Саңырауқұлақтар мен микроағзалар
52-параграф · Оқулықтың 171–172-беттері
«Жаратылыстану» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Саңырауқұлақтар мен микроағзалар» тақырыбы, 52-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Қалпағы мен түбіртегі бар көрінетін жемісті дене түзетін оқу тобы қандай?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Қалпақшалы саңырауқұлақ
Жауап нұсқалары
- A.Қалпақшалы саңырауқұлақдұрыс
- B.Зең
- C.Ашытқы
- D.Бактерия
- E.Мүк
Түсіндірме
Ереже: Қалпақшалы саңырауқұлақта көрінетін жемісті дененің қалпағы мен түбіртегі болады. Негізгі жіпшелер жүйесі көбіне топырақта немесе басқа субстратта таралады.
Қолдану: Орманда көрінген қалпақ пен түбіртек бүкіл ағзаның жалғыз бөлігі емес. Жемісті дене көбеюге қатысады, ал жіпшелер қоректі сіңіруге мүмкіндік береді. Сұрақ құрылыс белгісіне қарай оқу тобын анықтайды. Сыртқы пішінге қарап жеуге жарамдылығын шешуге болмайды; улы және жеуге жарамды мысалдар ұқсас болуы мүмкін.
Қате нұсқаларды ажырату: Зең әдетте жіпшелі үлпілдек қабат, ашытқы көбіне жеке жасушалар түрінде болады. Бактерия мен мүк басқа биологиялық топтар. Қалпақ пен түбіртекті өсімдіктің сабағы және жапырағымен теңестірме, бұл — жемісті дене бөліктері.
Қайта орындауға ишара: Қалпақ пен түбіртектен тұратын көрінетін жемісті денені ескер.
Дұрыс жауап: Қалпақшалы саңырауқұлақ
Жауап нұсқалары
- A.Ашытқы
- B.Бактерия
- C.Мүк
- D.Зең
- E.Қалпақшалы саңырауқұлақдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Қалпақшалы саңырауқұлақта көрінетін жемісті дененің қалпағы мен түбіртегі болады. Негізгі жіпшелер жүйесі көбіне топырақта немесе басқа субстратта таралады.
Қолдану: Орманда көрінген қалпақ пен түбіртек бүкіл ағзаның жалғыз бөлігі емес. Жемісті дене көбеюге қатысады, ал жіпшелер қоректі сіңіруге мүмкіндік береді. Сұрақ құрылыс белгісіне қарай оқу тобын анықтайды. Сыртқы пішінге қарап жеуге жарамдылығын шешуге болмайды; улы және жеуге жарамды мысалдар ұқсас болуы мүмкін.
Қате нұсқаларды ажырату: Зең әдетте жіпшелі үлпілдек қабат, ашытқы көбіне жеке жасушалар түрінде болады. Бактерия мен мүк басқа биологиялық топтар. Қалпақ пен түбіртекті өсімдіктің сабағы және жапырағымен теңестірме, бұл — жемісті дене бөліктері.
Қайта орындауға ишара: Қалпақ пен түбіртектен тұратын көрінетін жемісті денені ескер.
Дұрыс жауап: Қалпақшалы саңырауқұлақ
Жауап нұсқалары
- A.Бактерия
- B.Қалпақшалы саңырауқұлақдұрыс
- C.Мүк
- D.Зең
- E.Ашытқы
Түсіндірме
Ереже: Қалпақшалы саңырауқұлақта көрінетін жемісті дененің қалпағы мен түбіртегі болады. Негізгі жіпшелер жүйесі көбіне топырақта немесе басқа субстратта таралады.
Қолдану: Орманда көрінген қалпақ пен түбіртек бүкіл ағзаның жалғыз бөлігі емес. Жемісті дене көбеюге қатысады, ал жіпшелер қоректі сіңіруге мүмкіндік береді. Сұрақ құрылыс белгісіне қарай оқу тобын анықтайды. Сыртқы пішінге қарап жеуге жарамдылығын шешуге болмайды; улы және жеуге жарамды мысалдар ұқсас болуы мүмкін.
Қате нұсқаларды ажырату: Зең әдетте жіпшелі үлпілдек қабат, ашытқы көбіне жеке жасушалар түрінде болады. Бактерия мен мүк басқа биологиялық топтар. Қалпақ пен түбіртекті өсімдіктің сабағы және жапырағымен теңестірме, бұл — жемісті дене бөліктері.
Қайта орындауға ишара: Қалпақ пен түбіртектен тұратын көрінетін жемісті денені ескер.
Дұрыс жауап: Зең
Жауап нұсқалары
- A.Ашытқы
- B.Зеңдұрыс
- C.Қалпақшалы саңырауқұлақ
- D.Бактерия
- E.Мүк
Түсіндірме
Ереже: Зең — органикалық субстратта жіпшелерден тұратын өскін түзетін саңырауқұлақтардың оқу атауы. Оның үлпілдек қабатын көзбен байқауға, жіпшелерін микроскоппен қарауға болады.
Қолдану: Нан бетінде жіпше тәрізді өскін пайда болса, бұл тағамның бұзылғанын көрсетеді. Жеке жіпшелер ұсақ болғанымен, бүкіл қабат міндетті түрде тек микроскоппен ғана көрінеді деу қате. Сұрақ тағамның қауіпсіздігін тәжірибемен тексеруді емес, ағза тобының атауын сұрайды. Мұндай тағамды дәмін татып зерттеуге болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Ашытқы көбіне біржасушалы, қалпақшалы саңырауқұлақ ірі жемісті дене түзеді. Бактерия мен мүк басқа топтар. Нанның үстіндегі жіпшелі өскінді осы нұсқалармен сыртқы түсіне ғана қарап теңестірме.
Қайта орындауға ишара: Тағам бетінде пайда болған жіпшелі үлпілдек өскінді ойла.
Дұрыс жауап: Зең
Жауап нұсқалары
- A.Зеңдұрыс
- B.Қалпақшалы саңырауқұлақ
- C.Бактерия
- D.Мүк
- E.Ашытқы
Түсіндірме
Ереже: Зең — органикалық субстратта жіпшелерден тұратын өскін түзетін саңырауқұлақтардың оқу атауы. Оның үлпілдек қабатын көзбен байқауға, жіпшелерін микроскоппен қарауға болады.
Қолдану: Нан бетінде жіпше тәрізді өскін пайда болса, бұл тағамның бұзылғанын көрсетеді. Жеке жіпшелер ұсақ болғанымен, бүкіл қабат міндетті түрде тек микроскоппен ғана көрінеді деу қате. Сұрақ тағамның қауіпсіздігін тәжірибемен тексеруді емес, ағза тобының атауын сұрайды. Мұндай тағамды дәмін татып зерттеуге болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Ашытқы көбіне біржасушалы, қалпақшалы саңырауқұлақ ірі жемісті дене түзеді. Бактерия мен мүк басқа топтар. Нанның үстіндегі жіпшелі өскінді осы нұсқалармен сыртқы түсіне ғана қарап теңестірме.
Қайта орындауға ишара: Тағам бетінде пайда болған жіпшелі үлпілдек өскінді ойла.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.