Алкандар

Ереже: Көмірсутек оттек жеткілікті жағдайда толық жанса, көміртегі CO₂-ге, сутегі H₂O-ға айналады.

Қолдану: Метан үшін CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O. Көміртекті өнім — CO₂; су да түзіледі, бірақ сұрақ көміртекті өнімді сұрайды.

Қате нұсқалар: A) Күйе оттек жетіспейтін жануға тән ықтимал өнім, толық жанудың соңғы өнімі емес.

C) Көміртек(II) оксиді толық емес жануда түзілуі мүмкін; шарт толық жануды көрсетеді.

D) Этан түзілуі метан көміртегінің толық тотығуын білдірмейді.

E) Метанол метанның толық жануының негізгі өнімі емес; көміртек толық тотығуы керек. Ишара: Толық жануда көміртек қандай оксидке дейін тотығады?

Ереже: Реакция теңдеуінде әр элемент атомдарының саны сақталады. O₂ коэффициенті өнімдердегі оттек атомдарының жартысына тең.

Қолдану: 3CO₂-де алты, 4H₂O-да төрт оттек атомы бар: барлығы он. Сондықтан x=10/2=5.

Қате нұсқалар: A) Өнімде он оттек атомы бар, бірақ әр O₂ молекуласында екі атом бар; коэффициентті екіге бөлу керек.

C) Үш O₂ алты оттек атомын береді; өнімдерге он атом керек.

D) Төрт O₂ сегіз оттек атомын береді, екі атом жетіспейді.

E) Жеті O₂ он төрт оттек атомын береді; өнімдегі он атоммен тең емес. Ишара: Алдымен өнімдердегі барлық O атомын сана.

Ереже: Толық жануда көміртек пен сутек теңестірілгеннен кейін оттек атомдарын қосып, O₂ коэффициентін табады.

Қолдану: 8CO₂ құрамында 16 O, 10H₂O құрамында 10 O бар. (16+10)/2=13 молекула O₂ қажет.

Қате нұсқалар: A) Жиырма алты — оттек атомдарының саны; O₂ коэффициенті одан екі есе аз.

B) CO₂ мен H₂O коэффициенттерін жай қосу оттек атомдарының санын дұрыс есептемейді.

C) Он O₂ жиырма атом береді, ал өнімдерде жиырма алты оттек атомы бар.

E) Сегіз O₂ тек CO₂ құрамындағы оттекті өтейді, судағы он оттек атомы есепке алынбай қалады. Ишара: O₂-дегі екі атомды ұмытпа.

Ереже: C₂H₆ толық жанғанда оның екі көміртек атомы екі CO₂ молекуласына өтеді; мөлшерлік қатынас 1:2.

Қолдану: 2C₂H₆ + 7O₂ → 4CO₂ + 6H₂O. n(CO₂)=2×0,40=0,80 моль.

Қате нұсқалар: A) Этанның бір молекуласы екі CO₂ береді; екіге бөлу емес, көбейту керек.

B) Бұл мән этанда бір көміртек атомы бар деп есептеуге сәйкес, бірақ C₂H₆-де екеу.

C) Үшке көбейту су мөлшерін есептеуге сәйкес; сұрақ CO₂ туралы.

E) 3,5 коэффициенті бір моль этанға қажет O₂-ге қатысты, CO₂-ге емес. Ишара: Өнімнің көміртек санын бір этан молекуласымен байланыстыр.

Ереже: Бірдей температура мен қысымдағы газ көлемдері реакция коэффициенттеріне пропорционал.

Қолдану: C₃H₈ + 5O₂ → 3CO₂ + 4H₂O теңдеуі бойынша V(O₂)=5×3,0=15,0 л. Сұрақ таза оттек туралы болғандықтан, ауадағы үлесті қосымша қолданбаймыз.

Қате нұсқалар: B) Төрт еселеу бу күйіндегі су коэффициентіне сәйкес, O₂ коэффициенті бес.

C) Үш еселеу CO₂ көлемін береді, оттек шығынын емес.

D) Екі есе көлем метанға тән оттек қатынасымен шатастырудан шығады.

E) Бұл 1:1 қатынасын болжайды; теңдеуде бір пропанға бес O₂ керек. Ишара: Газдың көлемдік қатынасын теңдеу коэффициенттерінен ал.