Жануарларды клондау
37–38-параграф · Оқулықтың 73–81-беттері
«Биология, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Жануарларды клондау» тақырыбы, 37–38-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 30 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Гидра денесінде кішкентай өсінді дамып, аузы мен қармалауыштары қалыптасқан соң бөлініп кетті. Бұл көбею түрі…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Бүршіктену
Жауап нұсқалары
- A.Екі түрді шағылыстыру
- B.Ересек дененің бірдей көлденең бөліктерге бөлінуі
- C.Ұрықтану
- D.Бүршіктенудұрыс
- E.Сомалық ядроны ооцитке көшіру
Түсіндірме
Ереже: Бүршіктенуде ата-аналық денеде жаңа дараға дамитын өсінді түзіледі. Бұл жыныссыз көбею тәсілі, генетикалық өзгеріс болмаса ұрпақ бастапқы генотипке ұқсас болады.
Қолдану: Гидрадағы өсінді мүшелерін қалыптастырып, дербес тіршілікке бөлінген. Осы реттілік бүршіктенуді көрсетеді; бүкіл дене бөлшектенуімен шатастырмаймыз.
Қате нұсқалар: A) Екі ата-аналық ағза мен гаметалар қосылуы жоқ.
B) Мұнда бүкіл дене фрагменттерге ыдырамаған, жеке өсінді дамыған.
C) Шарт гаметалардың қосылуын емес, сомалық өсіндінің дамуын береді.
E) Жасанды ядролық манипуляция көрсетілмеген; табиғи өсінді түзілуі берілген. Ишара: Жаңа дара бастапқы дененің өсіндісі ретінде пайда болды ма?
Дұрыс жауап: Фрагментация және регенерация арқылы жыныссыз көбеюге
Жауап нұсқалары
- A.Тек фенотиптің уақытша түс өзгеруіне
- B.Фрагментация және регенерация арқылы жыныссыз көбеюгедұрыс
- C.ДНҚ-ның тек молекулалық амплификациясына
- D.Жануардың міндетті трансгенді өзгеруіне
- E.Гаметалардың ұрықтануына
Түсіндірме
Ереже: Кейбір омыртқасыздарда лайықты дене бөліктерінен жаңа даралар дамуы мүмкін. Фрагментация бөліктердің пайда болуын, регенерация жетіспейтін құрылымдардың қалпына келуін сипаттайды; бұл барлық жануарға әмбебап емес.
Қолдану: Шарт дербес даралардың дене бөліктерінен шыққанын нақтылайды. Сондықтан жыныссыз фрагментациялық көбею дұрыс, ал әр жануардың кез келген кесіндісі осылай дамиды деп айтпаймыз.
Қате нұсқалар: A) Жаңа дербес даралар пайда болған, жай түс өзгерісі емес.
C) Нәтиже толық даралар, тек ген көшірмелері емес.
D) Бөтен ген енгізу жоқ; дене бөліктерінің дамуы берілген.
E) Гаметалар қосылғаны көрсетілмеген; жаңа дара дене бөлігінен дамыды. Ишара: Жаңа дара гамета қосылуынан ба, дене бөлігінен бе шықты?
Дұрыс жауап: Стробиляция
Жауап нұсқалары
- A.Стробиляциядұрыс
- B.Бүршіктену
- C.Ұрықтану
- D.Эмбриондық митоздық бөлшектену
- E.Сомалық ядролық көшіру
Түсіндірме
Ереже: Стробиляция кейбір медузалардың полиптік сатысында көлденең сегменттерден жас эфиралар түзумен байланысты. Оны эмбрионның митоздық бөлшектенуімен бірдей термин ретінде қолданбайды.
Қолдану: Көлденең қабаттар мен эфиралардың бөлінуі берілген. Бұл нақты өмірлік цикл үдерісін анықтайды, барлық жануардағы дене фрагментациясының толық синонимі емес.
Қате нұсқалар: B) Бүршіктенуде жеке өсінді дамиды; мұнда полиптің көлденең қабаттарынан эфиралар бөлінген.
C) Гаметалар қосылмаған, полиптік дененің жыныссыз кезеңі берілген.
D) Бұл бір бастапқы эмбрионның жасушаларға бөлінуі; полиптен эфира алу басқа өмірлік цикл құбылысы.
E) Арнайы ядро көшіру жоқ; табиғи полиптік сегменттер түзілуі сипатталған. Ишара: Жас эфиралар қай даму сатысынан бөлінген?
Дұрыс жауап: Жыныстық жолмен екі гамета материалы бірігіп, жаңа үйлесім түзілген
Жауап нұсқалары
- A.Клонның міндетті белгісі екі бөлек гамета қосылуы
- B.Әр жаңа аллель үйлесімі міндетті толық жаңа түр
- C.Ұрпақта ДНҚ мүлде болмайды
- D.Жыныстық көбеюде ешбір тұқымқуалайтын материал берілмейді
- E.Жыныстық жолмен екі гамета материалы бірігіп, жаңа үйлесім түзілгендұрыс
Түсіндірме
Ереже: Жыныстық көбеюде гаметалардың қосылуы ата-аналық материалдың жаңа үйлесімін береді. Бұл бір сомалық дара генотипін көшіруден өзгеше нәтиже.
Қолдану: Шарт екі гамета мен жаңа үйлесімді нақтылайды. Сондықтан ұрпақты бір ата-ананың сомалық көшірмесі ретінде сипаттамаймыз.
Қате нұсқалар: A) Клондық көшірме алу мен жаңа гамета үйлесімі бөлек құбылыстар.
B) Жаңа генотиптің пайда болуы түр ауысуын автоматты білдірмейді.
C) Жаңа дара ата-аналық ДНҚ алады; мәселе оның үйлесімінде.
D) Гаметалар генетикалық ақпарат береді; бұл анықтамаға қайшы. Ишара: Материалдың көзі бір сомалық нысан ба, әлде екі гамета ма?
Дұрыс жауап: Ересек сомалық ядроның қайта бағдарламаланғанын
Жауап нұсқалары
- A.Екі эмбрионның бастапқы тегі ортақ екенін
- B.Бастапқы эмбриондық материал пайдаланылғанын
- C.Ересек сомалық ядроның қайта бағдарламаланғанындұрыс
- D.Эмбриондық бөлу тәсілі қолданылғанын
- E.Бұл тәжірибені сомалық ядролық көшіруден ажырату керектігін
Түсіндірме
Ереже: Эмбрионды бөлу және сомалық ядроны көшіру әртүрлі бастапқы материалды қолданады. Біріншісінің табысы ересек маманданған ядроны қайта бағдарламалау нәтижесін өздігінен растамайды.
Қолдану: Бұл мысалда бастапқы нысан ерте эмбрион, ересек сомалық ядро жоқ. Сондықтан сол ядроға қатысты даму мүмкіндігі туралы қорытынды шығармаймыз.
Қате нұсқалар: A) Олардың бір ерте эмбрионнан тарағаны шартта тікелей берілген.
B) Материалдың даму сатысы нақты берілген.
D) Бұл әдіс шартта сипатталған.
E) Ересек ядро қолданылмағандықтан, осындай ажырату қажет. Ишара: Тәжірибеде нақты қандай ядро қолданылғанын тексер.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 25 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Биология, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.