Генетикалық код қасиеті

Ереже: Генетикалық кодтың триплеттілігі кодонның үш нуклеотидтен тұруын білдіреді. Стандартты кодта мұндай үштік аминқышқылды анықтайды немесе аяқталу сигналын береді.

Қолдану: Дұрыс анықтама бір кодонның ұзындығына қатысты. «Үш» санын әр аминқышқылға тән кодон санына немесе ақуыз ұзындығына ауыстырып түсіндіруге болмайды.

Қате нұсқалар: A) Артықтылық кодон санын барлық аминқышқыл үшін дәл үшке бекітпейді; триплеттілік кодон ұзындығы туралы.

B) Кодон үш негізден тұрады, бірақ стандартты кодта бір мағына береді.

C) Бұл қабаттасу туралы қате ұғым; бір кодонның ұзындығы үш негіз.

D) Әмбебаптық ағза тобы санын үшке бекітпейді; триплеттілікке қатысы жоқ. Ишара: Қасиет қандай бірліктің ішкі құрылымын сипаттайды?

Ереже: Тәуелсіз орындардың комбинация санын әр орынның мүмкіндіктерін көбейту арқылы табады. Үш орынның әрқайсысында төрт таңдау бар.

Қолдану: N=4³=4·4·4=64. Есептің шарты барлық реттіліктерді сұрайды, сондықтан стоп кодондарын алып тастамаймыз.

Қате нұсқалар: A) 61 стандартты кодта аминқышқыл кодтайтын үштіктер саны; барлық 64 комбинацияға үш стоп та кіреді.

B) 4·3 орындар санын жай көбейтеді; барлық комбинациялар үшін 4·4·4 керек.

D) Бұл мектептік стандартта жиі қарастырылатын аминқышқыл түрлерінің саны, үштік комбинация саны емес.

E) Бұл екі негіздік реттіліктер саны: 4². Ишара: Үш орынның әрқайсысы үшін төрт таңдау жаса.

Ереже: Әр аминқышқылға кемінде бір жеке код қажет болса, кодтар саны аминқышқыл түрлерінің санынан аз болмауы тиіс. Төрт негізден жасалған екіліктер мұндай талапқа жеткіліксіз.

Қолдану: 4·4=16, ал берілген аминқышқыл саны 20. 16<20 болғандықтан бәріне бөлек екілік код беру мүмкін емес; үштік жүйеде 64 мүмкіндік бар.

Қате нұсқалар: A) 64 үш орынның төрт таңдауына тән; екі орын 16 береді.

B) Тәуелсіз орындарды қосу емес, көбейту керек; дұрыс сан 16.

C) Берілген төрт таңдау мен екі орын 32 емес, 16 береді.

E) Екі орындық мүмкіндік 20 емес; жетіспеушілік 16<20 қатынасынан шығады. Ишара: Алдымен кодтардың санын есептеп, оны 20-мен салыстыр.

Ереже: Стандартты кодта 64 үштік комбинацияның үшеуі әдеттегі аяқталу сигналдары. Қалған кодондар аминқышқылдарға сәйкес келеді.

Қолдану: 64−3=61. Бұл 61 түрлі аминқышқыл бар дегенді білдірмейді, өйткені бірнеше кодон бір аминқышқылды кодтай алады.

Қате нұсқалар: A) Аминқышқыл түрлері мен оларды кодтайтын кодондар саны бірдей емес.

B) Үш стопты аминқышқыл кодтайтындардан алып тастау қажет.

D) Әр аминқышқылға бір ғана кодон бар деп алып, тағы сигнал қосу берілген есепке сай емес.

E) Берілгенде төрт емес, үш стоп бар; 64−3 есептеледі. Ишара: Кодон санын аминқышқыл түрлерінің санымен шатастырма.

Ереже: Кодтың артықтылығы немесе азғындалуы бір аминқышқылдың бірнеше кодонмен берілуін білдіреді. Ол бір кодонның екі түрлі аминқышқылға бірдей мағына беруімен тең емес.

Қолдану: UUU және UUC — екі бөлек үштік, бірақ екеуінің нәтижесі фенилаланин. Осы «бір аминқышқыл — бірнеше кодон» қатынасы қасиетті анықтайды.

Қате нұсқалар: B) Мысалда екі кодон бір аминқышқылға сәйкес; бір кодонға екі аминқышқыл берілмеген.

C) Шарт екеуінің фенилаланин кодтайтынын нақтылайды.

D) UUU мен UUC үш негізден тұрады.

E) Мысал кодондардың қабаттасуын емес, мағыналас кодондарды көрсетеді. Ишара: Көптік қай жақта: кодондарда ма, әлде бір кодонның мағынасында ма?