Электромагниттік және дыбыс толқындарының әсері

Ереже: Электрмагниттік және механикалық толқындардың физикалық табиғаты бөлек. Жарық өрістермен, ауадағы дыбыс ортаның механикалық тербелісімен байланысты.

Қолдану: Сұрақ екі құбылысты салыстырады. Жарық үшін заттық орта міндетті емес, ал дыбыстың таралуына орта қажет; екеуінің ағзаға әсерін бір механизмге біріктіруге болмайды.

Қате нұсқалар: A) Дыбыс орта тербелісіне байланысты, ал жарық вакуумда да тарала алады.

C) Толқындар энергия тасымалдай алады; бұл олардың әсерін талдауға маңызды.

D) Ауадағы дыбыс механикалық қысым тербелісі; электрмагниттік толқын емес.

E) Екі толқынның табиғаты орын ауыстырылған. Ишара: Вакуумда қай толқын тарала алатынын еске түсір.

Ереже: Вакуумдағы электрмагниттік толқындар c жылдамдықпен таралады. Жиілік пен толқын ұзындығы әртүрлі болуы мүмкін, бірақ вакуумдық жылдамдығы бірдей.

Қолдану: Шарт дәл вакуумды көрсетеді, сондықтан ортадағы сыну ерекшелігін қоспаймыз. Радио мен көрінетін жарықтың биологиялық әсері бірдей болады деген қорытынды бұл жылдамдық теңдігінен шықпайды.

Қате нұсқалар: B) Жарықтың вакуумдық жылдамдығы c, ауадағы дыбыс жылдамдығы емес.

C) Вакуумдағы электрмагниттік жылдамдық жиілікке осылай бөлінбейді.

D) Радиотолқын да электрмагниттік, вакуумда тарала алады.

E) Электрмагниттік таралу тірі жасушамен ғана шектелмейді. Ишара: Жылдамдық теңдігін басқа қасиеттердің теңдігімен шатастырма.

Ереже: Тұрақты жылдамдықта толқын ұзындығы жиілікке кері пропорционал. Формуланы λ=c/f түрінде жазу тәуелділікті анық көрсетеді.

Қолдану: f жаңа=2 f болса, λ жаңа=c/(2 f)=λ/2. Бұл физикалық қатынас, ағзаға тәуекелдің нақты пайызын өздігінен есептемейді.

Қате нұсқалар: A) f артқанда λ тұрақты болса, fλ көбейтіндісі c-ге тең қалмайды.

B) Шектеулі жиілік артуы ұзындықты нөлге айналдырмайды.

D) Берілген формула кері пропорция береді, төрт еселік өсім жоқ.

E) Көбейтінді тұрақты, жиілік артса ұзындық кері азаюы керек. Ишара: Формуладағы тұрақты көбейтіндіні сақта.

Ереже: Толқын ұзындығы λ=c/f арқылы табылады. Мегагерцті герцке ауыстыру үшін 10⁶ коэффициенті қолданылып, жылдамдықтың бірлігімен сәйкестендіріледі.

Қолдану: 100 МГц=100×10⁶=10⁸ Гц. 3×10⁸/10⁸=3 м; алынған сан радиотолқынның ұзындығын береді, денсаулық бағасын емес.

Қате нұсқалар: A) Жиілік бірлігін 100 есе қате ауыстыру осы артық нәтижеге әкеледі.

C) Жиілікті он есе төмен алғандай нәтиже; нақты 100 МГц берілген.

D) Жылдамдықты жиілікке көбейту емес, бөлу керек.

E) 100 МГц=10⁸ Гц; 3×10⁸/10⁸=3, ондық разряд артық өзгерген. Ишара: Жиілікті алдымен герцке келтір.

Ереже: Жеке фотон энергиясы оның жиілігіне тура пропорционал: E=hf. Бұл бір фотон туралы қасиет; бүкіл әсердің қуаты, уақыты және ағзадағы жұтылуы бөлек қаралады.

Қолдану: f₁=4 f₂ болса, E₁/E₂=hf₁/(hf₂)=4. Осыдан нақты толық биологиялық тәуекел төрт есе деген қорытынды жасамаймыз.

Қате нұсқалар: A) Формула жиіліктің квадратына емес, бірінші дәрежесіне тәуелді.

B) Оң жиілік пен h коэффициенті нөлдік энергия бермейді.

C) Жиіліктер әртүрлі болса, берілген модельде E де әртүрлі.

D) E жиілікке тура пропорционал, кері емес. Ишара: Жеке фотон мен жалпы сәулелену қуатын бөл.