7-сарамандық жұмыс. Экономикалық-географиялық негіздеме және жергілікті өнеркәсіп салаларын орналастыруды экологиялық бағалау

Ереже: Өндірісті орналастыруда нақты саланың шикізат, көлік, еңбек және нарық талаптары ескеріледі. Тез бұзылатын өнімде жеткізу уақытын және сапасын қамтамасыз ететін байланыс маңызды болуы мүмкін.

Қолдану: Жақын фермалар тұрақты шикізат береді, ал салқын тасымал жеткізу жағдайын қолдайды. Бұл өндірістің жергілікті факторлармен байланысын көрсетеді.

Қате нұсқалар: A) Энергия маңызды болуы мүмкін, бірақ берілген тез бұзылатын шикізат пен салқын тасымал байланысын бұл жауап түсіндірмейді.

B) Еңбек шығыны өндіріс шартының бірі, бірақ шартта көрсетілген шикізат қолжетімділігі мен сапалы жеткізудің рөлін алмастырмайды.

D) Нарық маңызды, бірақ тез бұзылатын өнімді дер кезінде және тиісті жағдайда жеткізу қажеттілігі сақталады.

E) Үлкен алаң сүттің тұрақты әрі сапалы жеткізілуін қамтамасыз еткенін дәлелдемейді. Ишара: Салаға нақты қандай ресурс және жеткізу жағдайы қажет?

Ереже: Нұсқаларды салыстырғанда шартта тең ұсталған көрсеткіштер шешуші айырма ретінде алынбайды. Нақты өзгеше әрі өндіріс үшін маңызды фактор сол жағдайдағы таңдау негізі болады.

Қолдану: Еңбек, су және нарық тең деп берілген. Электрге көп тәуелді өндіріс үшін энергия сенімділігінің айырмасы тікелей маңызды.

Қате нұсқалар: A) Су шарттары тең деп нақты айтылған.

C) Нарық шарттары да тең, бұл жауап өзгерген факторды көрсетпейді.

D) Еңбек шарттары тең, сондықтан оны берілген айырманың себебі деуге болмайды.

E) Шартта жол жағдайының айырмасы берілмеген; нақты өзгерген маңызды фактор — энергия сенімділігі. Ишара: Өзге факторлар тең болғанда, шартта қай фактор ғана өзгерген?

Ереже: Қызмет саласының экономикалық негізі табиғи ресурстың сапасына тәуелді болуы мүмкін. Қысқамерзімді пайда мен ұзақмерзімді ресурс әсері бірге бағаланса, саланың келешек тұрақтылығы дұрыс қарастырылады.

Қолдану: Туризмнің өз тартымдылығы таза су мен көрініске байланысты. Жобаның осы негізге әсерін елемеу келешектегі табыс мүмкіндігін де толықсыз бағалайды.

Қате нұсқалар: A) Қолайсыз деректі жою жобаны негізсіз жақсы етіп көрсетеді.

B) Ресурс болуы оған түсетін қысым қауіпсіз екеніне кепіл емес.

C) Келуші саны тәжірибе сапасы мен орта күйін жалғыз көрсетпейді.

D) Табыс табиғи ресурсқа әсерді жоққа шығармайды, екеуі бір-бірімен байланысты. Ишара: Экономикалық саланың өзі қандай табиғи сапаға сүйеніп тұр?

Ереже: Қатар берілген міндетті шарттардың бәрі орындалуы керек. Пайда шегі төменгі, ал теріс әсер шегі жоғарғы шектеу болып табылады; бір көрсеткіштің жақсы мәні екінші шектің бұзылуын алмастырмайды.

Қолдану: B пайдасы 5 болып кемінде 5 талабын, әсері 2 болып ең көп 3 талабын орындайды. Басқа нұсқаларда кемінде бір шек орындалмайды.

Қате нұсқалар: B) A пайдасына сай, бірақ 4 әсер балы 3 шегінен жоғары.

C) E әсер шегіне сай, бірақ пайдасы 3 болып төменгі талапқа жетпейді.

D) C пайдасы жоғары болса да, әсері 5 болып белгіленген шекті бұзады.

E) D әсері төмен, бірақ пайдасы 4 болып қажетті 5-тен аз. Ишара: Әр жобаның пайдасын да, теріс әсерін де жеке тексер.

Ереже: Салмақталған көрсеткіш әр өлшемді оның салмағына көбейтіп, нәтижелерді қосады. Өлшем бағыты мен шкаласы белгілі болуы керек; жеке үлкен балл жиынтық нәтижені автоматты шешпейді.

Қолдану: A=5×0,5+2×0,3+1×0,2=3,3. B=3×0,5+4×0,3+4×0,2=3,5. Берілген ереже бойынша B жоғары.

Қате нұсқалар: A) Бірінші өлшемнің артықшылығы қалған екі өлшем әсерін автоматты жоймайды.

B) Екі дұрыс қосынды әртүрлі, оларды орташа 3,4 деп бірдей көрсету салыстыру ережесіне сай емес.

C) Есеп нәтижелері орын ауыстырылған, тиісті көбейтінділер A: 3,3 және B: 3,5 береді.

D) 8 және 11 — жай қосындылар, салмақтар қолданылмаған. Ишара: Әр бағанды өз салмағына көбейтіп, бір жоба ішінде қос.