Қосылған құны жоғары тауарлар мен қызметтер өндірісі
42-параграф · Оқулықтың 180–181-беттері
«География, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «Қосылған құны жоғары тауарлар мен қызметтер өндірісі» тақырыбы, 42-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Оқу есебінде кәсіпорын шығарылымының құны 1000, тұтынылған аралық тауар мен сыртқы қызмет құны 600 ақша…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: 400
Жауап нұсқалары
- A.400дұрыс
- B.60
- C.1600
- D.1000
- E.600
Түсіндірме
Ереже: Жалпы қосылған құн шығарылым құнынан аралық тұтынуды шегеру арқылы табылады. Барлық өндірістік шығынды бірдей аралық тұтыну деп қабылдауға болмайды.
Қолдану: 1000−600=400. Бұл жалпы қосылған құн; ол барлық шығын өтелгеннен кейінгі таза пайдамен міндетті тең емес.
Қате нұсқалар: B) 60 аралық тұтынудың шығарылымдағы пайыздық үлесі, ақшадағы қосылған құн емес.
C) Қосу аралық шығынды тағы есептейді, жаңа құнды бөлмейді.
D) 1000 — толық шығарылым, оның ішінде сатып алынған аралық құн да бар.
E) 600 — аралық тұтыну, қосылған құн емес. Ишара: Шығарылымнан сырттан тұтынылған аралық құнды алып таста.
Дұрыс жауап: Пайда 100, жалпы қосылған құн 400
Жауап нұсқалары
- A.Пайда 100, жалпы қосылған құн 400дұрыс
- B.Екеуі де 100
- C.Пайда 400, қосылған құн 100
- D.Пайда 900, қосылған құн 600
- E.Екеуі де 400
Түсіндірме
Ереже: Пайда түсім мен тиісті барлық шығын айырмасынан, ал жалпы қосылған құн шығарылым мен аралық тұтыну айырмасынан табылады. Екі көрсеткіштің шегерілетін құрамдары әртүрлі.
Қолдану: Пайда:1000−900=100. Жалпы қосылған құн:1000−600=400. Қосылған құн құрамында пайдадан басқа еңбекке және өзге құрамға қатысты құн болуы мүмкін.
Қате нұсқалар: B) Барлық шығынды аралық тұтынумен теңестіргенде қосылған құн төмен есептеледі.
C) Екі көрсеткіштің анықтамасы ауыстырылған.
D) 900 және 600 — шығын көлемдері, айырмалар емес.
E) Қосылған құннан бөлек шығындар пайдаға әсер етеді; 400 түгел пайда емес. Ишара: Қай көрсеткіш барлық шығынды, қайсысы тек аралық тұтынуды шегереді?
Дұрыс жауап: 370
Жауап нұсқалары
- A.13,3
- B.370дұрыс
- C.400
- D.30
- E.430
Түсіндірме
Ереже: Жалпы және таза қосылған құн негізгі капиталды тұтынуды есепке алуымен ажыратылады. Шарт таза мәнді жалпыдан осы тұтынуды шегеру ретінде береді.
Қолдану: 400−30=370. 400 жалпы көрсеткіште сақталады, ал таза мән капитал тұтынуына түзетілген.
Қате нұсқалар: A) 400/30 қатынасы берілген таза құн формуласын қолданбайды.
C) 400 — түзетілмеген жалпы көрсеткіш.
D) 30 — капиталды тұтыну мөлшері, таза құн емес.
E) Қосу таза мәнді анықтау ережесіне қайшы. Ишара: Жалпы мәннен берілген капитал тұтынуын азайт.
Дұрыс жауап: 300
Жауап нұсқалары
- A.300дұрыс
- B.270
- C.200
- D.312,5
- E.50
Түсіндірме
Ереже: Өзіндік құнға үстеме сол құнның көрсетілген пайызымен есептеледі. Пайыз негізі нақты көрсетілсе, алдымен қосымша мөлшер табылады.
Қолдану: 250×0,2=50; баға 250+50=300. Үстеме пайызын сатылым бағасына қатысты маржамен шатастырмау керек.
Қате нұсқалар: B) 20 пайызды 20 ақша бірлігі деп қосу дұрыс емес.
C) Бұл үстемені қосу емес, шегеру.
D) 312,5 сатылымның 20% маржасын мақсат еткен басқа есепке сәйкес келуі мүмкін; берілген негіз — өзіндік құн.
E) 50 — қосымша мөлшер, толық баға емес. Ишара: 20% қай сомадан есептелетінін анықта.
- 5
Дұрыс жауап: 20%
Жауап нұсқалары
- A.80%
- B.20%дұрыс
- C.60%
- D.25%
- E.125%
Түсіндірме
Ереже: Сатылымға қатысты пайда үлесі пайда/сатылым×100 арқылы табылады. Шығынға қатысты үстеме басқа бөлімді қолданады.
Қолдану: Пайда 300−240=60; 60/300×100=20%. 60/240×100=25% — шығынға қатысты үстеме, сұрақтағы маржа емес.
Қате нұсқалар: A) 80% шығынның сатылымдағы үлесі.
C) 60 — ақшадағы пайда, пайыздық үлес емес.
D) 25% шығынды негізге алғандағы нәтиже.
E) 125% сатылымның шығынға қатынасы, пайда үлесі емес. Ишара: Пайданы бағаға бөл, себебі сұрақ сатылымдағы үлесті сұрайды.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- 14-сарамандық жұмыс. Аймақтың экономикалық және инвестициялық әлеуетін бағалау
- Қазақстан аймақтарының экономикалық дамуын теңестіру
- Мамандану және әртараптандыру – аймақтық экономиканың даму әлеуеті
- 15-сарамандық жұмыс. Аймақтың даму әлеуетіне SWOT-талдау жасау
- 16-сарамандық жұмыс. Қосылған құны жоғары өнімдер мен қызметтердің аймақтық өндірісінің бизнес-жоспары
- Қазақстанның арнайы экономикалық аймақтары мен технопарктері
- 17-сарамандық жұмыс. «Аймақ» стартап-жобасы
- Қазақстанның кластерлік бастамалары
Сұрақтар «География, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.