Экстракорпоралды ұрықтандыру
43–44-параграф · Оқулықтың 99–103-беттері
«Биология, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Экстракорпоралды ұрықтандыру» тақырыбы, 43–44-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 30 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Экстракорпоралды ұрықтандыруды табиғи ұрықтанудан ажырататын негізгі белгі қайсы?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Ұрықтанудың ағзадан тыс зертханалық жағдайда жүруі
Жауап нұсқалары
- A.Бүкіл жүктіліктің міндетті түрде зертханалық ыдыста өтуі
- B.Гаметалардың орнына тек сомалық ядро қолданылуы
- C.Жатырға көшірілген эмбрионның міндетті түрде бекінуі
- D.Барлық эмбрионның бір генотипті болуы
- E.Ұрықтанудың ағзадан тыс зертханалық жағдайда жүруідұрыс
Түсіндірме
Ереже: ЭКҰ ұрықтанудың ағзадан тыс жүруімен сипатталады. Кейінгі эмбриондық даму, жатыр қуысына көшіру және жүктілік нәтижесі бөлек кезеңдер.
Қолдану: Сұрақ әдістің анықтаушы белгісін сұрайды. Оны толық жүктілікті ыдыста өсірумен, сомалық клондаумен немесе имплантация кепілімен алмастырмаймыз.
Қате нұсқалар: A) ЭКҰ-да ұрықтану мен ерте даму зертханада өтеді; толық жүктілік осы ыдыста жалғаспайды.
B) Бұл сомалық ядролық көшіруге қатысты, ал ЭКҰ гаметалардың қосылуын қамтиды.
C) Көшіру мен сәтті имплантация бөлек нәтижелер; әдістің анықтамасы табыс кепілі емес.
D) Әртүрлі гаметалар жаңа аллель үйлесімдерін бере алады; ЭКҰ клондық біртектілікке тең емес. Ишара: Қай кезеңнің өтетін орны өзгергенін анықта.
Дұрыс жауап: Зигота
Жауап нұсқалары
- A.Зиготадұрыс
- B.Ұрықтанбаған ооцит
- C.Жеке сперматозоид
- D.Көпжасушалы бластоциста
- E.Гаметалар қосылмай алынған сомалық клон
Түсіндірме
Ереже: Ұрықтану гаметалардың материалдары бірігіп, зигота түзумен байланысты. Зигота кейін митоздық бөлінулер арқылы ерте эмбриондық дамуға қатысады.
Қолдану: Берілген нысан — ұрықтанудан кейінгі алғашқы бір жасуша. Көпжасушалы сатыны немесе бастапқы гаметаларды осы нәтижеге теңестіруге болмайды.
Қате нұсқалар: B) Гаметалар қосылғаннан кейін бастапқы ұрықтанбаған күй өзгерген.
C) Шарт бір аталық гамета емес, екі гаметаның қосылу нәтижесін береді.
D) Бұл кейінгі даму сатысы; алғашқы бір жасушалы нәтиже емес.
E) Шарт ұрықтануды нақтылайды, сондықтан сомалық ядролық көшіру нәтижесі емес. Ишара: Гаметалардан кейінгі алғашқы жасушаның атауын еске түсір.
Дұрыс жауап: 46
Жауап нұсқалары
- A.23
- B.12
- C.69
- D.92
- E.46дұрыс
Түсіндірме
Ереже: Қалыпты ұрықтануда екі гаплоидты жиынтық қосылып, диплоидты жиынтық қалыптасады. Хромосома саны мен кейінгі ДНҚ көшірілуін ажыратады.
Қолдану: 23 + 23 = 46. Барлық қажетті шамалар шартта берілген; бұл қалыпты оқу моделі, ал нақты эмбриондағы сандық ауытқулар жеке тексеріледі.
Қате нұсқалар: A) Бұл бір гамета жиынтығы; екінші гаметаның материалын қосу ескерілмеген.
B) Ұрықтану кезінде жиынтықты қайта екіге бөлу керек емес.
C) Бұл үш гаплоидты жиынтыққа сәйкес; шартта екі гамета ғана бар.
D) 46 хромосоманы тағы екі еселеу қажет емес; кейінгі ДНҚ репликациясы бөлек кезең. Ишара: Әр гамета берген жиынтықты бір рет қос.
Дұрыс жауап: Митоздық эмбриондық бөлшектену
Жауап нұсқалары
- A.Митоздық эмбриондық бөлшектенудұрыс
- B.Әр бөлінуде жаңа гаметалардың қайта ұрықтануы
- C.Мейозбен гаметалардың түзілуі
- D.Эмбрионның бірден ересек дараға айналуы
- E.Әр бөлінуде бүкіл геном ретінің ауысуы
Түсіндірме
Ереже: Эмбрионның ерте бөлшектенуі митоздық жасушалық бөлінулермен байланысты. Жасуша санының өсуі мен толық мүшелік даму бөлек нәтижелер.
Қолдану: Шарт ұрықтанудан кейінгі митоздарды сипаттайды. Сондықтан оны жаңа ұрықтанумен немесе гаметалар түзетін мейозбен алмастырмаймыз.
Қате нұсқалар: B) Кейінгі жасушалар митозбен тарайды; әр бөлінуде жаңа гамета қосылмайды.
C) Бұл редукциялық гамета түзілуі емес, ұрықтанудан кейінгі митоздық даму.
D) Ерте бөліну мүшелік және толық ағзалық дамудың аяқталуы емес.
E) Митоз барлық негіздер ретін міндетті түрде өзгертетін үдеріс емес. Ишара: Гамета түзілуі мен зиготаның бөлінуін ажырат.
- 5
Дұрыс жауап: Көшіру жасалған, сәтті имплантация әлі дәлелденбеген
Жауап нұсқалары
- A.Жатырға көшіру әрдайым сәтті имплантациямен бірдей
- B.Көшіру жасалса, тірі туу міндетті түрде болады
- C.Имплантация — ооцит пен сперматозоидтың қосылуы
- D.Көшіру жасалған, сәтті имплантация әлі дәлелденбегендұрыс
- E.Бекіну расталмаса, көшіру де жасалмаған
Түсіндірме
Ереже: Эмбрионды жатыр қуысына көшіру — медициналық әрекет, ал имплантация — кейінгі биологиялық бекіну. Біріншісінің орындалуы екіншісіне толық кепіл емес.
Қолдану: Берілген дерек көшіруді растап, бекінуді растамайды. Қорытындыны осы шекте сақтаймыз; толық жүктілік немесе туу нәтижесін алдын ала жарияламаймыз.
Қате нұсқалар: A) Орналастыру әрекеті мен биологиялық бекіну бөлек кезеңдер.
B) Кейінгі жүктілік пен туу нәтижелері бөлек бағаланады.
C) Бұл ұрықтанудың анықтамасы; имплантация кейінгі бекінуге қатысты.
E) Көшіру орындалғаны шартта нақты көрсетілген. Ишара: Әрекеттің жасалуы мен кейінгі нәтижесін бөлек тірке.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 25 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Биология, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.