Елдердің географиялық жағдайын жақсарту жолдары
64-параграф · Оқулықтың 240–241-беттері
«География» оқулығының (7-сынып, Атамұра, 2025) «Елдердің географиялық жағдайын жақсарту жолдары» тақырыбы, 64-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Өндірістің, нарықтың және көлік байланыстарының аумақтық орналасуын зерттейтін география бағыты қайсы?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Экономикалық география
Жауап нұсқалары
- A.Геоморфология
- B.Экономикалық географиядұрыс
- C.Климатология
- D.Гидрология
- E.Биогеография
Түсіндірме
Ереже: Экономикалық география шаруашылықтың кеңістікте орналасуын және оның байланыстарын зерттейді. Ол өндіру, қызмет, нарық және тасымал сияқты нысандарды қарастырады. Экономикалық-географиялық жағдай осы зерттеудің ұғымдарының бірі. Талдау нақты сыртқы нысандар мен байланыстарға сүйенеді; оны тек картадағы координатаға теңестіру жеткіліксіз.
Қолдану: Шарт өндіріс, нарық және көлік байланыстарының аумақтық орналасуын бірге береді. Сондықтан экономикалық география дұрыс. Табиғи жағдайдың экономикаға әсері болуы басқа табиғи саланың осы шаруашылық зерттеуіне толық тең екенін білдірмейді. Негізгі зерттеу нысандарының қызметін анықтау ғылыми бағытты таңдауға көмектеседі.
Қате нұсқаларды ажырату: Геоморфология жер бедерін зерттейді. Климатология климатты қарастырады. Гидрология суды зерттейді. Биогеография тірі ағзалардың таралуын қарастырады; бұл төрт бағыт шаруашылық нысандарының орналасуын зерттейтін негізгі бағыттың атауы емес.
Қайта орындауға ишара: Шаруашылық пен оның кеңістіктегі байланысына арналған бағытты таңда.
Дұрыс жауап: Транзиттік әлеуетті пайдалану
Жауап нұсқалары
- A.Жүктің соңғы тұтынылуы
- B.Жүктің жергілікті өндірілуі
- C.Транзиттік әлеуетті пайдаланудұрыс
- D.Импортты соңғы пайдалану
- E.Жүктің жергілікті сатылуы
Түсіндірме
Ереже: Транзиттік әлеует аумақты басқа бастапқы және соңғы нүктелер арасындағы тасымалда пайдалануға болатын мүмкіндікті білдіреді. Ол қолайлы географиялық орынды, жол мен терминалды және қызмет ұйымдастыруды қажет етеді. Әлеует нақты пайдаланылу көлемімен бірдей емес. Тек маршруттың болуы барлық мүмкіндіктің толық іске асқанын дәлелдемейді.
Қолдану: Шарт Қазақстанды бастапқы және соңғы пункттің арасында береді. Сондықтан транзиттік әлеуетті пайдалану дұрыс. Жүктің осында өндірілгені немесе осында соңғы тұтынылатыны айтылмаған. Тасымалдағы рөлді өндіру мен сатудан ажырату осы жағдайдағы экономикалық мүмкіндікті дәл анықтайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Соңғы тұтыну жүктің осында қолданылуын қажет етеді. Өндіру жүктің осында жасалуына қатысты. Импортты соңғы пайдалану алушының осында болуын талап етеді. Жергілікті сату осы нарықта өткізуді білдіреді; төрт рөл шарттағы аралық өткізуден өзгеше.
Қайта орындауға ишара: Қазақстан соңғы алушы ма, әлде жүк одан әрі өте ме?
Дұрыс жауап: Жолды жаңарту
Жауап нұсқалары
- A.Портты кеңейту
- B.Қойма салу
- C.Жолды жаңартудұрыс
- D.Кеден құжатын цифрлау
- E.Вагон сатып алу
Түсіндірме
Ереже: Жолды жаңарту бар жолдың сапасын, қауіпсіздігін немесе өткізу жағдайын жақсартуға бағытталады. Жабынды жөндеу осы шараға жатады. Жаңарту жаңа маршрут салумен немесе порт жабдығын алмастырумен бірдей емес. Нәтиже нақты орындалған жұмыстың түріне қарай бағаланады, ал барлық тасымал шығыны автоматты жойылады деп тұжырымдалмайды.
Қолдану: Шарт ескі жол жабынын жөндеуді береді. Сондықтан жолды жаңарту дұрыс. Мұнда кеме айлағын кеңейту немесе қойма көлемін өсіру айтылмаған. Сұрақ шараның мүмкін жанама әсерін емес, жасалған нақты жұмысты анықтауды талап етеді; сол жұмыстың объектісі автомобиль жолы болып табылады.
Қате нұсқаларды ажырату: Портты кеңейту су көлігінің нысанына қатысты. Қойма салу сақтау орындарын арттырады. Кеден құжатын цифрлау рәсімдерді өзгертеді. Вагон сатып алу көлік құрамын жаңартады; төрт шара жолдың тозған жабынын жөндеудің атауы емес.
Қайта орындауға ишара: Жөндеу нақты қандай нысанға жүргізілген?
Дұрыс жауап: Порт пен терминалды дамыту
Жауап нұсқалары
- A.Порт пен терминалды дамытудұрыс
- B.Автожолды жөндеу
- C.Теміржолды электрлендіру
- D.Әуе кемелерін жаңарту
- E.Мұнай құбырын кеңейту
Түсіндірме
Ереже: Порт пен терминалды дамыту теңіз тасымалындағы тиеу, түсіру және басқа көлікпен байланыстыру мүмкіндігін жақсарта алады. Айлақ кемені қабылдайды, терминал жүкпен жұмыс істейді. Нысанды кеңейту табиғи мұхит жағалауын өзгертпейді. Қызмет нәтижесі жүк ағыны мен жұмыс ұйымдастыруға тәуелді.
Қолдану: Шарт жаңа айлақ пен жүк терминалын береді. Сондықтан порт пен терминалды дамыту дұрыс. Каспийдегі тасымалға жағдай жасалғанымен, Қазақстанда әлемдік мұхитқа табиғи тікелей жағалау пайда болған жоқ. Жауап инфрақұрылымдық жұмыстың объектісіне сүйенеді; барлық басқа көлік шарасы осы айлақтық құрылысқа тең емес.
Қате нұсқаларды ажырату: Автожол жөндеу жол жабынына қатысты. Теміржолды электрлендіру рельстік жүйені өзгертеді. Әуе кемесін жаңарту әуе тасымалына арналған. Мұнай құбырын кеңейту құбыр ағынын арттырады; төрт шара жаңа айлақ пен жүк терминалын салуды тікелей атамайды.
Қайта орындауға ишара: Кеме қабылдау және жүк ауыстыру нысандарына назар аудар.
Дұрыс жауап: Көрші елдермен сауданы кеңейту
Жауап нұсқалары
- A.Көрші елдермен сауданы кеңейтудұрыс
- B.Жол жабындысын жөндеу
- C.Қойма салу
- D.Жұмысшыларды оқыту
- E.Электр желісін жаңарту
Түсіндірме
Ереже: Көрші елдермен сауданы кеңейту өнімді сыртқы сатып алушыларға өткізу байланыстарын арттырумен байланысты. Ол шарттар, сұраныс және жеткізу мүмкіндігіне тәуелді. Жол немесе портты жаңарту көмектесуі мүмкін, бірақ сату келісімін көбейту сол құрылыстық жұмыстың өзі емес. Нарықтық әрекет пен инфрақұрылымдық әрекетті ажыратады.
Қолдану: Шарт көрші сатып алушылармен сату келісімдерін арттыруды береді. Сондықтан көрші елдермен сауданы кеңейту дұрыс. Нақты жол жөнделгені немесе қойма салынғаны айтылмаған. Осы сұрақта кәсіпорынның сатуға бағытталған әрекеті негізгі белгі; басқа пайдалы шаралар осы келісімдердің атауын алмастырмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Жол жабындысын жөндеу көліктік нысанға қатысты. Қойма салу сақтауды арттырады. Жұмысшыны оқыту еңбек біліктілігін өзгертеді. Электр желісін жаңарту энергия қызметін жақсартады; төрт әрекет сатып алушылармен сату келісімін көбейтуді тікелей білдірмейді.
Қайта орындауға ишара: Өнім өткізу келісімі мен инфрақұрылым салуды ажырат.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Сарамандық жұмыс Дүниежүзінің табиғи байлықтары
- Дүниежүзі елдерінің географиялық орны
- Дүниежүзі елдерінің экономикалық географиялық жағдайы
- Сарамандық жұмыс Елдердің физикалық географиялық және экономикалық географиялық жағдайы
- Құрлықішілік мемлекеттер
- Архипелагта орналасқан мемлекеттер
- Аралда және түбекте орналасқан мемлекеттер
- Елтану және саяси география негіздері бөлімі бойынша қайталау және бекіту
Сұрақтар «География» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2025.