Органикалық қосылыстардың табиғаттағы және адам өміріндегі маңызы. Органикалық химияның дамуындағы қазақстандық ғалымдардың рөлі

Ереже: ДНҚ нуклеотидтер тізбегінде генетикалық ақпаратты сақтайды; ДНҚ мен РНҚ нуклеин қышқылдарына жатады.

Қолдану: Сұрақ органикалық заттың бар-жоғын емес, ақпаратты сақтау қызметін ажыратуды талап етеді. ДНҚ осы қызметке сәйкес болғандықтан, оның класы таңдалады.

Қате нұсқалар: A) Гормондар реттеу сигналдарын береді; тұқымқуалаушылық ақпаратты сақтайтын нуклеотидтік тізбек емес.

B) Моносахаридтер энергия көзі және құрылыс құрамбөлігі болуы мүмкін, бірақ гендер тізбегін өздері сақтамайды.

C) Каротиноидтар пигменттер тобы, генетикалық ақпараттың негізгі тасымалдаушысы емес.

E) Майлар энергия қорына және басқа қызметтерге қатысады; генетикалық ақпаратты сақтайтын полимерге жатпайды. Ишара: Ақпаратты сақтайтын тізбектің мономерін еске түсір.

Ереже: Ферменттердің басым көпшілігі — арнайы кеңістіктік құрылысы бар нәруыздар; каталитикалық РНҚ сияқты ерекшеліктер де бар.

Қолдану: «Басым көпшілігі» деген шарт ерекшеліктерді жоққа шығармайды. Әдеттегі жасушалық ферменттің белсенді орталығын аминқышқылдық тізбектің бүктелуі қалыптастырады.

Қате нұсқалар: A) Қарапайым қанттар қорек пен құрылысқа қатысады, бірақ ферменттердің басым көпшілігі қант молекулалары емес.

B) Алкандар көмірсутектер; белсенді орталығы бар биологиялық катализаторлардың негізгі тобы емес.

D) Олар негізінен энергия қоры; ферменттердің басым бөлігінің молекулалық негізі емес.

E) Эфирлік байланыс болуы фермент қызметін өздігінен қамтамасыз етпейді. Ишара: Аминқышқылдардан түзілетін макромолекуланы ізде.

Ереже: Органикалық қосылыстардың негізі көміртек болғанымен, көміртек оксидтері мен карбонаттар сияқты кейбір қосылыстар дәстүрлі түрде бейорганикалық топқа кіреді.

Қолдану: Этанол — көміртектік қаңқасы мен гидроксил тобы бар спирт. Қалған төрт нұсқа органикалық жіктеудің стандартты ерекшеліктеріне жатады.

Қате нұсқалар: A) Карбонат тұзы бейорганикалық затқа жатады.

B) Гидрокарбонат — бейорганикалық тұз, құрамындағы сутек оны органикалық етпейді.

C) Көміртек оксидтері әдетте бейорганикалық химияда қарастырылады; көміртектің болуы жеткіліксіз.

E) CO көміртектің бейорганикалық оксиді ретінде жіктеледі. Ишара: «Көміртек бар» деген белгі барлық жағдайда жеткілікті ме?

Ереже: Химиялық синтезде бастапқы заттардың атомдары қайта байланысады. Органикалық заттың түзілуі үшін міндетті түрде тірі ағза қажет емес.

Қолдану: Тәжірибеде органикалық өнім ағзадан тыс алынған. Осы бір бақылау «тек тірі ағзада» деген шектеуді теріске шығарады, бірақ барлық заттың қасиеттерін теңестірмейді.

Қате нұсқалар: B) Заттың алыну орны оның органикалық класын анықтайтын көміртектік құрамды өзгертпейді.

C) Химиялық реакция атомдарды қайта орналастырады, оларды жоқтан жасамайды.

D) Алыну мүмкіндігі барлық қасиеттің бірдей екенін дәлелдемейді.

E) Берілген тәжірибе дәл осы абсолют тұжырымға қарсы мысал береді. Ишара: Бір қарсы мысал қай абсолют тұжырымды жоққа шығарады?

Ереже: Полимер — қайталанатын буындары бар макромолекулалық зат. Химиялық өндіріс арқылы алынған полиэтилен синтетикалық органикалық полимерге жатады.

Қолдану: Табиғи шикізатты өңдеп жаңа полимер алу — синтез. Сондықтан шикізаттың мұнай болуы дайын материалды табиғи нәруыз не табиғи қышқыл деп атауға негіз бермейді.

Қате нұсқалар: A) Полимер молекулалары металл атомдарынан құралған тор емес.

B) Полиэтиленнің тізбегі көміртек пен сутектен тұрады; карбонат иондары мен металл катиондары жоқ.

C) Полиэтиленде нуклеотидтер болмайды; мұнайдан алынған шикізат оны биологиялық полимер етпейді.

D) Полиэтилен аминқышқылдардан түзілмейді және кәсіпорында химиялық жолмен алынады. Ишара: Шикізаттың шығу тегі мен дайын өнімнің алыну жолын ажырат.