Ustazdyq
Алғашқы 5 сұрақ тегінБиология · 8-сынып · 15 сұрақ

Ағзаның ішкі ортасы және оның маңызы

Әріптестермен бөлісуWhatsAppTelegram

16-параграф · Оқулықтың 71–75-беттері

«Биология» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Ағзаның ішкі ортасы және оның маңызы» тақырыбы, 16-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Адам ағзасының негізгі ішкі сұйық орталарын толық көрсететін қатарды таңда.»

Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.

  1. Дұрыс жауап: Қан, ұлпа сұйықтығы, лимфа

    Жауап нұсқалары

    1. A.Қан, сілекей, лимфа
    2. B.Қан, ұлпа сұйықтығы, несеп
    3. C.Сілекей, асқазан сөлі, лимфа
    4. D.Қан, ұлпа сұйықтығы, лимфадұрыс
    5. E.Ұлпа сұйықтығы, тер, несеп

    Түсіндірме

    Ереже: Адамның негізгі ішкі сұйық орталарын қан, ұлпа сұйықтығы және лимфа құрайды. Олар жасушаларға зат жеткізу мен алмасу өнімдерін әкетуге қатысады. Ішкі орта деген атау дененің кез келген жеріндегі сұйықтыққа бірдей қолданылмайды. Асқорыту жолына немесе сыртқа бөлінген секреттерді осы үштікке қоспаймыз.

    Қолдану: Дұрыс қатарда үш негізгі орта түгел берілген. Қан тамырларда, ұлпа сұйықтығы жасушалар арасында, лимфа лимфа тамырларында орналасады. Орналасуы әртүрлі болғанымен, олар өзара байланысқан жүйе түзеді. Бір мүшенің бөліндісі бұл үш ортаның орнына жүрмейді.

    Қате нұсқаларды ажырату: Сілекей бар қатар асқорыту секретін қосады. Несепті қосқан қатар шығарылатын өнімді негізгі ортаға жатқызады. Сілекей мен асқазан сөлі бар қатарда қан мен ұлпа сұйықтығы жоқ. Тер мен несеп бар қатарда негізгі үштік толық емес.

    Қайта орындауға ишара: Әр сұйықтықтың жасушалармен алмасатын орта ма, әлде бөлініп шығарылатын өнім бе екенін тексер.

  2. Дұрыс жауап: Қан

    Жауап нұсқалары

    1. A.Лимфа
    2. B.Ұлпа сұйықтығы
    3. C.Жасуша цитоплазмасы
    4. D.Сілекей
    5. E.Қандұрыс

    Түсіндірме

    Ереже: Қан плазмадан және формалы элементтерден тұрады. Эритроциттер оның оттек тасымалдауға қатысатын элементтері. Қан мен лимфа сұйық болғанымен, олардың қалыпты құрамы мен орналасуы бірдей емес. Жасушаның өз ішіндегі цитоплазманы жасушааралық ортамен шатастыруға болмайды.

    Қолдану: Үлгінің қан тамырынан алынуы және эритроциттердің болуы бір жауапты көрсетеді: бұл қан. Плазма сол қанның сұйық бөлігі, бүкіл үлгінің атауы емес. Берілген екі белгі орналасу мен құрамды қатар қолдануға мүмкіндік береді.

    Қате нұсқаларды ажырату: Лимфа лимфа тамырларында болады, қалыпты жағдайда эритроциттері мол үлгі емес. Ұлпа сұйықтығы жасушалар арасында орналасады. Цитоплазма жеке жасушаның ішінде болады. Сілекей ауыз қуысына бөлінетін секрет. Төрт жауап берілген орын мен құрамды бірге түсіндірмейді.

    Қайта орындауға ишара: Сұйықтың түсін ғана емес, алынған орнын және жасушалық құрамын қатар пайдалан.

  3. Дұрыс жауап: Ұлпа сұйықтығы арқылы

    Жауап нұсқалары

    1. A.Лимфа өзегіндегі лимфа арқылы
    2. B.Қуықтағы несеп арқылы
    3. C.Ұлпа сұйықтығы арқылыдұрыс
    4. D.Ауыздағы сілекей арқылы
    5. E.Қарын қуысындағы асқазан сөлі арқылы

    Түсіндірме

    Ереже: Қан капиллярлары мен көптеген ұлпа жасушаларының арасында ұлпа сұйықтығы орналасады. Ол алмасуда аралық орта болады. Қаннан шыққан зат жасуша мембранасына жетпей тұрып осы жасушааралық кеңістіктен өтеді. Бұл сұйықтық қанның өзімен де, жасуша ішіндегі цитоплазмамен де бірдей емес.

    Қолдану: Шарт қан капиллярынан кәдімгі дене жасушасына бағытталған жолды сұрайды. Жол: қан, ұлпа сұйықтығы, жасуша. Сондықтан аралық кезең ұлпа сұйықтығы болады. Лимфаға түсу сұйықтың басқа қайтарылу жолына қатысты, міндетті оттек жеткізу кезеңі емес.

    Қате нұсқаларды ажырату: Лимфа өзегі бұл жергілікті алмасуда міндетті аралық емес. Несеп қуықта жиналады. Сілекей ауызда асқорытуға қатысады. Асқазан сөлі қарын қуысына бөлінеді. Төрт сұйықтық капилляр мен осы ұлпа жасушасының арасындағы кеңістікті толтырмайды.

    Қайта орындауға ишара: Капилляр қабырғасы мен жасуша мембранасының арасында не орналасатынын елестет.

  4. Дұрыс жауап: Жасуша → ұлпа сұйықтығы → қан

    Жауап нұсқалары

    1. A.Жасуша → ұлпа сұйықтығы → қандұрыс
    2. B.Жасуша → қан → ұлпа сұйықтығы
    3. C.Қан → ұлпа сұйықтығы → жасуша
    4. D.Ұлпа сұйықтығы → қан → жасуша
    5. E.Қан → жасуша → ұлпа сұйықтығы

    Түсіндірме

    Ереже: Газ алмасудың бағыты заттың қай жерде түзілгеніне және концентрация айырмасына байланысты. Ұлпа жасушасы түзген көмірқышқыл газы жасушадан сыртқа шығып, ұлпа сұйықтығы арқылы қанға өтеді. Оттектің осы ұлпаға жеткізілу бағытын көмірқышқыл газының әкетілуімен шатастырмаймыз.

    Қолдану: Шартта бастапқы орын жасуша, соңғы орын қан. Арадағы орта ұлпа сұйықтығы. Сондықтан үш атаудың дұрыс реті жасушадан басталып қанмен аяқталады. Газдың кейін өкпеге жеткізілуі маңызды, бірақ сұрақ бастапқы жергілікті кезеңді ғана сұрайды.

    Қате нұсқаларды ажырату: Қаннан кейін ұлпа сұйықтығын қою соңғы орынды өзгертеді. Қаннан жасушаға бағытталған рет оттек жеткізуге ұқсайды. Ұлпа сұйықтығынан бастау түзілген орынды тастайды. Қаннан жасуша арқылы өтетін рет бастапқы бағытқа кері келеді. Төрт тізбек шарттағы бастауды не ретті бұзады.

    Қайта орындауға ишара: Алдымен заттың қай жерде түзілгенін белгіле, содан кейін екі шекарадан өту ретін құр.

  5. Дұрыс жауап: Лимфа

    Жауап нұсқалары

    1. A.Қан плазмасы
    2. B.Қан сарысуы
    3. C.Лимфадұрыс
    4. D.Цитоплазма
    5. E.Асқазан сөлі

    Түсіндірме

    Ереже: Ұлпа сұйықтығы лимфа капиллярына кіргеннен кейін лимфа деп аталады. Атау сұйықтықтың жүйедегі орнына байланысты өзгереді. Бұл жаңа жасуша түзіледі деген сөз емес. Лимфа тамырлары артық сұйықты веналық қанға қайтаруға қатысады, сол арқылы ұлпада жиналуды шектейді.

    Қолдану: Шарт сұйықтың жасушааралық кеңістіктен лимфа капиллярына өткенін нақты береді. Сондықтан лимфа дұрыс. Оны әлі де тамыр сыртындағы ұлпа сұйықтығы деп атау берілген орынның өзгерісін елемейді. Лимфа мен қан плазмасы ұқсас болса да, бір жерде орналасқан орта емес.

    Қате нұсқаларды ажырату: Қан плазмасы қанның сұйық бөлігі. Сарысу ұюдан кейін бөлінетін сұйықтықпен байланысты. Цитоплазма жасуша ішінде орналасады. Асқазан сөлі асқорыту секреті. Төрт атау лимфа капиллярына енген ұлпа сұйықтығының жаңа орналасуына сәйкес келмейді.

    Қайта орындауға ишара: Сұйықтың қай тамыр жүйесіне енгенін анықта; атауы соған тәуелді.

Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ

Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.

Жинақты сатып алу · 200 ₸Бүкіл кітап — 2000 ₸ (60 × 200 ₸ орнына)

Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.

Кітаптың басқа тақырыптары

Сұрақтар «Биология» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.