Алып Ер Тұңға жыры
2-параграф · Оқулықтың 19–24-беттері · Сұрақ оқулықтың 19-бетіне негізделген
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Алып Ер Тұңға жыры» тақырыбы, 2-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Алып Ер Тұңға» жырындағы қаһарман есіміне қосылған «алып» атауы нені білдіреді?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Ердің күш-қуаты мен айбарын
Жауап нұсқалары
- A.Қаһарманның жасын
- B.Ердің күш-қуаты мен айбарындұрыс
- C.Әулетінің байлығын
- D.Билігінің мерзімін
- E.Сапарының бағытын
Түсіндірме
Ереже: Алып атауы көне батырлық дәстүрде ердің күш-қуаты мен айбарын білдіреді.
Қолдану: «Алып» сөзі Ер Тұңғаның қаһармандық мәртебесін көтеріп, оның қайратты ер екенін білдіреді. Атау ел қорғаны ретінде бейнеленген тұлғаның күш-қуаты мен айбарына қатысты.
Қате нұсқаларды ажырату: Кісі есіміне қосылған құрметті атауды сан, жас не мекен көрсеткіші деп түсіндіруге болмайды. Ол қаһарманның ерлік мәртебесін танытады.
Қайта орындауға ишара: Есімнің алдындағы сөздің адамның қай қасиетін көтермелеп тұрғанын ойла.
Дұрыс жауап: Ел қорғаны болған ердің қазасы
Жауап нұсқалары
- A.Ел қорғанының алыс сапарға аттануы
- B.Ел билеушісінің тақтан бас тартуы
- C.Ел қорғаны болған ердің қазасыдұрыс
- D.Батыр мен бектердің араздасуы
- E.Тұран жұртының басқа жерге көшуі
Түсіндірме
Ереже: Жырдағы басым сезім оны туғызған негізгі оқиғамен байланыстырылып анықталады.
Қолдану: Жырда ердің өмірден өтуі бүкіл елге ортақ ауыр қаза ретінде беріледі. Қайғы жеке адамның ғана сезімімен шектелмейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Кез келген айырылысу қайғы туғызуы мүмкін, бірақ жырда қайтып келмейтін жоғалту суреттеледі. Сапар мен қазаның мағынасын ажырат.
Қайта орындауға ишара: Жұрттың жаға жыртып жылауы қандай оқиғаға жауап болғанын еске түсір.
Дұрыс жауап: Жоқтау
Жауап нұсқалары
- A.Арнау
- B.Толғау
- C.Мадақ
- D.Бата
- E.Жоқтаудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Жанр туындының мазмұны мен айтылу мақсатына қарай ажыратылады, өлең пішінімен ғана емес.
Қолдану: Марқұмның елге сіңірген еңбегін еске алып, қазасына қайғыру — жоқтаудың басты белгісі.
Қате нұсқаларды ажырату: Ерді мадақтау белгісі болғанымен, басты жағдай оның көзі тірісіндегі жетістігін тойлау емес. Жұрттың қаза үстіндегі күйіне сүйен.
Қайта орындауға ишара: Марқұмның қадірін еске алып, қайғы білдіретін дәстүрлі жыр түрін анықта.
Дұрыс жауап: Тұран елінің
Жауап нұсқалары
- A.Тұран елініңдұрыс
- B.Иран елінің
- C.Мысыр елінің
- D.Үнді елінің
- E.Қытай елінің
Түсіндірме
Ереже: Батырдың елдік қызметі шығармадағы тарихи-аңыздық кеңістікпен байланыстырылып анықталады.
Қолдану: Ер Тұңға Тұран елінің қорғаны ретінде танылады. Оның қоғамдық бейнесі осы жұртты жаудан қорғау және ел бірлігін сақтау идеясымен байланысты.
Қате нұсқаларды ажырату: Ердің соғысқан қарсыласын өзі қорғаған жұртпен шатастыруға болмайды. Мекенді жырдағы қаһарманның қызметіне қарай таңда.
Қайта орындауға ишара: Ер Тұңғаның ел қорғаны ретіндегі бейнесі қай жұртпен байланысты екенін еске түсір.
Дұрыс жауап: Ел бірлігі мен отанды қорғауға
Жауап нұсқалары
- A.Жеке даңқты ел мүддесінен жоғары қоюға
- B.Мал-мүлікті рухани мұрадан артық санауға
- C.Қайғыны жасырып, өткенді ұмытуға
- D.Ел бірлігі мен отанды қорғауғадұрыс
- E.Батырлықты тек күшпен өлшеуге
Түсіндірме
Ереже: Қоғамдық құндылық кейіпкер еңбегінің жеке адамнан кеңірек кімге қызмет еткенінен анықталады.
Қолдану: Ел қорғанының қазасы жұрттың бірлікке мұқтаж екенін сездіреді. Батырды құрметтеу отаншылдықпен ұштасады.
Қате нұсқаларды ажырату: Батырды жоқтау оның жеке байлығын дәріптеумен шектелмейді. Елдің ортақ жоғалтуы мен қауіпсіздігі жырдың қоғамдық бағытын ашады.
Қайта орындауға ишара: Ердің қадірі жұрттың қандай ортақ мүддесін қорғауымен байланысты болғанын ойла.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.