Қанның құрамы мен қызметі

Ереже: Қан сұйық плазмадан және формалы элементтерден тұрады. Плазмада су, тұздар, қоректік заттар, нәруыздар және басқа компоненттер болады. Формалы элементтерді сол сұйық орта тасымалдайды. Бір жасуша не оның ішіндегі нәруыз бүкіл сұйық бөліктің атауын алмастырмайды.

Қолдану: Шарт жасушалар қалқып жүретін ортаны сұрайды. Плазма дұрыс, өйткені ол қанның сұйық құрамбөлігі. Эритроциттің өзі сұйық орта емес. Жеке молекула суда ерісе немесе жасушада болса да, бүкіл плазма сол бір молекуладан ғана тұрмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Эритроцит қызыл қан жасушасы. Лейкоцит қорғаныш жасушасы. Тромбоцит қан ұюына қатысатын жасушалық бөлшек. Гемоглобин эритроциттегі нәруыз. Төрт нұсқа қанға қатысты болғанымен, судан және еріген заттардан тұратын жалпы сұйық бөлікті көрсетпейді.

Қайта орындауға ишара: Жеке жасушаны, жасушалық бөлшекті және оларды алып жүретін сұйық ортаны бөлек қарастыр.

Ереже: Қан қоректік заттар мен газдардан басқа гормондар сияқты химиялық хабаршыларды тасымалдайды. Бұл мүшелер арасындағы гуморальдық байланысқа мүмкіндік береді. Хабаршының түзілуі, тасымалдануы және нысана жасушаға әсері бөлек кезеңдер. Тасымалдаушы ортаның қызметін гормон түзетін бездің қызметімен теңестірмейміз.

Қолдану: Шартта гормон безде бөлініп, қанмен нысана мүшеге жеткізілген. Сондықтан тасымалдау дұрыс. Қан хабаршыны бір орыннан екіншісіне апарады. Нысана мүшенің жауап беруі одан кейінгі кезең, ал гормонның өзі қан жасушасына айналмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Қорыту жеткізуге тең емес. Эритроцитке айналу жүрмейді. Нысана мүшенің орнына өндіру шартта жоқ. Тек несеппен шығару нысанаға жеткізуді жоққа шығарады. Төрт нұсқа химиялық хабаршының орны мен қызметін өзгертеді немесе берілген бағытты дұрыс түсіндірмейді.

Қайта орындауға ишара: Безден нысанаға дейінгі жолда қан затты жасай ма, әлде жеткізе ме екенін анықта.

Ереже: Құрамбөлік көлемі жалпы көлемнің берілген үлесіне тең. Пайызды жүзге бөліп, жалпы көлемге көбейтеміз. Қан құрамындағы үлестер жеке адамда өзгеруі мүмкін; бұл есепте нақты шартты үлгі берілген. Сондықтан берілген 55%-ды есепке қолданамыз, оны барлық адамға өзгермейтін норма деп таратпаймыз.

Қолдану: 55% = 0,55. Плазма көлемі 5,0 × 0,55 = 2,75 л. Қалған бөлік 5,0 − 2,75 = 2,25 л болады. Екі бөлік қосылғанда бастапқы 5,0 л шығады, сондықтан жауапты қосындымен тексеруге болады.

Қате нұсқаларды ажырату: 0,55 жалпы көлемге көбейтілмеген үлес. 2,25 л қалған 45%-ға сәйкес. 4,50 л 90%-ды қолданудан шығады. 5,55 л пайыздық үлесті көлемге қосып жібергенде шығады. Төрт сан плазманың берілген 55% көлемін дұрыс есептемейді.

Қайта орындауға ишара: Пайызды ондық үлеске айналдырып көбейт; нәтиже жалпы көлемнен кіші болуы тиіс.

Ереже: Жетілген адам эритроцитіне екі жағы ойыс диск пішіні тән. Осы пішін мен иілгіштік тар тамырлардан өтуге, газ тасымалдауға қолайлы. Оны жүйке өсіндісі, бұлшықет талшығы немесе эпителий бағанасымен шатастырмаймыз. Мұнда қалыпты жетілген жасуша сұралады, ауру кезіндегі өзгерген пішіндер емес.

Қолдану: Шарт адам эритроцитін нақты атайды. Сондықтан екі жағы ойыс диск дұрыс. Жасушаның қызыл болуы жалғыз белгі емес: оның құрылымдық пішінін білу қажет. Жауапта жасуша ортасының екі жағынан ойыс болуын және дискке ұқсастығын қатар ескереміз.

Қате нұсқаларды ажырату: Тармақты өсінді жүйке жасушасына ұқсайды. Үлкен ядролы шар сипаттамасы жетілген эритроцит емес. Жолақты талшық қаңқа бұлшықетіне тән. Кірпікшелі бағана эпителий жасушасына ұқсайды. Төрт сипаттама басқа ұлпа жасушаларын береді, сұралған қалыпты қан жасушасын көрсетпейді.

Қайта орындауға ишара: Эритроциттің ортасы шетіне қарағанда жұқалау болатын диск екенін еске түсір.

Ереже: Жетілген адам эритроциті ядросын жоғалтады, ал лейкоцит ядролы жасуша болып қалады. Бір ағзадағы әртүрлі жасушаның құрылысы бірдей болуға міндетті емес. Эритроцитке тән ядросыздықты барлық жануарлардың барлық қан жасушасына таратпаймыз. Сұрақ адамның жетілген жасушаларын нақты шектейді.

Қолдану: Бірінші жасушада ядро жоқ, екіншісінде бар деген жұп дұрыс. Жетілмеген қан жасушалары туралы ақпарат бұл сұрақтағы жетілген күйді алмастырмайды. Екі жасушаның да қанда болуы олардың ядросы жөніндегі белгісін теңестірмейді. Құрылымды әр жасуша үшін бөлек тексеру керек.

Қате нұсқаларды ажырату: Екеуінде жоқ деу лейкоцитті ядросыз етеді. Екі ядро бар деу қалыпты құрылымға сәйкес емес. Кері жұп екі белгіні ауыстырады. Екі және үш ядро деу де берілген жасушалардың қалыпты қасиеті емес. Төрт нұсқа ядроның болуын дұрыс салыстырмайды.

Қайта орындауға ишара: «Адам» және «жетілген» деген екі шектеуді сақтап, жасушаларды жеке-жеке салыстыр.