Сұлтанмахмұт Торайғыров Шығамын тірі болсам адам болып
12-параграф · Оқулықтың 55–56-беттері · Сұрақ оқулықтың 55-бетіне негізделген
«Қазақ әдебиеті» оқулығының (6-сынып, Атамұра, 2018) «Сұлтанмахмұт Торайғыров Шығамын тірі болсам адам болып» тақырыбы, 12-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: ««Шығамын тірі болсам адам болып» өлеңінің авторы кім?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Сұлтанмахмұт Торайғыров
Жауап нұсқалары
- A.Абай Құнанбайұлы
- B.Міржақып Дулатов
- C.Ахмет Байтұрсынұлы
- D.Мағжан Жұмабаев
- E.Сұлтанмахмұт Торайғыровдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Авторлықты анықтауда белгілі туындының нақты поэзиялық мұраға жатуы басты өлшем болады.
Қолдану: Өлеңде Торайғыровтың білімді, пайдалы адам болу мұраты ашылады. Бұл оның ағартушылық бағытымен үйлеседі.
Қате нұсқаларды ажырату: Білімге шақырған ақындардың бәрі осы өлеңді жазған жоқ. Ортақ идеяны нақты авторлық деректің орнына қолданба.
Қайта орындауға ишара: «Шәкірт ойы» өлеңімен авторлық байланысы бар ағартушы ақынды еске түсір.
Дұрыс жауап: Білімді, адамдық қасиеті жоғары жан болу
Жауап нұсқалары
- A.Сыртқы байлыққа ғана жету
- B.Білімді, адамдық қасиеті жоғары жан болудұрыс
- C.Жұрттың мақтауын ғана жинау
- D.Өзгеден үстем болып көріну
- E.Еңбексіз атақ иелену
Түсіндірме
Ереже: Адамдық мұрат сөйлеушінің өзін қандай рухани деңгейге жеткізуді көздегенінен танылады.
Қолдану: Ақын адам болуды надандыққа қарсы қояды. Мұнда адамдық мұрат білім мен саналы өмірді қамтиды.
Қате нұсқаларды ажырату: Адам болуды тек биологиялық есею деп түсіну жеткіліксіз. Ақын оны надандықтан арылу және саналы өмірге ұмтылумен байланыстырады.
Қайта орындауға ишара: Өлеңде адамдық мақсаттың білімсіз өмірге неге қарсы қойылғанын түсіндір.
Дұрыс жауап: Надан болып өмір сүруді
Жауап нұсқалары
- A.Білім үшін қиындық көруді
- B.Елге пайдалы қызмет етуді
- C.Өз қателігін мойындауды
- D.Надан болып өмір сүрудідұрыс
- E.Биік мақсатқа ұмтылуды
Түсіндірме
Ереже: Автор қабылдамайтын өмір жолы оның теріс бағаланған ұғымы арқылы анықталады.
Қолдану: Ақын надандықты өткір сынайды. Оның серті білімсіздікке қарсы күреске негізделген.
Қате нұсқаларды ажырату: Қиындықтың болуы мақсаттың құнсыздығын білдірмейді. Ақын азаптан емес, рухани өсуге ұмтылмайтын білімсіз тіршіліктен бас тартады.
Қайта орындауға ишара: Өлеңде ақын өмір сүруге қарсы қойған рухани кемшілікті еске түсір.
Дұрыс жауап: Білім мен ақиқатқа ұмтылуды
Жауап нұсқалары
- A.Материалдық байлық іздеуді
- B.Жеңіл көңіл көтеруді
- C.Сыртқы сәнге әуестенуді
- D.Жеке мансапты ғана көздеуді
- E.Білім мен ақиқатқа ұмтылудыдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Жарық бейнесі ағартушылық поэзияда таным мен рухани серпілістің астарлы белгісі бола алады.
Қолдану: Сәуле жарық пен танымның бейнесі. Ақын оны білімге жету мақсатына ауыспалы мағынада қолданады.
Қате нұсқаларды ажырату: Сәулені тек табиғи жарық деп оқу ақынның білімді адам болу мұратын елемейді. Көркем бейнені негізгі мақсатпен байланыстыру керек.
Қайта орындауға ишара: Жарықтың қараңғылықты сейілтуін адамның надандықтан арылуымен салыстыр.
Дұрыс жауап: Биік білім мен мұратқа батыл ұмтылу
Жауап нұсқалары
- A.Табиғат құбылысын күшпен өзгерту
- B.Шын өмірден түгел бас тарту
- C.Биік білім мен мұратқа батыл ұмтылудұрыс
- D.Дайын байлықты иемдену
- E.Тек өзгеден мақтау күту
Түсіндірме
Ереже: Әсіреленген биік бейне нақты тұрмыстық жоспардан гөрі рухани арманның ауқымын танытады.
Қолдану: Өлең ғылыми жоспар емес, рухани мақсатты көрсетеді. Күнге ұмтылу арманның биіктігін бейнелейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Күнге жетуді ғарыштық сапардың сөзбе-сөз жоспары деп түсіну өлеңнің лирикалық мақсатын бұрмалайды. Арманның астарлы мазмұны маңызды.
Қайта орындауға ишара: Күн мен сәуле бейнелерін ақынның білімге ұмтылған сертімен байланыстыр.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.