Біздің Галактика. Басқа Галактикалардың ашылуы. Квазарлар

Ереже: Галактика — гравитациялық байланысқан ауқымды жүйе; оған жұлдыздар, газ, тозаң және қараңғы материя үлесі кіреді. Құрамы мен жұлдыз саны галактика түріне қарай өзгереді.

Қолдану: Сұрақ барлық галактикаға ортақ жүйелік белгіні сұрайды. Ортақ тартылыс құрылымы маңызды, ал бірдей жас, бірдей сан немесе газдың толық жоқтығы жалпы талап емес.

Қате нұсқалар: A) Галактикаларда жұлдызаралық газ бен тозаң кездеседі; олардың жоқтығы міндетті шарт емес.

C) Галактикада әртүрлі буын жұлдыздары болуы мүмкін; бір жастылық анықтама шарты емес.

D) Эллипстік галактикаларда және галактика галоcында орбиталар бір жұқа жазықтықпен шектелмейді; ортақ белгі нақты орбита пішіні емес, гравитациялық жүйе.

E) Ергежейлі және алып галактикалардың жұлдыз саны әртүрлі; тұрақты бір санмен анықталмайды. Ишара: Жүйені біріктіретін физикалық әсерді оның өзгермелі сандық сипаттарынан ажырат.

Ереже: Арқаулы спираль галактикада орталық жұлдыздық жолақтан спираль тармақтар жалғасады. Құс жолы осы морфологиялық топқа жатады; жіктеу көрінетін құрылымға негізделеді.

Қолдану: Мәтіндегі «орталық жолақ» және «спираль тармақтары» белгілері бірге арқаулы спираль түрін анықтайды. Дискінің болуының өзі жеткіліксіз, тармақ пен жолақ та есепке алынады.

Қате нұсқалар: A) Линза тәрізді галактика дискілі болғанымен айқын спираль тармақсыз; берілген белгі оған сай емес.

B) Эллипстік пішінде айқын спираль диск тармақтары негізгі белгі емес; шартта олар бар.

C) Шарт реттелген жолақ пен тармақтарды сипаттайды; айқын пішінсіз жүйе емес.

D) Шар шоғырында мұндай галактикалық жолақ пен спираль диск құрылымы болмайды. Ишара: Атауда екі құрылымдық белгі де қамтылуы керек.

Ереже: Центрден қашықтықты жүйе радиусымен салыстырғанда өлшемсіз қатынас алынады. Бірліктер бірдей болса, сандық мәндерді тікелей бөлуге болады.

Қолдану: 26000/50000 = 0,52. Демек берілген дискілік модельде Күн центр мен шартты шеттің шамамен жартысынан сәл әрі орналасқан; бұл Галактиканың қатаң шекарасы бар дегенді білдірмейді.

Қате нұсқалар: B) Радиусты Күн қашықтығына бөлген; сұралғаны Күннің қашықтығы/радиус.

C) 52% пен 52 еселік үлесті шатастырған; 52% = 0,52 бөлік.

D) 50000 радиусын 100000 диаметрмен алмастырған; бөлімге шарттағы радиус кіреді.

E) 26000/50000 бөліндісі бірден кіші; ондық масштаб дұрыс қолданылмаған. Ишара: Диаметрді емес, дәл берілген радиусты бөлімге қой.

Ереже: «Мега» қосымшасы 10⁶ көбейткішін білдіреді. Қашықтықты ірі бірліктен ұсақ бірлікке ауыстырғанда сол физикалық ұзындықтың сандық мәні өседі.

Қолдану: 3,0 Мпк = 3,0·10⁶ пк = 3000000 пк. Бұл бір ғана қашықтықтың екі жазылуы; бірлік өзгергенде нысанның нақты орны өзгермейді.

Қате нұсқалар: A) Бұл гига қосымшасына сәйкес; мега үшін 10⁶ қолданылады.

B) Бастапқы 3,0 саны он есе кемітілген; берілген қашықтық 0,30 Мпк емес.

D) Бұл килопарсекке тән көбейткіш; мега қосымшасы миллионды білдіреді.

E) Мегапарсек парсектен үлкен, сондықтан парсекпен сан артады; кері түрлендіру жасалған. Ишара: Мпк бірлігінің орнына 10⁶ пк қой.

Ереже: Жүйенің көрінетін пішіні бақылаушының орналасуына тәуелді. Галактика дискісінің ішінен оның жазықтығына қарай қарағанда көру сәулесі бойына көп жұлдыз жиналады.

Қолдану: Күн жүйесі дискіде орналасқандықтан, жазықтық бойындағы жұлдыздардың бірігіп көрінген жарығы аспанда жолақ береді. Біз Галактиканың сыртқы толық фотосуретін тікелей көріп тұрған жоқпыз.

Қате нұсқалар: A) Диск бойындағы жұлдыздардың қашықтықтары әртүрлі; жолаққа көріну олардың тең қашықтығын талап етпейді.

C) Жарық жолақ — көру бағыты бойынша көптеген әртүрлі қашықтықтағы жұлдыздардың жиынтық көрінісі; ол бір нақты сақинаға сәйкес келмейді.

D) Бақылаушы дискінің ішінде орналасады; сырттан бетпе-бет көргенде спираль құрылымның кескіні болар еді, аспанды кесіп өтетін жолақ емес.

E) Біз дискіден сыртта емеспіз; сырттан жоғарыдан қарағанда спираль пішін басқаша көрінер еді. Ишара: Жұқа дискінің ішінен оның жиегіне қарай қарауды елестет.