Трансляция кезеңдері

Ереже: Трансляцияда мРНҚ нуклеотидтік ақпараты полипептидтің аминқышқылдық ретіне айналдырылады. Бұл үдеріс рибосомада жүреді.

Қолдану: Шарт матрицаны мРНҚ, ал өнімді полипептид деп береді. Осы жұп трансляцияға тән; РНҚ көшірмесін алу сатысымен шатастырмау керек.

Қате нұсқалар: A) Бұл жаңа ДНҚ көшірмесін береді; полипептид синтезі емес.

B) Бұл ДНҚ-дан РНҚ түзілуі; берілген өнім аминқышқыл тізбегі.

C) Бұл РНҚ бөліктерін өңдеу; аминқышқылдарды біріктіру емес.

E) Протеолиз дайын тізбекті үзеді; шарт оның мРНҚ бойынша құрылуын береді. Ишара: Молекулалық ақпарат қай түрден қай түрге ауысты?

Ереже: Рибосома мРНҚ кодондарын ретімен пайдаланып, тиісті аминқышқылдарды полипептидке қосады. МРНҚ — тікелей матрица, ал генетикалық ақпараттың бастапқы көзі ДНҚ болуы мүмкін.

Қолдану: Сұрақ трансляциядағы тікелей матрицаны сұрайды. Сондықтан ақпараттың бастапқы ДНҚ көзінен гөрі рибосома оқитын мРНҚ молекуласына назар аударамыз.

Қате нұсқалар: A) ДНҚ бастапқы ақпарат көзі, бірақ рибосома тікелей мРНҚ-ны оқиды.

C) тРНҚ адаптер, ал аминқышқыл ретінің толық матрицасы мРНҚ.

D) рРНҚ аппарат пен катализге қатысады; белгілі полипептид ретін кодтайтын тікелей матрица емес.

E) Трансляцияда дайын нәруыз шаблон ретінде оқылмайды; рет мРНҚ-дан алынады. Ишара: Рибосома қандай молекуланың кодондарын оқиды?

Ереже: ТРНҚ ақпараттық кодон мен аминқышқылдың арасындағы адаптер қызметін атқарады. Оның бір бөлігінде аминқышқыл байланысады, ал антикодоны мРНҚ кодонын тануға қатысады.

Қолдану: Шарт екі қызметті бірге береді: аминқышқыл тасымалдау және антикодон арқылы сәйкестену. Бұл екеуі тРНҚ-ға тән.

Қате нұсқалар: A) рРНҚ рибосоманың құрылымы мен катализіне қатысады; жүк таситын адаптер тРНҚ.

B) мРНҚ кодондық матрица; антикодоны бар аминқышқыл тасымалдаушы емес.

D) snRNA РНҚ өңдеу кешендерімен байланысты; аминқышқыл жеткізетін негізгі адаптер емес.

E) snoRNA рРНҚ өңделуі сияқты қызметтермен байланысты; антикодондық жүк тасымалдаушы емес. Ишара: РНҚ түрлерінің ақпарат, тасымал және рибосомалық қызметтерін бөлек қарастыр.

Ереже: Рибосома рРНҚ мен ақуыздардан тұрады. Оның ірі суббірлігіндегі рРНҚ пептидтік байланыс түзілуінің каталитикалық қызметіне маңызды үлес қосады.

Қолдану: Сұрақ рРНҚ-ны тРНҚ және мРНҚ-дан ажыратуды талап етеді. РРНҚ рибосомалық құрылым мен катализге қатысады; аминқышқыл тасымалдау жеке тРНҚ қызметі.

Қате нұсқалар: B) Бұл тРНҚ қызметі; рРНҚ рибосомалық аппаратқа кіреді.

C) Кодондық матрица мРНҚ; рРНҚ оны пайдаланатын кешенге қатысады.

D) РНҚ-полимераза транскрипцияны жүргізеді; рРНҚ-ның берілген каталитикалық рөлі басқа.

E) рРНҚ рибосоманың каталитикалық өзегіне маңызды; тек енжар қаңқа деу толық емес. Ишара: Атауындағы «рибосомалық» сөзі қандай құрылымға қатысты екенін көрсетеді.

Ереже: Кодон мен антикодон антипараллель бағытта жұптасады. Мектептік комплементарлық моделінде РНҚ–РНҚ жұптары G–C және A–U болады.

Қолдану: 5′-GUC-3′ үшін қарсы тізбекте G-ға C, U-ға A, C-ға G сәйкес келеді. Антипараллель бағдарды сақтап, 3′-CAG-5′ деп жазамыз.

Қате нұсқалар: A) Екінші және үшінші негіздер кодонға дұрыс комплементарлы емес.

B) РНҚ антикодонында T емес, U қолданылады; берілген сәйкестік те дұрыс емес.

C) Кодонды өзгеріссіз жазу комплементарлықты сақтамайды.

D) G→C, U→A, C→G ережесіне бұл рет сәйкес келмейді. Ишара: Бағыттары берілгендіктен, әр негіздің қарсы жұбын сол ретпен жаз.