Күн. Күн мен Жердің байланысы

Ереже: Фотосфераны Күннің көрінетін беті деп атайды, бірақ ол қатты қабық емес. Бұл плазмалық атмосфераның көрінетін сәуле сыртқа шығатын қабаты.

Қолдану: Сұрақ энергияның қайда туатынын емес, көрінетін дискінің қай қабаттан байқалатынын сұрайды. Сондықтан ядроны емес, фотосфераны таңдаймыз; тәж бен хромосфера одан сыртта жатыр.

Қате нұсқалар: A) Тәж — сиретілген сыртқы атмосфера; кәдімгі көрінетін дискіні фотосфера құрайды.

B) Ядро энергия түзілетін терең аймақ; Жерден көрінетін диск оның тікелей беті емес.

C) Хромосфера фотосфераның үстінде орналасады; негізгі көрінетін диск қабаты емес.

E) Бұл фотосфера астындағы энергия тасымалы аймағы; көрінетін бет атауымен бірдей емес. Ишара: Энергия өндірілетін аймақ пен көрінетін сәуле шығатын қабатты ажырат.

Ереже: Конвекцияда энергия заттың көлемдік қозғалысымен тасымалданады. Тығыздығы мен температурасы әртүрлі плазманың көтерілуі және төмендеуі осындай айналым жасайды.

Қолдану: Жарқын түйіршіктердегі көтерілген ыстық плазма мен аралықтағы төмендеген салқындау плазма конвективтік көрініс береді. Бұл энергияның тек сәулемен не жанасумен тасымалдануы емес.

Қате нұсқалар: A) Айналу жергілікті ыстық және салқын плазманың тік алмасуын түсіндірмейді.

B) Фотондық сәулелену болғанымен, сипатталған көтеріліп-түсу үлгісі зат тасымалына тән.

C) Диффузия бөлшектердің ретсіз араласуын сипаттайды; шартта жылы және салқын плазманың ұйымдасқан көлемдік айналымы бар.

D) Шартта плазманың көлемдік қозғалысы бар; бұл зат қозғалысынсыз тасымалдан ерекшеленеді. Ишара: Шарттағы энергия тасымалына заттың өзі қатысып отырғанын байқа.

Ереже: Қара дененің бірлік ауданынан шығатын толық қуат абсолют температураның төртінші дәрежесіне тәуелді. Күн дағы айналасынан салқындау болғандықтан салыстырмалы күңгірт көрінеді.

Қолдану: (4000/6000)⁴ = (2/3)⁴ = 16/81 ≈ 0,198, яғни 0,20. Дақ мүлде сәуле шығармайды деген сөз емес: оның бірлік аудан қуаты осы модельде айналасының шамамен бестен бірі.

Қате нұсқалар: A) Бұл температуралар қатынасы ғана; сәулелік қуат үшін төртінші дәрежеге көтеру керек.

B) Бұл фотосфера температурасының дақ температурасына қатынасы; сұралған қуат қатынасы емес.

C) Қатынас квадратталған, бірақ Стефан–Больцман заңында төртінші дәреже бар.

E) Қатынас кері алынған; салқындау дақ бірлік ауданнан аз қуат шығарады. Ишара: Температуралар қатынасын екі рет квадратта; нәтиже бірден кіші болуы керек.

Ереже: Бірқалыпты таралатын сигнал үшін жол уақыты t = d/c. Қашықтық метрмен және жылдамдық м/с болса, уақыт секундпен шығады, кейін минутқа ауыстырылады.

Қолдану: t = 1,50·10¹¹/(3,00·10⁸) = 0,50·10³ = 500 с. 500 с = 8·60 с + 20 с, сондықтан 8 минут 20 секунд. Бұл фотосферадан Жерге дейінгі жарық жолы.

Қате нұсқалар: A) 8,33 — минутпен алынған шамамен мән; оны секунд деп жазуға болмайды.

B) 5 минут берілген қашықтықты жарық жылдамдығымен өтуге жеткіліксіз; d/c есептеу қажет.

D) Бұл қашықтықты он есе үлкен алуға сәйкес; берілген сандардан 500 с шығады.

E) Дәрежелерді бөлгенде 10¹¹/10⁸ = 10³; он еселік қате уақытты кемітеді. Ишара: Қашықтықты жылдамдыққа бөліп, секундты минутқа кейін айналдыр.

Ереже: Перпендикуляр түскенде панель қабылдайтын қуат Pкір = FS, ал электр қуаты Pэл = ηFS. Аудан, түсу бұрышы және ПӘК бір-бірінен бөлек факторлар.

Қолдану: Кіріс қуат 1360·2,0 = 2720 Вт. Оның 20%-ы: Pэл = 0,20·2720 = 544 Вт. Атмосфера әсері шартта жоқ, ал сәуле перпендикуляр болғандықтан қосымша косинус көбейткіші бірге тең.

Қате нұсқалар: A) 20% = 0,20, 0,020 емес; пайызды түрлендіру қатесі он есе кем нәтиже береді.

B) Бұл 1 м² панельдің электр қуаты; берілген аудан 2,0 м².

D) Бұл панельге түсетін толық сәулелік қуат; оның тек 20%-ы электрге айналады.

E) ПӘК-ке бөлу шығыс қуатты кірістен артық етеді; η-ға көбейту керек. Ишара: Алдымен бүкіл ауданға түсетін қуатты тап, кейін пайдалы үлесін ал.