Құрлықішілік мемлекеттер

Ереже: Құрлықішілік елдің дүниежүзілік мұхитқа немесе онымен табиғи жалғасатын теңізге тікелей жағалауы жоқ. Ол міндетті түрде материктің дәл ортасында болмайды. Ішкі көл мен өзен болуы осы мәртебені өзгертпейді. Сондықтан жіктеу ел көлеміне, халық санына немесе материк ортасына дейінгі қашықтыққа емес, жағалаулық шығуға сүйенеді.

Қолдану: Дүниежүзілік мұхитқа тікелей жағалауы жоқ деген жауап анықтамаға сәйкес. Мұндай ел саудаға транзит арқылы қатыса алады. Құрлықішілік болуды кедейлікпен немесе көліксіз қалумен теңестіруге болмайды: нақты экономика көптеген факторға тәуелді. Сұрақ географиялық негізгі белгіге ғана қатысты.

Қате нұсқаларды ажырату: Міндетті түрде материк ортасында болу талап емес. Тек бір көршімен шектесу талап емес. Барлық өзені тұйық болу міндетті емес. Тек таулы аумақта орналасу да талап емес; төрт белгі құрлықішіліктің негізгі анықтамасын алмастырмайды.

Қайта орындауға ишара: Ішкі су айдынын емес, мұхитқа тікелей жағалаулық шығуды тексер.

Ереже: Құрлықішілік мемлекеттерді аумағы бойынша салыстырғанда Қазақстан ең ірі болып табылады. Бұл дүниежүзіндегі барлық мемлекет арасында бірінші дегенді білдірмейді. Салыстыру жиыны нақты анықталуы қажет. Елдің құрлықішілік мәртебесі тікелей мұхиттық жағалаудың жоқтығымен, ал көлемі бөлек аудан көрсеткішімен анықталады.

Қолдану: Шарт тек құрлықішілік елдердің жалпы аумағын салыстырады. Сондықтан Қазақстан дұрыс. Каспий жағалауы оны осы топтан шығармайды, себебі Каспий тұйық су айдыны. Басқа берілген елдер де құрлықішілік, бірақ аумақтары Қазақстаннан кіші. Жауап екі шартты, яғни құрлықішілік мәртебені және ең үлкен аумақты бірге орындауы қажет.

Қате нұсқаларды ажырату: Моңғолияның аумағы кіші. Чад Қазақстаннан кіші. Нигер де кіші. Мали де кіші; төрт елдің құрлықішілік болуы аумақ бойынша бірінші орынды автоматты түрде бермейді.

Қайта орындауға ишара: Барлық елді емес, құрлықішілік елдердің ауданын салыстыр.

Ереже: Моңғолия Ресей мен Қытай арасындағы құрлықішілік мемлекет. Оның екі құрлық көршісі осы екі ел. Бір өңірде орналасу немесе сауда жасау ортақ шекараны білдірмейді. Құрлықішілік мәртебені де жеке тексеру керек. Сондықтан тапсырма көршілер жиынын және мұхиттық жағалаудың жоқтығын бірге салыстырады.

Қолдану: Шарт дәл екі көршіні, Ресей мен Қытайды береді. Сондықтан Моңғолия дұрыс. Қазақстан да осы елдермен шектеседі, бірақ оның басқа үш құрлық көршісі бар. Осы айырмашылық толық көршілер жиынының маңызын көрсетеді; тек екі таныс елдің аталуын көріп жауап таңдау жеткіліксіз.

Қате нұсқаларды ажырату: Непал Үндістан мен Қытаймен шектеседі. Аустралия мұхит жағалаулы. Жапония аралдық және бұл екі құрлық шекарасы жоқ. Үндістанның басқа көршілері мен мұхит жағалауы бар; төрт ел берілген толық екі көрші шартын орындамайды.

Қайта орындауға ишара: Екі аталған көрші ғана болуын тексер; басқа көршіні қосуға болмайды.

Ереже: Непал Гималай өңірінде орналасқан құрлықішілік мемлекет және астанасы Катманду. Тау өңірінде орналасу жалғыз өзі елді анықтамайды, өйткені сол тау жүйесі бірнеше елмен байланысты. Сондықтан географиялық өңір мен астана атауын бірге тексеру қажет. Тау жүйесі мен мемлекеттің барлық аумағын теңестірмейді.

Қолдану: Шарт Гималай өңірін, құрлықішілік мәртебені және Катмандуды бірге береді. Сондықтан Непал дұрыс. Үндістанның да Гималай бөлігі бар, бірақ астанасы Катманду емес және мұхит жағалауы бар. Жауап үш белгіні бірге сәйкестендіру арқылы анықталады; тек таудың атауы жеткілікті емес.

Қате нұсқаларды ажырату: Куба Кариб аймағында. Үндістан Катманду астаналы ел емес. Қазақстанның астанасы Астана. Исландия Солтүстік Атлантта; төрт мемлекет шарттағы өңір, астана және құрлықішілік мәртебені бірге орындамайды.

Қайта орындауға ишара: Тау жүйесінің атауымен бірге астананы да тексер.

Ереже: Лесото түгелдей Оңтүстік Африка Республикасымен қоршалған құрлықішілік мемлекет. Бұл орналасу тәуелсіз мемлекетті көрші елдің әкімшілік ауданына айналдырмайды. Елдің географиялық қоршалуы мен саяси егемендігі бөлек ұғымдар. Бір ғана шектес елдің болуы кей жағдайда транзитке тәуелділікті күшейтуі мүмкін.

Қолдану: Шарт барлық құрлық шекарасының бір елмен ортақ екенін береді. Сондықтан Лесото дұрыс. Оңтүстік Африкамен бір жағынан ғана шектесетін мемлекет бұл толық қоршалу шартын орындамайды. Екі жағдайды ажырату үшін жалпы көршілікті емес, бүкіл шекараның географиялық құрылымын тексеру қажет.

Қате нұсқаларды ажырату: Ботсвана басқа елдермен де шектеседі. Эсватини Мозамбикпен де шектеседі. Намибияның мұхит жағалауы және басқа көршілері бар. Зимбабве басқа елдермен шектеседі; төрт ел Оңтүстік Африкамен түгел қоршалмаған.

Қайта орындауға ишара: Бір ортақ шекара мен толық қоршалуды ажырат.