Жұқпалы аурулар және олардың алдын алу шаралары
19-параграф · Оқулықтың 85–87-беттері
«Биология» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Жұқпалы аурулар және олардың алдын алу шаралары» тақырыбы, 19-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Амебалық дизентерияны туғыза алатын Entamoeba histolytica қай топқа жатады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Біржасушалы эукариот паразитке
Жауап нұсқалары
- A.Бактерияға
- B.Вирусқа
- C.Паразит құртқа
- D.Көпжасушалы саңырауқұлаққа
- E.Біржасушалы эукариот паразиткедұрыс
Түсіндірме
Ереже: Entamoeba histolytica — біржасушалы эукариот паразит. Ол амебиаз туғызуы мүмкін, соның бір көрінісі амебалық дизентерия. Барлық Entamoeba түрлерін бірдей патоген деп қарастырмаймыз. Ауру атауындағы ортақ белгі қоздырғыштың нақты тобын анықтауды алмастырмайды, сондықтан түрдің атауы маңызды.
Қолдану: Шарт қоздырғышты Entamoeba histolytica деп нақтылайды. Сондықтан біржасушалы эукариот паразит дұрыс. Оның жасушалық құрылысы бактерия мен жасушасыз вирустың құрылымына тең емес. Ішекте өмір сүру белгісі оны міндетті түрде паразит құртқа жатқызбайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Бактерия прокариот жасуша. Вирус жасушасыз құрылым. Құрт көпжасушалы жануар паразиті. Көпжасушалы саңырауқұлақ та басқа топ. Төрт нұсқа ішек ауруының мүмкін себептерін еске түсіруі мүмкін, бірақ осы нақты біржасушалы амебаның жіктелуін дұрыс көрсетпейді.
Қайта орындауға ишара: Орналасуына ғана емес, нақты ағзаның жасушалық құрылысы мен түр атауына сүйен.
Дұрыс жауап: Ластанған су арқылы ауызға түсу
Жауап нұсқалары
- A.Құм шіркейінің шағуы
- B.Тыныс жолына ауа арқылы түсу
- C.Жыныстық емес жай қол алысу ғана
- D.Таза бүтін теріге жарық түсу
- E.Ластанған су арқылы ауызға түсудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Амебиаз жұққан материалдың ауызға түсуі арқылы таралуы мүмкін. Ластанған су мен тағам цисталардың жұтылуына жағдай жасайды. Қоздырғыш түрі мен жұғу жолын бөлек ұғым ретінде қарастыру керек. Қоршаған ортада жұғуға қабілетті күйдің болуы сол материалдың қай жолмен енгенімен байланысты.
Қолдану: Шарт судың цистамен ластанғанын және адамның оны жұтқанын береді. Сондықтан ауыз арқылы су жолы дұрыс. Бұл дерек басқа жұқпалардың барлық жолын жоққа шығармайды; сұрақ тек берілген эпизодтың механизмін анықтайды. Қолдың жанасуы мен ластанған материалды жұтуды теңестірмейміз.
Қате нұсқаларды ажырату: Шіркей шағуы басқа тасымалдау жолы. Ауа арқылы ену шартта жоқ. Жай қол алысу жалғыз өзі суды жұту эпизодын көрсетпейді. Жарық түсу циста жұту механизмі емес. Төрт жауап берілген бастапқы материалды және ағзаға ену жолын өзгертеді.
Қайта орындауға ишара: Қоздырғыш қай материалда болды және адам оны денесіне қалай енгізді деген екі сұраққа жауап бер.
Дұрыс жауап: Бактерияға
Жауап нұсқалары
- A.Вирусқа
- B.Бактерияғадұрыс
- C.Амебаға
- D.Паразит құртқа
- E.Саңырауқұлаққа
Түсіндірме
Ереже: Тырысқақ Vibrio cholerae бактериясымен байланысты. Қоздырғыштың латынша атауы нақты топқа жататынын анықтауға көмектеседі. Іш өту сияқты белгі әртүрлі ауруда кездесуі мүмкін, сондықтан жалғыз симптом арқылы бактерия мен вирусты ажыратпаймыз. Бұл сұрақта белгі емес, нақты ағза аталған.
Қолдану: Шарт Vibrio cholerae атауын береді. Сондықтан бактерия дұрыс. Тырысқақ жұқпа болғандықтан оны барлық жұқпаның ортақ қоздырғышы вирус деп қабылдау қате. Бір аурудың су арқылы таралуы қоздырғыштың жасушалық тобын өзгертіп жібермейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Вирус жасушасыз құрылым. Амеба эукариот біржасушалы ағза. Құрт көпжасушалы жануар. Саңырауқұлақ басқа эукариот топ. Төрт топта ауру қоздыратын өкілдер бар, бірақ Vibrio cholerae осы топтарға жатпайды. Жалпы патоген болу нақты бактериялық атаудың орнын алмастырмайды.
Қайта орындауға ишара: Ауру белгісінен болжам жасамай, берілген қоздырғыштың нақты жіктелуін еске түсір.
Дұрыс жауап: Қауіпсіз су, санитария және тағам гигиенасын қамтамасыз ету
Жауап нұсқалары
- A.Қауіпсіз су, санитария және тағам гигиенасын қамтамасыз етудұрыс
- B.Тек құм шіркейінен қорғану
- C.Тек күн сәулесін көбейту
- D.Судың мөлдірлігіне ғана сүйену
- E.Тек тағамның дәмін тексеру
Түсіндірме
Ереже: Тырысқақ ластанған су немесе тағамды тұтынумен байланысты таралуы мүмкін. Қауіпсіз ауызсу, санитария және гигиена осы берілу жолын шектеуге көмектеседі. Судың көзге таза көрінуі микробсыз екенін дәлелдемейді. Қорғаныш шарасын қоздырғыштың нақты жолына сәйкестендіру маңызды.
Қолдану: Шарт су мен тағам арқылы ауызға ену жолын береді. Сондықтан қауіпсіз су және санитария дұрыс. Қорғанышта бірнеше шара бірге қажет болуы мүмкін, бірақ бұл сұрақ дәл аталған жолға бағытталған шараны сұрайды. Тағамның жай дәмі немесе судың түсі зертханалық қауіпсіздіктің орнына жүрмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Шіркейден қорғану осы су жолын жаппайды. Күн сәулесін көбейту қауіпсіз суға кепіл емес. Мөлдірлік микробты көрсетпеуі мүмкін. Дәм арқылы тексеру де жұқпаның жоқтығын дәлелдемейді. Төрт нұсқа берілген су-тағам жолын сенімді шектеу шарасын көрсетпейді.
Қайта орындауға ишара: Шара қоздырғыштың ағзаға түсетін жолын нақты қай жерде бөгейтінін тексер.
Дұрыс жауап: Сусыздану
Жауап нұсқалары
- A.Тістің бірден минералдануы
- B.Қанда оттек мөлшерінің міндетті артуы
- C.Сүйек ұзындығының тез өсуі
- D.Бұлшықет массасының бірден көбеюі
- E.Сусызданудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Сулы іш өту кезінде ағза су мен электролиттер жоғалтады. Сұйық жоғалуы айқын болса, сусыздану өмірге қауіпті болуы мүмкін. Ауыр жағдайды уақытында медициналық бағалау маңызды. Бұл тапсырма ем мөлшерін есептемейді, нақты симптомнан ең жақын физиологиялық қауіптің байланысын түсіндіреді.
Қолдану: Шарт сұйықтың сыртқа көп жоғалуын көрсетеді. Сондықтан ең тікелей қауіп сусыздану. Алынған су мен жоғалған сұйық арасындағы баланс бұзылады. Бұл құбылысты дене ұлпаларының тез өсуімен немесе минералдардың міндетті көбеюімен шатастырмаймыз. Басқа салдар болуы мүмкін, бірақ сұрақ жақын нәтижені сұрайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Тістің минералдануы сұйық жоғалудың нәтижесі емес. Оттектің міндетті артуына дерек жоқ. Сүйек ұзындығының тез өсуі берілмеген. Бұлшықет массасы бірден көбеймейді. Төрт жауап ағзадан су жоғалуының тікелей балансқа әсерін дұрыс көрсетпейді.
Қайта орындауға ишара: Сыртқа жоғалған сұйықтың ағзадағы жалпы су қорына қалай әсер ететінін ойлан.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Адам ағзасы үшін негізгі дәрумендердің маңызы
- Ағзаның ішкі ортасы және оның маңызы
- Қанның құрамы мен қызметі
- Иммунитет Гуморальдық және жасушалық иммунитет
- Туа біткен және жүре пайда болған иммунитет түрлері
- Қан топтары және қан құю Резус фактор
- Жануарлардың жүрек қан тамырлары жүйесі құрылысының ерекшеліктері мен эволюциясы
- Қан тамырлары жүйесінің түрлері және қан айналым шеңберлері
Сұрақтар «Биология» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.