Туа біткен және жүре пайда болған иммунитет түрлері
20-параграф · Оқулықтың 88–90-беттері
«Биология» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Туа біткен және жүре пайда болған иммунитет түрлері» тақырыбы, 20-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Бүтін тері мен тыныс жолдарының сілемейі қоздырғыштардың енуін бастапқыда шектейді. Бұл қорғаныш қай түрге…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Туа біткен қорғанышқа
Жауап нұсқалары
- A.Туа біткен қорғанышқадұрыс
- B.Вакцинадан кейінгі жасанды белсенді қорғанышқа
- C.Дайын антидене енгізуден кейінгі енжар қорғанышқа
- D.Анадан дайын антидене алуға ғана
- E.Бір жұқпадан кейінгі арнайы жадыға ғана
Түсіндірме
Ереже: Тері мен сілемейлі тосқауылдар ағзаның бастапқы қорғанышына жатады. Олар белгілі аурумен алғаш кездесуден бұрын да жұмыс істейді. Туа біткен қорғанышты жаңа туған нәрестедегі барлық дайын антиденемен теңестірмейміз. Анадан алынған антиденелер басқа, енжар қорғаныш механизмі болады.
Қолдану: Шарт қоздырғыштың енуін шектейтін бүтін тері мен сілемейді береді. Сондықтан бастапқы туа біткен қорғаныш дұрыс. Мұнда вакцина енгізілуі, дайын антидене препараты немесе бұрынғы жұқпадан қалыптасқан арнайы жады айтылмаған. Қорғаныштың пайда болу жолын нақты құрылымның әрекетімен байланыстырамыз.
Қате нұсқаларды ажырату: Вакцина нұсқасы арнайы жауапты кейін қалыптастырады. Дайын антидене енгізу сырттан молекула береді. Анадан антидене алу тосқауылдың өзі емес. Жұқпадан кейінгі жады бұрынғы антигенмен кездесуге қатысты. Төрт нұсқа берілген бастапқы физикалық тосқауыл түрін дұрыс көрсетпейді.
Қайта орындауға ишара: Құрылым антигенмен алғаш кездесуден бұрын бар ма, әлде арнайы жауаптан кейін қалыптаса ма екенін тексер.
Дұрыс жауап: Табиғи белсенді иммунитет
Жауап нұсқалары
- A.Табиғи енжар иммунитет
- B.Жасанды белсенді иммунитет
- C.Жасанды енжар иммунитет
- D.Тек туа біткен тосқауыл
- E.Табиғи белсенді иммунитетдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Белсенді иммунитетте жауапты ағзаның өз иммундық жүйесі қалыптастырады. Табиғи жұқпа арқылы антигенмен кездескен жағдайда оны табиғи белсенді деп жіктейміз. Бұл жіктеу ауруды әдейі жұқтыруға кеңес емес. Жұқпа асқыну қаупін тудырады, ал қорғаныштың ұзақтығы нақты агент пен жағдайға тәуелді.
Қолдану: Шарт табиғи жұқпаны және ағзаның өз жауабын қатар береді. Бірінші белгі табиғи, екіншісі белсенді екенін анықтайды. Сондықтан екі белгі бірге табиғи белсенді иммунитетке сәйкес. Антидене дайын күйде басқа адамнан немесе препараттан берілді деп шартты өзгертпейміз.
Қате нұсқаларды ажырату: Табиғи енжар түр дайын антидене алуға қатысты. Жасанды белсенді түр вакцинамен байланысады. Жасанды енжар түр дайын препарат енгізумен байланысты. Тосқауыл арнайы жұқпадан кейінгі жады емес. Төрт нұсқа пайда болу жолын не жауапты кім жасағанын шатастырады.
Қайта орындауға ишара: Екі сұрақ қой: антиген табиғи жолмен кездесті ме және жауапты ағзаның өзі жасады ма?
Дұрыс жауап: Табиғи енжар иммунитет
Жауап нұсқалары
- A.Табиғи енжар иммунитетдұрыс
- B.Табиғи белсенді иммунитет
- C.Жасанды белсенді иммунитет
- D.Жасанды енжар иммунитет
- E.Нәрестенің туа біткен тосқауылы ғана
Түсіндірме
Ереже: Енжар иммунитет дайын антидененің басқа көзден берілуімен байланысты. Анадан плацента арқылы алу табиғи жолға жатады. Бұл антиденелерді нәрестенің өзі осы эпизодта арнайы жасап шығарды дегенді білдірмейді. Қорғаныш уақытша болуы мүмкін және барлық ауруға бірдей толық қорғау бермейді.
Қолдану: Шартта дайын антидене анадан берілген, препарат енгізу айтылмаған. Сондықтан табиғи енжар дұрыс. Нәрестеде антидененің болуы оның міндетті түрде өзі жұқпамен ауырып жауап жасағанын дәлелдемейді. Дайын молекуланың шығу тегі мен алыну жолын бірге ескереміз.
Қате нұсқаларды ажырату: Табиғи белсендіде ағза өзі жауап жасайды. Жасанды белсенді вакцинаға байланысты. Жасанды енжарда дайын антидене медициналық жолмен енгізіледі. Тосқауыл деу тері сияқты құрылымды атайды. Төрт түр берілген анадан дайын молекула алу жағдайына сәйкес емес.
Қайта орындауға ишара: Антиденені кім жасағанын анықта: нәресте ме, әлде ана ма? Содан кейін берілу жолын ата.
Дұрыс жауап: Жасанды белсенді
Жауап нұсқалары
- A.Жасанды енжар
- B.Табиғи белсенді
- C.Табиғи енжар
- D.Жасанды белсендідұрыс
- E.Тек туа біткен тосқауыл
Түсіндірме
Ереже: Вакцинация ағзаның өз арнайы жауабын қалыптастыруға бағытталған. Медициналық енгізілу жолы оны жасанды, ал жауаптың өз жүйесінде жасалуы белсенді деп жіктейді. Вакцина дайын антидененің міндетті баламасы емес. Иммундық жауаптың қалыптасуына уақыт қажет болуы мүмкін, ол әр жағдайда бірдей емес.
Қолдану: Шарт вакцина мен ағзаның өз жауабын бірге береді. Осы екі белгі жасанды белсенді түрді анықтайды. Қорғаныштың белсенді болуы адамның дене қимылы көп деген мағынада емес; антиденелік және жасушалық жауаптың өз жүйесінде қалыптасқанын білдіреді.
Қате нұсқаларды ажырату: Жасанды енжар дайын антидене препаратына қатысты. Табиғи белсенді табиғи жұқпамен кездеседі. Табиғи енжар анадан дайын молекула алумен байланысты. Туа біткен тосқауыл вакцинаға арнайы жауаптың өзі емес. Төрт нұсқа жолды немесе жауаптың шығу тегін дұрыс белгілемейді.
Қайта орындауға ишара: «Медициналық енгізу» мен «өз иммундық жауабы» белгілерін екі ось ретінде сәйкестендір.
Дұрыс жауап: Жасанды енжар
Жауап нұсқалары
- A.Жасанды белсенді
- B.Жасанды енжардұрыс
- C.Табиғи белсенді
- D.Табиғи енжар
- E.Тек туа біткен тосқауыл
Түсіндірме
Ереже: Дайын антиденені медициналық препаратпен беру жасанды енжар қорғанышқа жатады. Антидене сырттан алынғандықтан, осы берілудің өзі алушының ұзақ мерзімді арнайы жадысын қалыптастырмайды. Оның әсері дайын молекулалардың сақталуына тәуелді. Енжар деген сөз қорғаныш мүлде әсерсіз деген мағына бермейді.
Қолдану: Шарт дайын антидене бар препаратты енгізуді нақтылайды. Сондықтан жасанды енжар дұрыс. Егер антиген беріліп, адамның өз жауабы қалыптасса, белсенді деп қарар едік. Бұл жерде жауапты молекула дайын күйде алынған, осы айырма шешуші.
Қате нұсқаларды ажырату: Жасанды белсенді вакцина арқылы өз жауапты қалыптастырады. Табиғи белсенді табиғи жұқпадан кейін болады. Табиғи енжар анадан дайын антидене алумен байланысты. Тосқауыл құрылымдық бастапқы қорғаныш. Төрт түр медициналық дайын антидене берудің жолын не белсенділігін дұрыс сипаттамайды.
Қайта орындауға ишара: Препарат антиген бере ме, әлде дайын қорғаныш молекуласын бере ме екенін анықта.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Ағзаның ішкі ортасы және оның маңызы
- Қанның құрамы мен қызметі
- Иммунитет Гуморальдық және жасушалық иммунитет
- Жұқпалы аурулар және олардың алдын алу шаралары
- Қан топтары және қан құю Резус фактор
- Жануарлардың жүрек қан тамырлары жүйесі құрылысының ерекшеліктері мен эволюциясы
- Қан тамырлары жүйесінің түрлері және қан айналым шеңберлері
- Жүрек қан тамырлары жүйесінің аурулары
Сұрақтар «Биология» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.