Н.Назарбаев және модернизацияның қазақстандық моделі.
42–43-параграф · Оқулықтың 208–209-беттері
«Дүниежүзі тарихы, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «Н.Назарбаев және модернизацияның қазақстандық моделі.» тақырыбы, 42–43-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 30 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Қазақстанда 2014 жылы ұсынылған «Мәңгілік Ел» жалпыұлттық идеясы туралы тапсырма. Жалпыұлттық идеяның қоғамды…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Әртүрлі адамдарды ортақ қоғамдық мүдде төңірегіне топтастыру ретінде
Жауап нұсқалары
- A.Ортақ мақсаттың болуы нақты еңбекті қажетсіз етеді деу ретінде
- B.Қоғамдық міндеттерді тек бір этникалық топтың жеке мәселесі ету ретінде
- C.Әртүрлі пікірді талқылаудың барлық мүмкіндігін тоқтату ретінде
- D.Барлық азаматтың өмірбаяны мен жеке талғамын бірдей ету ретінде
- E.Әртүрлі адамдарды ортақ қоғамдық мүдде төңірегіне топтастыру ретіндедұрыс
Түсіндірме
Ереже: Қоғамдық бірлік ортақ мақсат пен ынтымақтастық арқылы қалыптасуы мүмкін. Ол әр адамның барлық жеке қасиеті бірдей болуы немесе нақты әрекет қажетсіз болуы дегенді білдірмейді.
Қолдану: Жалпыұлттық идея әртүрлі азаматтардың ортақ мүддеге бірігуін көздейді. Дұрыс жауап осы қоғамдық қызметті көрсетеді. Бұл идея ұсынылғандықтан қоғамдағы барлық келіспеушілік жойылды деген нәтиже емес; бірігу мақсаты мен нақты жағдай бөлек бағаланады.
Қате нұсқалар: A) Идея бағыт береді, бірақ әрекетті алмастырмайды. Мақсатты іске асыру ресурстар мен қоғамдық еңбекті қажет етеді.
B) Жалпыұлттық ауқым әртүрлі азаматтардың ортақ мүддесіне қатысты. Оны бір топтың ғана жеке мәселесіне тарылту сұралған қызметті ашпайды.
C) Бірігу пікір алмасудың автоматты тоқтауын білдірмейді. Қоғамдық мақсат туралы талқылау әртүрлі көзқарасты салыстырумен қатар болуы мүмкін.
D) Ортақ мүдде жеке айырмашылықтардың толық жоғалуын талап етпейді. Бірлік пен барлық белгінің біркелкілігі бөлек ұғымдар. Ишара: Ортақ мақсат пен жеке айырмашылықтың қатар болуына мүмкіндік беретін жауапты таңда.
Дұрыс жауап: Егемен мемлекеттілік пен оның саяси орталығына
Жауап нұсқалары
- A.Елорда атауы арқылы өңірлердің шаруашылық салаларын бір мекемеге бағындыруға
- B.Тәуелсіздікті халықаралық байланыстардан оқшау өмір сүру деп түсінуге
- C.Егемен мемлекеттілік пен оның саяси орталығынадұрыс
- D.Елорда тұрғындарының мемлекеттік қызметке қатысу үлесіне
- E.Саяси орталықтың маңызын өңірлердің қоғамдық қызметін төмендетумен өлшеуге
Түсіндірме
Ереже: Мемлекеттілік құндылығы егемендік пен саяси ұйымдасуды қамтиды. Саяси орталықтың маңызын барлық тұрғынның кәсібімен немесе барлық өңірдің маңызы жоғалуымен теңестірмейді.
Қолдану: Тізімдегі тәуелсіздік пен елорда егемен мемлекеттік құрылым мен оның орталығын көрсетеді. Дұрыс жауап осы мазмұнды атайды. Бұл қаланың әр тұрғыны бірдей қызмет атқарады немесе халықаралық байланыс тоқтайды деген қорытынды емес; құндылықтың ауқымы сақталады.
Қате нұсқалар: A) Атаудың болуы басқарудың нақты бағыну тәртібін өздігінен дәлелдемейді. Сұрақ егемен мемлекеттілік пен саяси орталықты сұрайды, барлық саланың ұйымдық құрылымын емес.
B) Егемендік сыртқы қатынастың мүлде болмауын білдірмейді. Мемлекет өз мүддесіне сай қатынас жүргізе алады, сондықтан тәуелсіздікті оқшауланумен теңестіру жеткіліксіз.
D) Тұрғынның кәсібі саяси орталықтың мәнін толық анықтамайды. Құндылық тәуелсіз мемлекет пен оның елордасына қатысты, барлық тұрғынның қызмет түріне емес.
E) Елорда саяси орталық болуы өңірлердің маңызын жоймайды. Берілген құндылық мемлекет пен оның орталығын бағалайды, өңірлерді маңызсыз санауды талап етпейді. Ишара: Тәуелсіздік пен елорда қандай саяси құрылымды білдіреді?
Дұрыс жауап: Әртүрлі топ өкілдерінің ортақ мәселені өзара тыңдап, бірлесіп шешуі
Жауап нұсқалары
- A.Ортақ жобада басқа топтың қатысуын алдын ала тоқтату
- B.Мәселе туралы талқылауды адамдардың жеке ерекшелігін бірдей етуге ауыстыру
- C.Әртүрлі топ өкілдерінің ортақ мәселені өзара тыңдап, бірлесіп шешуідұрыс
- D.Бір адамның талабын барлық топтың пікірі деп көрсету
- E.Әр топтың пікірін тек шыққан тегіне қарай бағалау
Түсіндірме
Ереже: Қоғамдық келісім ортақ міндетті талқылау мен өзара түсіністік арқылы іске асуы мүмкін. Ол әр адамның жеке ерекшелігін жоюды немесе бір пікірді бәріне автоматты телуді талап етпейді.
Қолдану: Оқу мысалында әртүрлі топтардың бірге шешім іздеуі бірлік пен келісімге сәйкес келеді. Дұрыс жауап әрекет деңгейін көрсетеді. Бұл нақты тарихи жоба туралы дерек емес және кез келген талқылау міндетті түрде толық келісіммен аяқталады деген кепіл емес.
Қате нұсқалар: A) Қатысуды толық шектеу бірлескен шешімге жағдай жасамайды. Сұрақ бірлік пен келісімнің практикалық көрінісін сұрайды.
B) Жеке айырмашылықтарды жою ортақ міндетті шешудің орнына жүрмейді. Бірлік пен тұлғалардың толық біркелкілігі бөлек ұғымдар.
D) Жеке пікір қоғамның барлық мүшесін автоматты білдірмейді. Келісім үшін әр қатысушының мүддесі мен ұсынысын ескеру қажет.
E) Тегіне қарай дайын баға беру өзара түсіну мен келісімді әлсіретеді. Ортақ мәселе нақты пікір мен дәлел арқылы қарастырылуы керек. Ишара: Ортақ іске қатысу мен өзара тыңдау мүмкіндігін сақтайтын жауапты таңда.
Дұрыс жауап: Мемлекет пен діни қызметтің ажыратылуын адамгершілік және мәдени құндылықтармен бірге қарастыру
Жауап нұсқалары
- A.Мемлекеттік басқарудың зайырлы сипатын діни сенімді жеке таңдауға тыйым салумен теңестіру
- B.Мәдени сабақтастықты сақтау үшін зайырлы мемлекеттік институттарды діни институттармен алмастыру
- C.Руханиятты тек діни рәсімдермен шектеп, адамгершілік пен мәдениетті одан шығару
- D.Зайырлы басқаруды қалыптастыру үшін тарихи-мәдени мұрадан бас тарту
- E.Мемлекет пен діни қызметтің ажыратылуын адамгершілік және мәдени құндылықтармен бірге қарастырудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Зайырлылық пен рухани құндылықтар әртүрлі өлшемдерге қатысты болуы мүмкін. Мемлекеттік басқарудың діни қызметтен ажыратылуы адамгершілік пен мәдениеттен толық бас тарту деген мағына емес.
Қолдану: Берілген құндылық екі бағытты қатар атайды. Дұрыс жауап басқару құрылымы мен адамгершілік-мәдени мазмұнды бірге сақтайды. Бұл тапсырма 2014 жылғы идеяның қоғамдық мазмұнын талдайды.
Қате нұсқалар: A) Зайырлылық сенушілерді құқықтан айыру емес; мемлекеттің діни басқарудан ажыратылуын білдіреді.
B) Мәдени құндылықты сақтау мемлекеттік билікті діни ұйымға беруді талап етпейді.
C) Құндылықтың рухани мазмұны адамгершілік пен мәдениетке де қатысты; оны бір рәсімдік салаға тарылту жеткіліксіз.
D) Мемлекет пен діни қызметтің ажыратылуы мәдени мұраны жоюды білдірмейді; екі бағыт бірге қарастырылған. Ишара: Басқарудың құрылымы мен адамның мәдени-адамгершілік құндылығын бөлек қара.
Дұрыс жауап: Өндірісте жаңа технологияны қолданып, өнімділікті арттыру жолын зерттеу
Жауап нұсқалары
- A.Жаңалық бар деген хабарды өнімділік өскенінің толық дәлелі санау
- B.Өндірісте жаңа технологияны қолданып, өнімділікті арттыру жолын зерттеудұрыс
- C.Тек кәсіпорынның атауын өзгертіп, өндіріс әдісін сол күйі қалдыру
- D.Өнім саны көбейсе, сапа мен ресурсты пайдалануды зерттемеу
- E.Ғылыми зерттеуді өндірістік мәселеден мүлде бөлу
Түсіндірме
Ереже: Инновациялық өсу жаңа білім мен технологияны өндіріс тиімділігіне байланыстырады. Жаңалық туралы мәлімдеме нақты өнімділік нәтижесімен бөлек тексеріледі.
Қолдану: Жаңа технологияны қолданып, өнімділікті зерттеу берілген құндылықтың практикалық мазмұнына жақын. Дұрыс жауап әрекет пен нәтижені бағалауды біріктіреді. Бұл әр технология міндетті тиімді болады деген кепіл емес; оның пайдасы нақты жағдайға қарай тексеріледі.
Қате нұсқалар: A) Хабар нақты нәтижені алмастырмайды. Жаңа әдістің әсерін көрсеткіштер мен салыстыру арқылы тексеру қажет.
C) Атаудың өзгеруі жаңа технология немесе өнімділіктің артқанын дәлелдемейді. Инновациялық мазмұн нақты өндірістік әрекетпен тексеріледі.
D) Экономикалық нәтиже тек санмен шектелмейді. Сапа, тиімділік және ресурстар да бағаланып, жаңа әдістің пайдасы тексеріледі.
E) Инновация білім мен технологияны қолданумен байланысты. Зерттеуді өндірістен толық ажырату берілген экономикалық бағытқа сәйкес келмейді. Ишара: Өзгеріс тек атауда ма, әлде өндіріс әдісі мен нәтижесінде ме?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 25 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Франклин Делано Рузвельт және оның «Жаңа бағыты»
- Шарль де Голль: Франция ұлылығының жаңғыруы
- Дэн Сяопин – көрнекті қытай реформаторы
- Ли Куан Ю мен Махатхир Мохамад: «Үшінші әлемнен бірінші әлемге»
- Жазу және кітап басып шығару – адамзаттың ең жоғары жетістігі
- Мектептегі білім беру: ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейін
- Жоғары білім беру жүйесі: өткені мен бүгіні
- Ғылыми-техникалық прогрестің тарихи кезеңдері
Сұрақтар «Дүниежүзі тарихы, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.