Иммобилизациялаудың ферменттер белсенділігіне әсерін зерттеу
ЗЖ1-параграф · Оқулықтың 15–16-беттері
«Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Иммобилизациялаудың ферменттер белсенділігіне әсерін зерттеу» тақырыбы, ЗЖ1-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Каталаза бар шикі картопқа сутек пероксиді қосылғанда газ көпіршіктері пайда болды. 2H2O2 → 2H2O + O2 теңдеуі…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Оттек O2
Жауап нұсқалары
- A.Оттек O2дұрыс
- B.Метан CH4
- C.Сутек H2
- D.Азот N2
- E.Көмірқышқыл газы CO2
Түсіндірме
Ереже: Каталаза сутек пероксидінің су мен оттекке ыдырауын жылдамдатады. Газдың түрін көпіршікке қарап қана емес, берілген реакция теңдеуінің өнімдеріне сүйеніп анықтайды.
Қолдану: Теңдеудің оң жағында H2O және O2 бар. Тәжірибедегі газ көпіршіктері осы реакцияның оттек өніміне сәйкес; суды газдың атауы ретінде алмаймыз.
Қате нұсқалар: B) Берілген реагентте көміртек жоқ; каталаза реакциясы метан түзілуі емес.
C) Теңдеуде газ өнімі H2 емес, O2; сутек су құрамында қалады.
D) H2O2 құрамында азот жоқ; теңдеудің өнімдері су мен оттек.
E) Берілген теңдеуде көміртек жоқ, CO2 түзілуі көрсетілмеген. Ишара: Теңдеудің газ күйіндегі өнімін тап.
Дұрыс жауап: Сутек пероксиді H2O2
Жауап нұсқалары
- A.Каталаза
- B.Түзілген оттек
- C.Түзілген су
- D.Картоптың бүкіл ұлпасы
- E.Сутек пероксиді H2O2дұрыс
Түсіндірме
Ереже: Субстрат — фермент байланыстырып, химиялық түрлендіретін бастапқы зат. Каталаза тәжірибесінде ол H2O2; фермент пен өнімдер басқа рөл атқарады.
Қолдану: Картоп фермент көзі ретінде алынады, ал қосылған H2O2 ыдырайды. Сондықтан тәжірибеде субстратты картоптың бүкіл массасымен немесе каталаза ақуызымен теңестірмейміз.
Қате нұсқалар: A) Каталаза катализатор; реакцияда химиялық түрленетін бастапқы субстрат H₂O₂.
B) Оттек реакция өнімі, бастапқы субстрат емес.
C) Су берілген ыдырау реакциясының өнімі; ферменттің негізгі бастапқы субстраты емес.
D) Картоп фермент көзі; барлық ұлпаны бір субстрат молекуласымен теңестірмейміз. Ишара: Қай зат реакцияның басында жұмсалып, басқа өнімдерге айналады?
Дұрыс жауап: 0,10 моль
Жауап нұсқалары
- A.0,10 мольдұрыс
- B.0,20 моль
- C.0,05 моль
- D.0,40 моль
- E.0,30 моль
Түсіндірме
Ереже: Теңдеудің коэффициенттері реагент пен өнімнің мольдік қатынасын көрсетеді. Екі моль сутек пероксидінен бір моль оттек түзіледі.
Қолдану: n(O2)=n(H2O2)/2=0,20/2=0,10 моль. Каталаза мөлшері бұл толық ыдырау теңдеуінің коэффициенттерін өзгертпейді.
Қате нұсқалар: B) Коэффициенттер H2O2:O2 = 2:1; өнім 1:1 қатынасында емес.
C) Теңдеуде төрт H2O2-ге бір O2 емес, екіге бір қатынасы берілген.
D) Оттек мөлшерін екі еселеу коэффициент қатынасын кері қолданады.
E) Өнім мөлшеріне бастапқы зат пен суды қосу стехиометриялық есеп емес. Ишара: H2O2 және O2 алдындағы коэффициенттерді салыстыр.
Дұрыс жауап: Картопты алдын ала қайнату әсері
Жауап нұсқалары
- A.H2O2 концентрациясының әсері
- B.Реакция коэффициенттерін өзгертудің әсері
- C.Картоп массасының әсері
- D.Өлшеу уақытының әсері
- E.Картопты алдын ала қайнату әсерідұрыс
Түсіндірме
Ереже: Бақыланатын тәжірибеде негізгі өзгертілген факторды тұрақты ұсталған шарттардан ажырату керек. Екі үлгінің айырмасы алдын ала өңдеуде болса, сол өңдеудің әсері зерттеледі.
Қолдану: Шикі және қайнатылған картоп салыстырылған, ал субстрат пен өлшеу шарттары тең. Сондықтан нәтиже алдын ала қыздырудың ферменттік белсенділікке әсерін бағалайды.
Қате нұсқалар: A) Шартта концентрациялар бірдей, бұл фактор өзгертілмеген.
B) Қайнату химиялық теңдеу коэффициенттерін басқа етіп орнатпайды.
C) Мөлшер бірдей берілген; салыстыру массаның айырмасына арналмаған.
D) Уақыт тұрақты ұсталған, сондықтан негізгі өзгертілген фактор емес. Ишара: Екі үлгі арасында әдейі өзгертілген жалғыз шартты ата.
Дұрыс жауап: Қайнату осы тәжірибеде каталаза белсенділігін едәуір төмендеткен
Жауап нұсқалары
- A.Қайнату осы тәжірибеде каталаза белсенділігін едәуір төмендеткендұрыс
- B.Барлық ақуыздың мөлшері нөлге дейін жоғалғанын
- C.Қайнатылған үлгінің салыстырмалы белсенділігі бақылаудан жоғары болғанын
- D.Қайнату субстрат концентрациясын міндетті арттырғанын
- E.Газ көлемі аз болса, денатурацияның барлық молекулалық қадамы толық дәлелденгенін
Түсіндірме
Ереже: Бірдей уақыттағы газ мөлшері салыстырмалы реакция белсенділігін бағалауға көмектеседі. Қыздыру ақуыздың құрылымын бұзып, оның қызметін төмендетуі мүмкін; белсенділік пен ақуыз мөлшері бір ұғым емес.
Қолдану: Бақылауда 12 мл, өңделгенде 1 мл газ алынған. Өзге шарттар тең болғандықтан, нәтиже қайнатудан кейінгі каталитикалық қызметтің кемуін қолдайды; барлық ақуыздың жоғалуын дәлелдемейді.
Қате нұсқалар: B) Белсенділіктің кемуі ақуыз молекуласының толық жоқтығын дәлелдемейді; құрылым өзгеруі мүмкін.
C) 1 мл 12 мл-ден аз; берілген бірдей уақыттағы нәтиже жоғары емес.
D) H₂O₂ концентрациясы бірдей ұсталған; негізгі өзгеріс алдын ала қыздыруда.
E) Нәтиже белсенділік кемуін қолдайды; нақты молекулалық механизмнің барлық қадамы бөлек зерттеуді қажет етеді. Ишара: Қызмет төмендеуі молекула массасы түгел жоғалды деген сөз бе?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.