Архипелагта орналасқан мемлекеттер
66-параграф · Оқулықтың 245–247-беттері
«География» оқулығының (7-сынып, Атамұра, 2025) «Архипелагта орналасқан мемлекеттер» тақырыбы, 66-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Суда бір-біріне жақын орналасқан бірнеше аралдың тобы қалай аталады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Архипелаг
Жауап нұсқалары
- A.Түбек
- B.Материк
- C.Мойнақ
- D.Шығанақ
- E.Архипелагдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Архипелаг бірнеше аралдан тұратын топты білдіреді. Олардың шығу тегі бірдей болуы мүмкін, бірақ бір ғана геологиялық түрге міндетті түрде жатуы талап емес. Архипелаг табиғи нысанның атауы, ал мемлекет саяси аумақты білдіреді. Бір аралдар тобының түгел бір мемлекетке кіруі де міндетті шарт болмайды.
Қолдану: Шарт бір жеке аралды емес, бірнеше жақын аралдың тобын береді. Сондықтан архипелаг дұрыс. Жауап құрлық пішіні мен су айдыны атауының арасын ажыратуды талап етеді. Топтың қазіргі нақты арал саны немесе оның экономикасы туралы дерек қажет емес; бірнеше аралдың бірге қарастырылуы негізгі белгі болып табылады.
Қате нұсқаларды ажырату: Түбек материкпен жалғасқан құрлық. Материк ірі біртұтас құрлық. Мойнақ екі құрлық бөлігін жалғайды. Шығанақ құрлыққа сұғына кірген су айдыны; төрт нысан жақын бірнеше аралдың тобын атамайды.
Қайта орындауға ишара: Жеке арал емес, бірнеше аралдың ортақ тобын ата.
Дұрыс жауап: Жанартаулық арал
Жауап нұсқалары
- A.Материктік арал
- B.Маржандық арал
- C.Аллювиалдық арал
- D.Жанартаулық аралдұрыс
- E.Жасанды арал
Түсіндірме
Ереже: Жанартаулық арал жанартау әрекетінің өнімдері жиналғанда қалыптасады. Құрлықтың су деңгейінен жоғары көтерілуі осы материалдың жиналуымен байланысты болуы мүмкін. Бұл әр аралда жанартау қазір атқылап жатыр дегенді білдірмейді. Шығу тегі мен қазіргі белсенділік бөлек тексеріледі; сұрақ берілген қалыптасу үдерісіне қатысты.
Қолдану: Шарт лава жиналып, су үстіне құрлық шыққанын береді. Сондықтан жанартаулық арал дұрыс. Маржан немесе өзен шөгіндісі туралы мәлімет жоқ. Жауап материкке қашықтық бойынша емес, аралды жасаған негізгі үдеріс бойынша анықталады. Кейін пайда болған жағажай оның бастапқы жанартаулық тегін автоматты өзгертпейді.
Қате нұсқаларды ажырату: Материктік арал материктік құрлықпен байланысты. Маржандық арал маржан материалынан қалыптасады. Аллювиалдық арал су әкелген шөгіндіге қатысты. Жасанды арал адам әрекетімен жасалады; төрт түр берілген лавалық қалыптасуды атамайды.
Қайта орындауға ишара: Құрлықты қалыптастырған негізгі материал лава екенін ескер.
Дұрыс жауап: Маржандық арал
Жауап нұсқалары
- A.Маржандық аралдұрыс
- B.Материктік арал
- C.Жанартаулық арал
- D.Аллювиалдық арал
- E.Жасанды арал
Түсіндірме
Ереже: Маржандық аралдың қалыптасуы маржан материалдарының жиналуымен байланысты. Бұл тірі маржанның өзі құрғақ жер үстінде өседі дегенді білдірмейді. Су астындағы риф және аралдың шөгінді материалдары ажыратылады. Қалыптасу үшін су деңгейі мен шөгінді жинақталуы да маңызды, бірақ сұрақ нақты негізгі материалды анық береді.
Қолдану: Шарт маржан қаңқасы мен одан алынған шөгіндіні атайды. Сондықтан маржандық арал дұрыс. Мұнда жанартау лаваның көтерілуі немесе адам топырақ төккені берілмеген. Нысанның шығу тегін қазіргі туристік қызметімен немесе мемлекет атауымен емес, берілген қалыптасу материалымен сәйкестендіру қажет.
Қате нұсқаларды ажырату: Материктік арал материктік құрлықпен байланысты. Жанартаулық арал лавалық әрекеттен қалыптасады. Аллювиалдық арал ағын су шөгіндісіне қатысты. Жасанды арал адам толтырған материалдан жасалады; төрт түр маржандық материалды негізгі белгі етіп бермейді.
Қайта орындауға ишара: Құрлықтың негізгі материалын қандай ағза қалдықтары құрайды?
Дұрыс жауап: Материктік арал
Жауап нұсқалары
- A.Жанартаулық арал
- B.Маржандық арал
- C.Аллювиалдық арал
- D.Жасанды арал
- E.Материктік аралдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Материктік арал материктік құрлықтың геологиялық және тарихи жалғасымен байланысты. Су деңгейі немесе жер қозғалысы нәтижесінде бұрынғы құрлық байланысы үзілуі мүмкін. Бұл қазіргі жағалауға жақын әр арал міндетті түрде материктік деген қорытынды емес. Қалыптасу тарихы анық берілгенде соған сүйеніп жіктейді.
Қолдану: Шарт бұрын материкпен жалғасқан бөлік кейін бөлінгенін береді. Сондықтан материктік арал дұрыс. Лава немесе маржан материалы туралы дерек жоқ. Жауаптың негізі аралдың көлемі не оның туристік танымалдығы емес, бұрынғы құрлықтық байланысы. Сұрақ табиғи қалыптасу түрін анықтайды, қазіргі саяси мәртебесін сұрамайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Жанартаулық арал лавалық қалыптасуға қатысты. Маржандық арал маржан материалынан түзілген. Аллювиалдық арал ағын су шөгіндісіне байланысты. Жасанды арал адам жасаған аумақ; төрт түр бұрынғы материктік бөліктің табиғи ажырауын атамайды.
Қайта орындауға ишара: Бұрынғы құрлық байланысының үзілуіне назар аудар.
Дұрыс жауап: Архипелагтық
Жауап нұсқалары
- A.Архипелагтықдұрыс
- B.Түбектік
- C.Бір ғана аралдық
- D.Тұтас материктік
- E.Құрлықішілік
Түсіндірме
Ереже: Архипелагтық құрылым бірнеше аралдан тұратын аумаққа қатысты. Жапонияның негізгі аралдары Хонсю, Хоккайдо, Кюсю және Сикоку, оларға басқа аралдар қосылады. Жалпы аралдық атау да кең мағынада қолданылуы мүмкін. Сұрақ бірнеше аралдың тобына арналған нақты атауды сұрағанда архипелагтық құрылым анықталады.
Қолдану: Шарт бірнеше негізгі және басқа аралдарға таралған аумақты береді. Сондықтан архипелагтық дұрыс. Жапонияны түгел бір ғана аралға теңестіру оның басқа негізгі аралдарын жоққа шығарады. Теңіз жағалауы оның бөлек сипаты болғандықтан, бұл тапсырма пішіндік құрылымға назар аударады; әртүрлі жіктеу өлшемі араластырылмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Түбектік материкпен құрлық жалғасын қажет етеді. Бір ғана аралдық бірнеше негізгі аралға қайшы. Тұтас материктік бір континентті түгел қамтиды. Құрлықішілік мұхитқа тікелей шығуы жоқтығын білдіреді; төрт сипаттама берілген аралдар тобын атамайды.
Қайта орындауға ишара: Бір негізгі арал емес, бірнеше аралға таралған құрылымды ата.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Дүниежүзі елдерінің экономикалық географиялық жағдайы
- Сарамандық жұмыс Елдердің физикалық географиялық және экономикалық географиялық жағдайы
- Елдердің географиялық жағдайын жақсарту жолдары
- Құрлықішілік мемлекеттер
- Аралда және түбекте орналасқан мемлекеттер
- Елтану және саяси география негіздері бөлімі бойынша қайталау және бекіту
Сұрақтар «География» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2025.