Дэн Сяопин – көрнекті қытай реформаторы

Ереже: Нәтижеге бағдарланған бағалау жарияланған ұраннан гөрі өндіріс пен халық жағдайындағы өзгерісті қарастырады.

Қолдану: Үш өлшемнің бәрі саясаттың іс жүзіндегі ықпалын сұрайды. Өндіріс, экономикалық қуат және тұрмыс деңгейі бірге бағаланса, бір көрсеткішті екіншісінің орнына қоюдан сақтануға болады.

Қате нұсқалар: B) Өндірістік күштердің дамуы бірінші өлшемнің өзінде бар.

C) Атау нәтижені дәлелдемейді; аталған өлшемдер нақты өзгерісті тексереді.

D) Үш өлшем бірге ұсынылған; табысты басқа нәтижелерден міндетті түрде ажырату талабы жоқ.

E) Құжат саны орындалу сапасын және тұрмыс деңгейін өлшемейді. Ишара: Өлшемдер ниетті ме, әлде нәтижені ме тексереді?

Ереже: Экономикалық үйлестіру тетігінің өзгеруі саяси билік жүйесінің дәл сондай өзгеруімен міндетті түрде қатар жүрмейді.

Қолдану: Қытай реформалары нарық элементтерін кеңейтті, ал ҚКП-ның жетекші рөлі сақталды. Сондықтан экономикалық өзгерісті саяси жүйенің толық ауысуы деп сипаттау дәл емес.

Қате нұсқалар: A) Ашықтық пен нарықтық тетіктер бұл нұсқадағы бағытқа қарама-қайшы.

C) Реформалар шаруашылық дербестігін кеңейтті, түгел жойған жоқ.

D) Қытайдағы реформа көппартиялық билікті міндетті шарт ретінде қабылдаған жоқ.

E) Шетел инвестициясына ашылу барлық кәсіпорынның шетелге берілуімен тең емес. Ишара: Экономикалық тетік пен саяси билік құрылымын бөлек қарастыр.

Ереже: Меншік құқығы мен мүлікті пайдалану құқығы бірдей емес; пайдалану өкілеттігі меншік иесін өзгертпей берілуі мүмкін.

Қолдану: Шарт ұжымдық меншіктің сақталғанын анық айтады. Өзгеріс жердің меншік иесінде емес, шаруашылықты ұйымдастыру мен отбасының жауапкершілігінде болды.

Қате нұсқалар: A) Пайдалануға келісім алу активтің толық меншік иесіне айналу емес; сату құқығы одан автоматты туындамайды.

B) Шартта жердің ұжымдық меншікте қалғаны нақты берілген; ұжымның рөлін тек саудамен шектеуге негіз жоқ.

C) Отбасылық жауапкершілік шаруашылықты ұйымдастыру мен қосымша нәтижеге мүддені отбасыға береді.

E) Пайдалану құқығы келісімдегі міндеттемелерді жоймайды; шаруашылық дербестігі міндетсіздікпен тең емес. Ишара: Жер кімге тиесілі және оны кім пайдаланады?

Ереже: Өндіруші қосымша еңбек нәтижесінің бір бөлігін иеленгенде, өнімділікті арттыруға материалдық ынта қалыптасады.

Қолдану: Отбасы міндетті көлемнен артық өнімді пайдалана алады. Сондықтан өндірісті тиімді ұйымдастырудың отбасы үшін тікелей пайдасы бар; бұл әр шаруашылық міндетті түрде табысқа жетеді деген кепілдік емес.

Қате нұсқалар: A) Өнімге тәуелсіз тұрақты табыс қосымша өнімді иелену тетігін түсіндірмейді; шартта нәтиже мен отбасы пайдасы байланысқан.

C) Шартта артық өнімді отбасы пайдаланатыны айтылған; оны тек ұжымға беру басқа бөлу тәртібі болар еді.

D) Өнімнен пайда алу жерге меншік нысанын автоматты өзгертпейді; ұжымдық меншік сақтала алады.

E) Міндеттеме орындалғаннан кейінгі өнім туралы айтылған; ынталандыру міндеттемелер түгел жойылды дегенге сүйенбейді. Ишара: Қосымша өнімнен пайда кімге тиеді?

Ереже: Шаруашылық дербестігі кәсіпорынның өндіріс пен өткізуге қатысты шешімдер қабылдау аясын кеңейтеді.

Қолдану: Жоспардан тыс өнімге қатысты құқық беру бұрынғы қатаң бөлудің бір бөлігін икемді тетікпен толықтырды. Меншік нысанының сақталуы осындай дербестікпен үйлесе алады.

Қате нұсқалар: A) Жоспардан тыс өнімге қатысты шешім кәсіпорынға берілді; бұл дербестікті қысқарту емес.

B) Басқару өкілеттігін кеңейту меншік нысанын міндетті түрде өзгертпейді.

C) Жоспардан тыс өнімді еркін өткізу жоспарлы және нарықтық тетіктердің қатар қолданылғанын көрсетеді.

D) Нарықтық шешім қабылдау мен қосымша өнімнен пайда табу мүдделілікті күшейтуге бағытталған. Ишара: Қай шешімді кәсіпорынның өзі қабылдай бастады?