Аралда және түбекте орналасқан мемлекеттер
67-параграф · Оқулықтың 248–251-беттері
«География» оқулығының (7-сынып, Атамұра, 2025) «Аралда және түбекте орналасқан мемлекеттер» тақырыбы, 67-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Исландияның астанасы қай қала?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Рейкьявик
Жауап нұсқалары
- A.Рейкьявикдұрыс
- B.Коломбо
- C.Гавана
- D.Токио
- E.Нью-Дели
Түсіндірме
Ереже: Исландияның астанасы Рейкьявик. Мемлекет атауы мен астанасы елдің географиялық сипаттамасында жеке, бірақ өзара байланысты деректер. Аралдық орналасу астана атауын өздігінен анықтамайды. Бірнеше елдің аралда орналасуы олардың ортақ астанасы бар дегенді білдірмейді. Қала атауын тиісті мемлекетпен нақты сәйкестендіру қажет.
Қолдану: Рейкьявик Исландияға сәйкес келеді, сондықтан дұрыс. Басқа жауаптар да нақты қалалар, бірақ сұралған елге жатпайды. Елдің табиғи ыстық бұлақтары немесе туризм мүмкіндігі астананың орнына жүрмейді. Бұл тапсырма қаланың көлемін емес, мемлекеттік сәйкестігін сұрайды; әр атаудың қай елмен байланысты екенін тексеру жеткілікті.
Қате нұсқаларды ажырату: Коломбо Шри-Ланкадағы қала. Гавана Кубаның астанасы. Токио Жапонияның астанасы. Нью-Дели Үндістанның астанасы; төрт қала Исландияның Рейкьявик астанасын атамайды.
Қайта орындауға ишара: Исландия — астана жұбын басқа аралдық елдердің қалаларымен шатастырма.
Дұрыс жауап: Гавана
Жауап нұсқалары
- A.Нью-Дели
- B.Гаванадұрыс
- C.Токио
- D.Рейкьявик
- E.Коломбо
Түсіндірме
Ереже: Кубаның астанасы Гавана. Куба аралының атауы бүкіл мемлекеттің аумағымен толық бірдей емес: мемлекетке басқа аралдар да кіреді. Астананы анықтау үшін ел мен қаланы сәйкестендіреді. Аралдар саны, туристік танымалдық немесе қаланың басқа елге ұқсастығы астана атауын өзгертпейді.
Қолдану: Гавана Кубаға сәйкес, сондықтан дұрыс. Сұрақ Кариб өңірінің бүкіл саяси орталығын сұрамайды, өйткені бұл өңірде бірнеше тәуелсіз мемлекет бар. Басқа қалалардың астана не ірі орталық болуы оларды Кубаға жатқызбайды. Бір нақты мемлекет туралы сұрақта оның өз саяси орталығы анықталады.
Қате нұсқаларды ажырату: Нью-Дели Үндістанның астанасы. Токио Жапонияға қатысты. Рейкьявик Исландияның астанасы. Коломбо Шри-Ланкадағы қала; төрт жауап Кубаның Гавана астанасын алмастырмайды.
Қайта орындауға ишара: Кариб өңіріндегі Куба мемлекетін нақты қаламен сәйкестендір.
Дұрыс жауап: Нью-Дели
Жауап нұсқалары
- A.Гавана
- B.Токио
- C.Нью-Делидұрыс
- D.Рейкьявик
- E.Коломбо
Түсіндірме
Ереже: Үндістанның астанасы Нью-Дели. Ол Дели қалалық аумағымен байланысты, бірақ анықтамалықтағы астана атауы нақты Нью-Дели деп беріледі. Елдің түбектік негізгі бөлігі мен мемлекеттік орталығы әртүрлі географиялық деңгейлерді білдіреді. Астананы түбек атауынан немесе елдегі ең үлкен қала туралы жорамалдан анықтауға болмайды.
Қолдану: Нью-Дели дұрыс, себебі ол Үндістанның астанасына сәйкес келеді. Басқа берілген қалалар аралдық мемлекеттермен байланысты. Сұрақ Үндістанның халқы ең көп қаласын, туристік орталығын немесе портын сұрамайды. Елдің астанасын анықтау үшін мемлекет пен қала жұбы тексеріледі, қосымша экономикалық рейтинг қажет емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Гавана Кубаның астанасы. Токио Жапонияның астанасы. Рейкьявик Исландияға қатысты. Коломбо Шри-Ланкадағы қала; төрт жауап Үндістанның Нью-Дели астанасы емес.
Қайта орындауға ишара: Мемлекеттік астана мен кез келген ірі қаланы ажырат.
Дұрыс жауап: Атлант мұхиты
Жауап нұсқалары
- A.Солтүстік Мұзды мұхит
- B.Үнді мұхиты
- C.Оңтүстік мұхит
- D.Атлант мұхитыдұрыс
- E.Тынық мұхиты
Түсіндірме
Ереже: Солтүстік Атлантика Атлант мұхитының солтүстік бөлігін білдіреді. Исландияның негізгі аралы осы алапта орналасқан. Географиялық өңірдің атауын толық мұхит атауымен сәйкестендіру қажет. Солтүстік бағыттағы кез келген нысан Солтүстік Мұзды мұхитқа жатады деген ереже жоқ; атаудың негізгі мұхиттық бөлігі сақталады.
Қолдану: Атлант мұхиты дұрыс, себебі шарт Солтүстік Атлантиканы нақты атайды. Сұрақ елдің ең солтүстік шеткі нүктесінің су шекарасы туралы емес. Сондықтан көршілес полярлық алаптың атауы берілген негізгі орналасуды алмастырмайды. Мұхиттың солтүстік бөлігі деген тіркес оны басқа жеке мұхитқа айналдырмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Солтүстік Мұзды мұхит жеке полярлық алап. Үнді мұхиты басқа алап. Оңтүстік мұхит Антарктида айналасында. Тынық мұхиты өзге мұхиттық алап; төртеуі Солтүстік Атлантика атауындағы мұхит емес.
Қайта орындауға ишара: Өңір атауындағы «Атлантика» сөзін толық мұхит атауымен сәйкестендір.
Дұрыс жауап: Кариб теңізі өңірі
Жауап нұсқалары
- A.Арал өңірі
- B.Балтық өңірі
- C.Охот өңірі
- D.Кариб теңізі өңірідұрыс
- E.Каспий өңірі
Түсіндірме
Ереже: Куба Кариб өңіріндегі аралдық мемлекет. Кариб өңірінің атауы теңіз және оған жақын аралдармен байланысты кеңістікті білдіреді. Бұл елдің әр жағалауын тек бір теңіз ғана шайып жатыр деген тұжырым емес. Өңірлік орналасу мен жеке жағалаудың су айдыны нақты сұраққа қарай бөлек анықталады.
Қолдану: Кариб теңізі өңірі дұрыс, себебі шарт Куба мен Ямайканы және Кариб теңізінің айналасын береді. Балтық немесе Каспий маңындағы елдер туралы дерек жоқ. Сұрақ белгілі архипелагтың нақты арал санын сұрамайды. Екі нысан мен теңіз атауын бір өңірмен сәйкестендіру жауапты дербес анықтауға жеткілікті.
Қате нұсқаларды ажырату: Арал өңірі Орталық Азиямен байланысты. Балтық өңірі Солтүстік Еуропада. Охот өңірі Тынық мұхитының солтүстік-батысында. Каспий өңірі тұйық ішкі су айдыны маңында; төртеуі берілген Кариб кеңістігін атамайды.
Қайта орындауға ишара: Екі аралды шартта аталған теңіз айналасындағы өңірмен байланыстыр.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «География» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2025.