қолдану: Гаметалар алу, эмбрион даму және көшіру бір нәтиже емес. Осы айырманы сақтау ерте қадамды соңғы тууға немесе сәтті бекінуге теңестіруден қорғайды.
Қате нұсқалар: A) Бұл әртүрлі кезеңдердің нәтижелері; бірін екіншісіне теңестіру қате.
B) Аралық табыс барлық кейінгі даму кезеңдерінің сәттілігін растамайды.
C) Мәдениеттік даму генетикалық редакциялау операциясы емес.
D) Көшіру мен биологиялық бекіну бөлек нәтижелер. Ишара: Әр кезеңде нақты не алынғанын ата.
Дұрыс жауап: Биологиялық материалды төмен температурада сақтау
Жауап нұсқалары
- A.Биологиялық материалды төмен температурада сақтаудұрыс
- B.Ұрықтануды осы сәтте міндетті іске асыру
- C.Эмбрионды жатыр қуысына көшіру
- D.Барлық ооциттің ДНҚ-сын редакциялау
- E.Кейін тірі тууға толық кепіл беру
Түсіндірме
Ереже: Криоконсервация материалды кейін пайдалану мүмкіндігін сақтауға бағытталады. Сақталған қордың болуы ұрықтану немесе тірі туу нәтижесі алынды дегенді білдірмейді.
Қолдану: Берілген нысандар — сақталған ооциттер. Сондықтан нәтиже материал қорына қатысты; кейінгі өміршеңдік пен даму тиісті тексерулер арқылы бағаланады.
Қате нұсқалар: B) Сақтау гаметалардың қосылуы емес.
C) Бұл басқа кезең, криосақтаумен тең емес.
D) Температуралық сақтау геномдық редакциялау әрекеті емес.
E) Материал жарамдылығы мен кейінгі нәтижелер бөлек бағаланады. Ишара: Сақталған материалды дайын соңғы нәтижемен шатастырма.
Дұрыс жауап: Ұрықтандыруға пайдаланылатын бірнеше ооцит алу мүмкіндігін арттыру
Жауап нұсқалары
- A.Барлық эмбрионның бір генотиптілігін қалыптастыру
- B.Жатырға орналастырылған эмбриондардың санын осы сәтте өлшеу
- C.Ұрықтандыруға пайдаланылатын бірнеше ооцит алу мүмкіндігін арттырудұрыс
- D.Ұрықтанған жасушаның ДНҚ-сын міндетті түзету
- E.Әр пациентте жүктілікке толық кепіл беру
Түсіндірме
Ереже: Кейбір ЭКҰ жұмысында фолликулдық жетілуді басқару ооцит алу мүмкіндігін арттыру үшін қарастырылады. Нақты қолданылуы жеке медициналық жағдайға байланысты.
Қолдану: Шарт бірнеше фолликулдың жетілуін бағалайды. Сондықтан мақсат бірнеше ооцит алу мүмкіндігі; оны клондық біртектілікпен немесе барлық пациентке табыс кепілімен алмастырмаймыз.
Қате нұсқалар: A) Гаметалар әртүрлі генетикалық үйлесімдер беруі мүмкін; стимуляция клондау емес.
B) Шарт ооцит жетілуі туралы; эмбрион көшіру кейінгі басқа кезең.
D) Жетілу кезеңі геномдық редакциялаумен тең емес.
E) Бірнеше ооцит алу мүмкіндігі кейінгі барлық кезеңнің табысын растамайды. Ишара: Қай бастапқы жасушаның даму кезеңі бақыланған?
Дұрыс жауап: Ооциттің барлық ДНҚ негіздерінің ретін
Жауап нұсқалары
- A.Ооциттің барлық ДНҚ негіздерінің ретіндұрыс
- B.Бақыланған фолликулдың өлшемі туралы ақпаратты
- C.Құрылымды бейнелеуге болатынын
- D.Бейнелеу мен генетикалық талдауды ажырату қажеттігін
- E.Геном ретіне басқа талдау қажет екенін
Түсіндірме
Ереже: Бейнелеу құрылым мен өлшем туралы дерек береді. Генетикалық тізбекті анықтау молекулалық талдау арқылы жүргізіледі; бір әдістің нәтижесі барлық деңгейдегі ақпарат емес.
Қолдану: Фолликул өлшемі бақыланған, бірақ геном секвенирленгені жоқ. Сондықтан ДНҚ-ның әр негізі белгілі болды деп айтуға негіз жеткіліксіз.
Қате нұсқалар: B) Бұл әдістің берілген нысанасы және шартта өлшенгені көрсетілген.
C) Фолликулдар бейнеленгені шарттан белгілі.
D) Олар әртүрлі ақпарат береді; осы ажырату дұрыс.
E) Бейнедегі өлшем барлық негіздерді оқымайды, сондықтан молекулалық әдіс қажет. Ишара: Бейне өлшемін молекулалық реттен бөл.
Дұрыс жауап: Сан мен жасушалардың сапасы бөлек бағаланады
Жауап нұсқалары
- A.Көп жасушаның әрқайсысы автоматты бірдей сапалы
- B.Сапаны бағалау принциптік мүмкін емес
- C.Сан мен сапа бір көрсеткіштің толық синонимдері
- D.Көп материал міндетті ұрықтану мен тірі туу кепілі
- E.Сан мен жасушалардың сапасы бөлек бағаланадыдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Гаметалар саны қолда бар материалдың мөлшерін көрсетеді. Жарамдылығы басқа өлшемдерге байланысты болғандықтан, сандық және сапалық нәтижелерді қатар, бірақ бөлек бағалайды.
Қолдану: Шарт тек мөлшер туралы дерек береді. Әр жасушаның өміршеңдігі немесе басқа сапалық қасиеттері расталмағандықтан, әмбебап жарамдылық туралы қорытынды жасамаймыз.
Қате нұсқалар: A) Топтың мөлшері әр жеке жасушаның жарамдылығын растамайды.
B) Тиісті сапалық өлшемдер әртүрлі әдістермен зерттеледі.
C) Бірі қанша материал барын, екіншісі оның қасиеттерін сипаттайды.
D) Кейінгі кезеңдер жеке өлшенетін нәтижелер. Ишара: Көп материалды сапалы материалмен теңестірме.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Биология, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.