Антиген мен антидене арасындағы өзара әрекеттесу механизмі
1-параграф · Оқулықтың 7–10-беттері
«Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Антиген мен антидене арасындағы өзара әрекеттесу механизмі» тақырыбы, 1-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Вирус бетінің белгілі бір бөлігіне антидене байланысады. Антидене тікелей танитын осы бөлік қалай аталады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Эпитоп
Жауап нұсқалары
- A.Эпитопдұрыс
- B.Паратоп
- C.Fc-аймақ
- D.CDR-аймақ
- E.Антидененің тұрақты домені
Түсіндірме
Ереже: Антигеннің антидене танитын нақты молекулалық бөлігі эпитоп деп аталады. Бір үлкен антигенде бірнеше түрлі эпитоп болуы мүмкін.
Қолдану: Шартта бүкіл вирус емес, оның бетіндегі антиденеге сәйкес келетін бөлік бөлініп көрсетілген. Сондықтан танылатын нысана — эпитоп; оны антидененің байланыстыру орталығымен шатастырмау керек.
Қате нұсқалар: B) Паратоп антидененің байланыстыру орнын атайды; сұрақ вирустың танылатын бөлігін сұрайды.
C) Fc антидененің тұрақты эффекторлық бөлігі, вирустық антигеннің танылатын бөлігі емес.
D) CDR антидененің өзгермелі доменіндегі тануға қатысатын бөлік; ол вирустың емес, антидененің жағында.
E) Тұрақты домен антидене құрылысы мен классына қатысты, нысана эпитоп емес. Ишара: Танылатын бөлік қай молекулада, ал танушы орталық қай молекулада орналасқанын ажырат.
Дұрыс жауап: B-лимфоциттен түзілген плазмалық жасушалар
Жауап нұсқалары
- A.Жады B-жасушалары
- B.Цитоуытты T-лимфоциттер
- C.Макрофагтар
- D.Дендриттік жасушалар
- E.B-лимфоциттен түзілген плазмалық жасушалардұрыс
Түсіндірме
Ереже: B-лимфоцит белсеніп, плазмалық жасушаға жіктелгенде иммуноглобулиндерді көп мөлшерде бөле алады. Бұл гуморальды қорғаныстың маңызды бөлігі.
Қолдану: Сұрақ антигенді жұтатын немесе жұқтырылған жасушаны өлтіретін жасушаны емес, еркін антиденені өндіретін жасушаны сұрайды. Осы қызмет плазмалық жасушаға тән.
Қате нұсқалар: A) Жады B-жасушалары қайталама жауапқа қатысады; еркін антиденені көп секрециялау плазмалық жасушаның негізгі қызметі.
B) Бұл жасушалар жұққан нысана жасушаларды жоюға қатысады; антидене секрециясының негізгі өндірушісі емес.
C) Макрофагтар жұту және иммундық әрекеттесуге қатысады; көп иммуноглобулинді секрециялайтын плазмалық жасуша емес.
D) Олар антиген ұсыну арқылы иммундық жауапқа ықпал етеді, бірақ антиденелердің негізгі секрециялық көзі емес. Ишара: Антидене секрециясы мен фагоцитозды екі бөлек қызмет ретінде қарастыр.
Дұрыс жауап: Екі ауыр және екі жеңіл тізбек
Жауап нұсқалары
- A.Үш ауыр және бір жеңіл тізбек
- B.Екі ауыр және екі жеңіл тізбекдұрыс
- C.Екі жеңіл тізбек, ауыр тізбек жоқ
- D.Бір ауыр және бір жеңіл тізбек
- E.Төрт ауыр тізбек, жеңіл тізбек жоқ
Түсіндірме
Ереже: Иммуноглобулин мономерінің негізгі құрылымы екі бірдей ауыр және екі бірдей жеңіл полипептидтік тізбектен тұрады. Бұл сипаттама бір мономерге қатысты.
Қолдану: Шартта бірнеше мономерден жиналған IgM кешені емес, бір Y тәрізді мономер берілген. Оның төрт тізбегін ауыр және жеңіл деп бөлгенде әрқайсысынан екеу шығады.
Қате нұсқалар: A) Мономерде тізбектер 3:1 емес, 2:2 қатынасында орналасады.
C) Ауыр тізбектер мономердің негізгі құрылымын құрайды; оларды алып тастау дұрыс емес.
D) Бұл бір мономердің төрт тізбекті құрылымын толық бермейді.
E) Иммуноглобулиннің антиген танитын бөліктерінде жеңіл тізбектер де бар. Ишара: Жалпы төрт тізбек бар; екі түрге қалай бөлінетінін тексер.
- 4
Дұрыс жауап: Белгілі эпитопты танитын байланыстыру орнын қалыптастырады
Жауап нұсқалары
- A.Иммуноглобулиннің класын ауыр тізбектің тұрақты аймағы сияқты анықтайды
- B.Fc-рецептормен негізгі байланысу орнын қалыптастырады
- C.Белгілі эпитопты танитын байланыстыру орнын қалыптастырадыдұрыс
- D.Антигендердің химиялық құрылымына қарамай бірдей байланыстырады
- E.Антидененің тек мембранада немесе еркін болуын анықтайды
Түсіндірме
Ереже: Антидененің антигенге ерекшелігі ауыр және жеңіл тізбектің өзгермелі аймақтары түзетін орталықтың құрылысына тәуелді. Тұрақты және өзгермелі аймақтардың қызметтері бірдей емес.
Қолдану: Бір антидененің белгілі эпитоппен сәйкестігін түсіндіру үшін оның өзгермелі бөліктерін қарастырамыз. Екі тізбектің осы бөліктері бірге байланыстыру орнын түзеді.
Қате нұсқалар: A) Классты анықтайтын ауыр тізбектің тұрақты домені мен эпитоп танитын өзгермелі домендерді шатастырған.
B) Fc-рецепторлық байланыс антидененің тұрақты Fc бөлігімен байланысты; сұрақ өзгермелі екі тізбек туралы.
D) Өзгермелі аймақтардың құрылымы молекулалық ерекшелікті анықтайды; құрылым айырмасы ескерілмей қалмайды.
E) Мембранаға бекіту мен секрециялық түрдің айырмасы эпитопты тану орталығының негізгі қызметі емес. Ишара: Антигенді танитын ұштарын антидененің тұрақты негізінен ажырат.
Дұрыс жауап: Антиген–антидене тануының молекулалық ерекшелігін
Жауап нұсқалары
- A.X антиденесінің барлық ақуызды бірдей танитынын
- B.X антиденесінің A-ны міндетті түрде толық нейтралдағанын
- C.Антиген–антидене тануының молекулалық ерекшелігіндұрыс
- D.B антигенінің X антиденесіне бұрын байланысып қойғанын
- E.Ерітіндідегі кез келген антидене A-ны дәл X сияқты танитынын
Түсіндірме
Ереже: Антидене нысананы байланыстыру орталығы мен эпитоптың кеңістіктік және химиялық сәйкестігі арқылы таниды. Құрылысы едәуір өзгеше нысана сол орталыққа сәйкес келмеуі мүмкін.
Қолдану: A-мен байланыс бар, B-мен жоқ. Өзге жағдайлар тең болғанда, бұл антидененің барлық молекуланы бірдей емес, белгілі құрылымды таңдап танитынын көрсетеді.
Қате нұсқалар: A) A мен B-ге әртүрлі жауап барлық ақуызға тең байланысу пікірін қолдамайды.
B) Байланысу расталғанымен, A-ның белсенділігі өлшенбеген; толық нейтралдау туралы дәлел жоқ.
D) Шартта B-мен байланыс жоқ; алдын ала байланысу берілмеген және негізгі деректі алмастырмайды.
E) Бір антидененің нәтижесі барлық антидененің бірдей ерекшелігін дәлелдемейді. Ишара: Екі антигеннің айырмасы байланыстыру орталығына сәйкестігін өзгерте ме?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Биология, 1-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.