Ustazdyq
Алғашқы 5 сұрақ тегінГеография · 7-сынып · 15 сұрақ

Желдер Ауаның ылғалдылығы және бұлттар

Әріптестермен бөлісуWhatsAppTelegram

22-параграф · Оқулықтың 87–95-беттері

«География» оқулығының (7-сынып, Атамұра, 2025) «Желдер Ауаның ылғалдылығы және бұлттар» тақырыбы, 22-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Жер бетіне жақын ауа негізінен көлденең бағытта қозғалады. Осындай ауа қозғалысы жалпы қалай аталады?»

Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.

  1. Дұрыс жауап: Жел

    Жауап нұсқалары

    1. A.Булану
    2. B.Конденсация
    3. C.Желдұрыс
    4. D.Жылулық конвекциядағы жоғары ағын
    5. E.Су буының мұзға тікелей айналуы

    Түсіндірме

    Ереже: Жел — ауаның жер бетіне қатысты негізінен көлденең қозғалысы. Оның қалыптасуына қысымның кеңістіктегі айырмасы әсер етеді, ал нақты бағытына Жердің айналуы мен үйкеліс сияқты факторлар ықпал етеді. Желдің жалпы атауын оның жеке түрлері мен судың күй өзгерістерінен ажырату керек.

    Қолдану: Сұрақта жер бетіне жақын көлденең ауа қозғалысы берілген. Сондықтан жалпы ұғым жел болады. Бриз, муссон және пассат та жел түрлері, бірақ жалпы анықтаманың орнына тек бір жеке түрді таңдау шартта жоқ қосымша мәліметті талап етер еді.

    Қате нұсқаларды ажырату: Булану сұйық судың газға өтуі. Конденсация будың сұйық тамшыға айналуы. Жылулық конвекциядағы жоғары ағын тік көтерілуге қатысты. Будың мұзға тікелей айналуы зат күйінің өзгерісі; осы төрт үдеріс көлденең ауа қозғалысының жалпы атауы емес.

    Қайта орындауға ишара: Жалпы көлденең ауа қозғалысын судың күй өзгерісінен ажырат.

  2. Дұрыс жауап: Жылулық конвекция

    Жауап нұсқалары

    1. A.Қоңыржай белдеудің батыс желі
    2. B.Көлденең қысым градиентінен туған жел
    3. C.Жылулық конвекциядұрыс
    4. D.Жағалаудағы көлденең бриз
    5. E.Маусымдық муссон

    Түсіндірме

    Ереже: Жылулық конвекцияда температура мен тығыздық айырмасына байланысты ауа бөліктері жоғары және төмен қозғалып, жылу тасымалдайды. Жылы ауаның қалқып көтерілуі осы үдерістің мысалы. Ауаның кез келген тік қозғалысын міндетті түрде конвекция деуге болмайды, өйткені таудан мәжбүрлі көтерілу сияқты басқа механизмдер де бар.

    Қолдану: Шартта ауа жылынып, қоршаған ортадан тығыздығы азайып, жоғары көтерілген. Сондықтан бұл жылулық конвекция. Негізгі белгі тек тік бағыт емес, қозғалыстың жылулық қалқу арқылы туындауы. Оның нәтижесінде ауа жоғарыда салқындауы мүмкін, бірақ бұлттың міндетті пайда болуы ылғал жағдайына байланысты.

    Қате нұсқаларды ажырату: Батыс желі үлкен аумақтағы көлденең ағын. Қысым градиентінен туған желдің берілген түрі көлденең қозғалыс. Бриз жағалау маңындағы көлденең жел. Муссон маусымдық бағыт ауысуымен сипатталады, осы жылы ауа бөлігінің қалқуын атамайды.

    Қайта орындауға ишара: Жылынып жеңілдеген ауа неге жоғары көтерілгенін ескер.

  3. Дұрыс жауап: Солтүстіктен оңтүстікке

    Жауап нұсқалары

    1. A.Солтүстіктен оңтүстіккедұрыс
    2. B.Оңтүстіктен солтүстікке
    3. C.Батыстан шығысқа
    4. D.Шығыстан батысқа
    5. E.Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа

    Түсіндірме

    Ереже: Метеорологияда жел бағыты оның келетін жағына қарай аталады. Солтүстік желі солтүстіктен келеді, ал оңтүстік желі оңтүстіктен келеді. Мұны ауа баратын бағыттың атауымен шатастыруға болмайды. Аралық бағыттар солтүстік-шығыс немесе оңтүстік-батыс сияқты қосымша нақтылаумен көрсетіледі.

    Қолдану: Сұрақта тура солтүстік желі берілген, демек ауа солтүстіктен келіп, оңтүстікке қарай қозғалады. Көлденең бағытты анықтау үшін осы атау жеткілікті. Егер жел солтүстік-шығыстан келсе, ол басқа атаумен, солтүстік-шығыс желі деп көрсетілер еді.

    Қате нұсқаларды ажырату: Оңтүстіктен солтүстікке қозғалыс оңтүстік желін сипаттайды. Батыстан шығысқа қозғалыс батыс желі. Шығыстан батысқа қозғалыс шығыс желі. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қозғалыс солтүстік-шығыс желі, тура солтүстік желімен бірдей емес.

    Қайта орындауға ишара: Жел қайда баратынына емес, қайдан келетініне қарай аталады.

  4. Дұрыс жауап: Бриз

    Жауап нұсқалары

    1. A.Қоңыржай ендіктердің батыс желдері
    2. B.Маусымдық муссон
    3. C.Тұрақты пассат
    4. D.Полярлық шығыс желдері
    5. E.Бриздұрыс

    Түсіндірме

    Ереже: Бриз құрлық пен судың әркелкі жылынуы және салқындауына байланысты жағалау маңында қалыптасатын жергілікті жел айналымы. Қолайлы жағдайда күндіз теңіздік, түнде құрлықтық бриз байқалады. Күшті жалпы ауа ағыны бұл айналымды әлсіретуі мүмкін, сондықтан әр жағалауда міндетті түрде дәл қайталанады деуге болмайды.

    Қолдану: Шартта бағыттың бір тәулік ішінде теңіз-құрлық арасында ауысуы берілген. Бұл бризге тән. Маусым емес, күндізгі және түнгі уақыттың салыстырылғаны шешуші белгі. Ауа айналымының жоғарыдағы қайтарым бөлігі болуы мүмкін, бірақ сұрақ жер бетіне жақын жағалау желін сұрайды.

    Қате нұсқаларды ажырату: Батыс желдері қоңыржай ендіктегі кең ауқымды айналымға жатады. Муссонның негізгі өзгерісі маусымдық. Пассат тропиктік тұрақты желге қатысты. Полярлық шығыс желдері жоғары ендіктегі үлкен белдеуді сипаттайды, берілген тәуліктік жағалау ауысуы емес.

    Қайта орындауға ишара: Күндіз-түнгі ауысуды жаз-қыс маусымдық ауысудан ажырат.

  5. Дұрыс жауап: Муссон

    Жауап нұсқалары

    1. A.Жылулық конвекциядағы жеке жоғары ағын
    2. B.Пассат
    3. C.Тәуліктік жағалау бризі
    4. D.Муссондұрыс
    5. E.Қоңыржай ендіктердің батыс желдері

    Түсіндірме

    Ереже: Муссон — негізгі жел бағыты маусымдар арасында өзгеретін ірі ауа айналымы жүйесі. Құрлық пен мұхиттың жылулық айырмасы оның қалыптасуына маңызды әсер етеді. Жазғы ылғалды ағын жиі жауын-шашынмен байланысты, бірақ нақты муссонның бағыты мен жауын режимі аймаққа қарай ерекшеленуі мүмкін.

    Қолдану: Шартта жаз бен қыс маусымдары салыстырылып, жазда мұхиттық ылғал келуі айтылған. Сондықтан муссон дұрыс. Бұл күндіз және түнде ауысатын шағын жергілікті бриз емес. Жауапты желдің күшіне қарап емес, бағытының маусымдық өзгеру белгісіне қарап анықтаймыз.

    Қате нұсқаларды ажырату: Жеке конвективті жоғары ағын тік қозғалыс. Пассат негізгі бағыты тұрақты тропиктік жел. Бриз тәуліктік уақыт ауқымында өзгереді. Батыс желдері қоңыржай белдеудің басым көлденең ағыны, берілген маусымдық жүйенің атауы емес.

    Қайта орындауға ишара: Жаз бен қыс арасындағы бағыт ауысуы қай жел жүйесінің белгісі?

Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ

Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.

Жинақты сатып алу · 200 ₸Бүкіл кітап — 2000 ₸ (64 × 200 ₸ орнына)

Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.

Кітаптың басқа тақырыптары

Сұрақтар «География» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2025.