Карбон қышқылдары

Ереже: Метан қышқылында жалғыз көміртек карбоксил тобының құрамында болады, оған H жалғанады. Оның кең тараған атауы құмырсқа қышқылы; спирт пен альдегидтен оттек саны және байланысуы бойынша ажыратылады.

Қолдану: H–C(=O)–OH құрылымында бір C, екі H және екі O бар. Осы HCOOH формуласы метан қышқылын көрсетеді; CH3COOH-та қосымша метил көміртегі болғандықтан ол этан қышқылы.

Қате нұсқалар: A) CH3OH метанол спирті, оның жалғыз OH тобы карбоксил емес; қышқыл үшін C=O мен екінші O қажет.

B) Бұл метаналь, құрамында бір O және CHO тобы бар, COOH емес.

C) Бұл ароматты жетікөміртекті қышқыл, метан қышқылы емес.

D) Бұл этан қышқылы, құрамында екі көміртек бар. Ишара: Бір көміртекті карбоксил құрылымын таңда.

Ереже: Ашық тізбекті карбон қышқылының негізгі тізбегіне COOH көміртегі кіреді. Жалпы көміртек саны алкан негізін анықтап, атауға қышқылы сөзі қосылады.

Қолдану: CH3, CH2 және COOH құрамындағы C-ні қосқанда үш көміртек шығады. Сондықтан негізі пропан және атауы пропан қышқылы болады.

Қате нұсқалар: A) Карбоксилдің көміртегін де санасақ үш C болады, екі емес.

B) Бұл қышқыл, OH карбоксилдің бөлігі; қаныққан CH2OH спирт тобы емес.

C) Құрылымда төрт емес, үш көміртек бар.

D) Альдегидке CHO керек, берілгенде екі O бар COOH тобы. Ишара: COOH тобындағы көміртекті негізгі тізбекке қос.

Ереже: Жақша сыртындағы индекс жақшадағы топтың қайталану санын көрсетеді. Карбон қышқылында COOH көміртегі де негізгі тізбекке саналып, атауды анықтайды.

Қолдану: CH3-тен бір C, (CH2)3-тен үш C, COOH-тен бір C алынады: 1+3+1=5. Қаңқа түзу және бір COOH бар, сондықтан бұл пентан қышқылы.

Қате нұсқалар: A) COOH қышқыл тобы, альдегидтің CHO тобынан өзгеше.

B) Көрсетілген құрылымда 1+3+1=5 көміртек, алты емес.

C) (CH2)3 тек ішкі бөлікті білдіреді; екі шеткі көміртек те бар.

D) Метил мен үш CH2 төрт C береді, бірақ COOH құрамындағы бесінші C есепке алынбаған. Ишара: Қайталанатын топты және екі шеткі топты бөлек сана.

Ереже: Карбон қышқылының негізділігі карбоксил топтарының санына сәйкес анықталады. Екі COOH тобы бар молекула екі қышқылдық протон бере алады және екінегізді қышқыл деп жіктеледі.

Қолдану: Сол жақ HOOC және оң жақ COOH бірдей карбоксил топтарының кері жазылуы. Молекулада осындай екі топ болғандықтан сукцин қышқылы екінегізді карбон қышқылына жатады.

Қате нұсқалар: A) Құрамында төрт оттек және қышқыл топтар бар, сондықтан көмірсутек емес.

B) OH топтары карбоксил құрамында, қаныққан көміртекке жалғанған спирттік OH емес.

C) Әр карбонилге OH жалғанған, сондықтан бұл кетон топтары емес.

E) Формуланың екі шетінде екі бөлек карбоксил тобы бар. Ишара: Екі шеттегі HOOC пен COOH бір топтың екі бағыттағы жазылуы екенін ескер.

Ереже: Заттың қатуы оның молекулалық формуласын өзгертпейтін фазалық өзгеріс. Мұзды сірке қышқылы деп жоғары тазалықтағы сусыз сірке қышқылын атайды; атау кристалдарының мұзға ұқсастығымен байланысты.

Қолдану: Шартта кристалдану температурасы берілген. Бұл қышқылдың суға айналғанын емес, CH3COOH молекулаларының қатты фазаға өткенін көрсетеді; жылыту оны қайта балқыта алады.

Қате нұсқалар: A) Атау судың мұздауына емес, сусыз қышқылдың өз кристалдарына қатысты; шарттағы температура да 0 °C емес.

B) Ол балқу температурасынан жоғары сұйық болуы мүмкін; күй температураға тәуелді.

C) Қату фазалық өзгеріс, CH3COOH формуласы сақталады.

E) Бұл атау су қоспасының белгіленген пайызын білдірмейді, сусыз қышқылға қатысты. Ишара: Мұзға ұқсас сыртқы күйді судың химиялық құрамымен шатастырма.