Адамның іс-әрекетінен табиғи экожүйенің өзгеруі
53-параграф · Оқулықтың 173–174-беттері
«Жаратылыстану» оқулығының (5-сынып, Атамұра, 2017) «Адамның іс-әрекетінен табиғи экожүйенің өзгеруі» тақырыбы, 53-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Құрылыс үшін ағаштарды жаппай алып, орман жануарларының мекенін азайтатын әрекет қалай аталады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Орманды кесу
Жауап нұсқалары
- A.Ағаш отырғызу
- B.Орманды кесудұрыс
- C.Суды тазарту
- D.Қалдық сұрыптау
- E.Топырақты қорғау
Түсіндірме
Ереже: Орманды кесу ағаш жамылғысын азайтып, ағзалардың мекенін өзгертуі мүмкін. Құрылыс не шаруашылық үшін жаппай ағаш алу осы әрекетке жатады.
Қолдану: Шартта ағаштардың адам тарапынан алынуы нақты көрсетілген. Нәтижесінде құстардың ұя орны немесе жануарлардың қорек қоры азаюы мүмкін. Табиғи дауыл да ағашты құлата алады, бірақ оның себебі басқа. Сұрақ нәтиже мен себепті байланыстырады; барлық ағашты күту жұмысы міндетті түрде жаппай мекен жоюмен теңестірілмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Ағаш отырғызу жамылғыны қалпына келтіруге, су тазарту ластағыштарға, қалдық сұрыптау материалдарға, топырақ қорғау жер сапасына қатысты. Ағаштарды жаппай алуды осы қорғау әрекеттерімен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Адамның ағаш жамылғысын жаппай азайтқан әрекетін қара.
Дұрыс жауап: Орманды кесу
Жауап нұсқалары
- A.Орманды кесудұрыс
- B.Суды тазарту
- C.Қалдық сұрыптау
- D.Топырақты қорғау
- E.Ағаш отырғызу
Түсіндірме
Ереже: Орманды кесу ағаш жамылғысын азайтып, ағзалардың мекенін өзгертуі мүмкін. Құрылыс не шаруашылық үшін жаппай ағаш алу осы әрекетке жатады.
Қолдану: Шартта ағаштардың адам тарапынан алынуы нақты көрсетілген. Нәтижесінде құстардың ұя орны немесе жануарлардың қорек қоры азаюы мүмкін. Табиғи дауыл да ағашты құлата алады, бірақ оның себебі басқа. Сұрақ нәтиже мен себепті байланыстырады; барлық ағашты күту жұмысы міндетті түрде жаппай мекен жоюмен теңестірілмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Ағаш отырғызу жамылғыны қалпына келтіруге, су тазарту ластағыштарға, қалдық сұрыптау материалдарға, топырақ қорғау жер сапасына қатысты. Ағаштарды жаппай алуды осы қорғау әрекеттерімен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Адамның ағаш жамылғысын жаппай азайтқан әрекетін қара.
Дұрыс жауап: Орманды кесу
Жауап нұсқалары
- A.Қалдық сұрыптау
- B.Топырақты қорғау
- C.Ағаш отырғызу
- D.Орманды кесудұрыс
- E.Суды тазарту
Түсіндірме
Ереже: Орманды кесу ағаш жамылғысын азайтып, ағзалардың мекенін өзгертуі мүмкін. Құрылыс не шаруашылық үшін жаппай ағаш алу осы әрекетке жатады.
Қолдану: Шартта ағаштардың адам тарапынан алынуы нақты көрсетілген. Нәтижесінде құстардың ұя орны немесе жануарлардың қорек қоры азаюы мүмкін. Табиғи дауыл да ағашты құлата алады, бірақ оның себебі басқа. Сұрақ нәтиже мен себепті байланыстырады; барлық ағашты күту жұмысы міндетті түрде жаппай мекен жоюмен теңестірілмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Ағаш отырғызу жамылғыны қалпына келтіруге, су тазарту ластағыштарға, қалдық сұрыптау материалдарға, топырақ қорғау жер сапасына қатысты. Ағаштарды жаппай алуды осы қорғау әрекеттерімен шатастырма.
Қайта орындауға ишара: Адамның ағаш жамылғысын жаппай азайтқан әрекетін қара.
Дұрыс жауап: Ауаның ластануы
Жауап нұсқалары
- A.Судың ластануы
- B.Топырақтың тозуы
- C.Мекеннің бөлшектенуі
- D.Ауаның ластануыдұрыс
- E.Шудың артуы
Түсіндірме
Ереже: Ауаның ластануы атмосфераға зиянды заттар мен бөлшектердің түсіп, оның сапасын нашарлатуымен байланысты. Көлік пен өндіріс шығарындылары оған қатыса алады.
Қолдану: Түтін мен зиянды газдар ауада жиналған жағдайда тікелей өзгерген орта — атмосфера. Сұрақ суды, топырақты немесе мекеннің кеңістіктік бөлінуін сұрамайды. Ластағыштар кейін басқа ортаға өтуі мүмкін, бірақ берілген кезең ауаға шығуымен шектелген. Себепті анықтау үшін шығарындылардың қай ортада жиналғанын қараймыз.
Қате нұсқаларды ажырату: Судың ластануы су айдынына, топырақтың тозуы жер сапасына, мекеннің бөлшектенуі кеңістіктің бөлінуіне, шудың артуы дыбыстық әсерге қатысты. Атмосферадағы химиялық қоспалар мен бөлшектерді осы басқа мәселелермен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Түтін мен газдың жиналған ортасы атмосфера екенін ескер.
Дұрыс жауап: Ауаның ластануы
Жауап нұсқалары
- A.Топырақтың тозуы
- B.Ауаның ластануыдұрыс
- C.Мекеннің бөлшектенуі
- D.Шудың артуы
- E.Судың ластануы
Түсіндірме
Ереже: Ауаның ластануы атмосфераға зиянды заттар мен бөлшектердің түсіп, оның сапасын нашарлатуымен байланысты. Көлік пен өндіріс шығарындылары оған қатыса алады.
Қолдану: Түтін мен зиянды газдар ауада жиналған жағдайда тікелей өзгерген орта — атмосфера. Сұрақ суды, топырақты немесе мекеннің кеңістіктік бөлінуін сұрамайды. Ластағыштар кейін басқа ортаға өтуі мүмкін, бірақ берілген кезең ауаға шығуымен шектелген. Себепті анықтау үшін шығарындылардың қай ортада жиналғанын қараймыз.
Қате нұсқаларды ажырату: Судың ластануы су айдынына, топырақтың тозуы жер сапасына, мекеннің бөлшектенуі кеңістіктің бөлінуіне, шудың артуы дыбыстық әсерге қатысты. Атмосферадағы химиялық қоспалар мен бөлшектерді осы басқа мәселелермен алмастырма.
Қайта орындауға ишара: Түтін мен газдың жиналған ортасы атмосфера екенін ескер.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Жаратылыстану» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2017.