Жұлдыздар әлемі. Жұлдыздарға дейінгі қашықтық

Ереже: Бас тізбек кезеңінің негізгі белгісі — жұлдыз ядросында сутектің гелийге термоядролық синтезі. Пайда болған энергия сыртқа тасымалданып сәулеленеді.

Қолдану: Шарт жұлдыз эволюциясының дәл бас тізбек кезеңін атайды. Сондықтан ерте сығылуды не кейінгі гелий жануын емес, ядролық сутек синтезін таңдаймыз; химиялық жану жеткіліксіз.

Қате нұсқалар: A) Химиялық жану жұлдыздың ұзақ уақыттық энергия қорын түсіндірмейді; негізгі үдеріс ядролық.

C) Жұлдыз өз энергиясын шығарады; шағылу негізгі қуатты қамтамасыз етпейді.

D) Гелий жануы эволюцияның кейінгі кезеңіне тән; бас тізбекті ядролық сутек жануы анықтайды.

E) Сығылу протожұлдызда маңызды, бірақ бас тізбектің ұзақ кезеңін сутек синтезі қамтамасыз етеді. Ишара: Қай отынның ядролық жануы бас тізбек кезеңін анықтайтынын еске түсір.

Ереже: Спектрлік қатар жұлдыз атмосферасының температурасына байланысты реттеледі. Шарттағы O–B–A–F–G–K–M тізбегінде сол жақтағы класс ыстығырақ болады.

Қолдану: B класы K-дан сол жақта орналасқан, сондықтан бірінші жұлдыз ыстығырақ. Қалған жұптардың бәрінде алғашқы класс кейінірек тұрады; бұл жерде нақты температура мәнін жаттау қажет емес.

Қате нұсқалар: A) O қатардағы ең ыстық негізгі класс; A одан ыстық емес.

B) F класы G-дан ыстық; берілген жұп температураның өсу ретімен жазылған.

C) M қатардың салқын шетінде; G класы одан жоғары температураға сәйкес келеді.

E) A қатарда K-дан бұрын тұр, сондықтан бұл жұпта екіншісі ыстығырақ. Ишара: Әр жұптағы әріптің берілген қатардағы орнын салыстыр.

Ереже: Вин заңы қара дененің толқын ұзындығы бойынша спектр максимумын температурамен байланыстырады. Оны қолданғанда нанометрді метрге ауыстырып, T = b/λmax есептейді.

Қолдану: 500 нм = 5,00·10⁻⁷ м. T = 2,90·10⁻³/(5,00·10⁻⁷) = 0,58·10⁴ = 5800 К. Бұл сәуле шығаратын беттің тиімді температурасына жуық баға, ядро температурасы емес.

Қате нұсқалар: A) 500 нм санының өзі температура бермейді; берілген Вин тұрақтысын пайдаланып есептеу қажет.

C) 500 нм-ді 5·10⁻⁶ м деп алған; дұрыс түрлендіру 5·10⁻⁷ м болады.

D) b мен толқын ұзындығын дұрыс бөлмеген; Вин заңынан T = b/λmax шығады.

E) Толқын ұзындығын он есе аз алған; бұл температураны он есе арттырады. Ишара: Нанометрді метрге айналдырып, тұрақтыны сол ұзындыққа бөл.

Ереже: Парсекпен қашықтық пен бұрыштық секундпен жылдық параллакс кері байланысты: d = 1/p. Жақын жұлдыздың параллаксы үлкенірек болады.

Қолдану: Берілген бұрыш 0,025″, сондықтан d = 1/0,025 = 40 пк. Тексеру үшін 40·0,025 = 1. Бұрыш өлшемі мен қашықтық өлшемі бөлек болғандықтан нәтижені парсекпен жазамыз.

Қате нұсқалар: B) Параллакс бұрышын қашықтықпен тікелей теңестіруге болмайды; кері шама алынады.

C) Бұл 0,0025″ параллаксқа сәйкес; шарттағы бұрыш он есе үлкен.

D) 1/0,025 есептеуінде ондық үтірден он еселік қате шыққан.

E) 0,025 санын мыңға көбейту берілген кері тәуелділікке сәйкес келмейді. Ишара: 0,025 санының қандай санға көбейтілгенде 1 болатынын тап.

Ереже: Екі қарама-қарсы орбиталық орыннан көрінетін ең үлкен параллакстық ығысу жылдық параллакстың екі есесіне тең. Қашықтық формуласында толық ығысу емес, p қолданылады.

Қолдану: 2p = 0,10″ болғандықтан p = 0,05″. Енді d = 1/0,05 = 20 пк. Меншікті қозғалыстың алынып тасталғаны ығысуды параллакспен ғана байланыстыруға мүмкіндік береді.

Қате нұсқалар: A) Толық ығысуды төртке бөлуге негіз жоқ; шартта ол дәл 2p деп берілген.

B) 0,05″ — параллакс бұрышы; қашықтық оның кері шамасы болады.

C) 0,10″ бұрышын екі есе арттырып кері шама алған; керісінше жартысын алу қажет.

D) Толық ығысу 2p-ны жылдық p деп алған; алдымен оны екіге бөлу керек. Ишара: Берілген толық ығысудан алдымен бір радиусқа сәйкес p бұрышын тап.