Қолайсыз атмосфералық құбылыстар

Ереже: Құрғақшылық белгілі өңірге қалыпты жағдаймен салыстырғанда ұзақ сақталған ылғал тапшылығымен сипатталады. Метеорологиялық құрғақшылықты бағалауда жауын-шашынның жетіспеуі маңызды. Қысқа жауынсыз күндердің бәрін бірден апатты құрғақшылық деуге болмайды, өйткені маусым мен жергілікті норма ескеріледі.

Қолдану: Шартта бірнеше апта бойы жауынның әдеттегіден едәуір азайғаны және тұрақты ылғал тапшылығы берілген. Сондықтан құрғақшылық дұрыс. Бұл міндетті түрде қатты ыстықпен қатар болады деген кепіл емес: температура булануды күшейтуі мүмкін, бірақ негізгі сипат тапшылықтың ұзақ сақталуы.

Қате нұсқаларды ажырату: Торнадо айналмалы ауа бағанасы. Найзағай электр разрядына қатысты. Қатты ыстық температураның жоғары болуын білдіреді, ол жауын тапшылығымен бірдей емес. Бұршақ бұлттан түсетін мұз түйіршіктері; қалған құбылыстар ұзақ ылғал тапшылығын атамайды.

Қайта орындауға ишара: Жауын мөлшері жергілікті қалыпты деңгеймен салыстырылғанына назар аудар.

Ереже: Метеорологиялық құрғақшылық жауын-шашын мөлшерінің жергілікті қалыпты жағдайдан едәуір төмен болып, белгілі уақыт сақталуымен байланысты. Дефициттің мағынасы өңір мен маусымға тәуелді. Ауылшаруашылық немесе гидрологиялық құрғақшылықты бағалағанда топырақ ылғалы және су қоры сияқты қосымша көрсеткіштер пайдаланылады.

Қолдану: Сұрақ арнайы метеорологиялық түрді және қалыпты маусыммен салыстыруды атаған. Сондықтан ұзақ жауын жетіспеуі негізгі белгі. Бір өңірде қалыпты құрғақ маусым болатындықтан, жауынның абсолют аз мөлшері жалғыз өзі барлық жерде бірдей құрғақшылық шегін анықтай алмайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Айналмалы бағана торнадоны сипаттайды. Шаң мен құмды көтеру шаңды дауылға тән. Мұхиттық құйын тропикалық циклонға қатысты. Суық бетте судың қатуы көктайғақ түзеді. Бұл төрт белгі жауынның жергілікті нормадан ұзақ жетіспеуін өлшемейді.

Қайта орындауға ишара: Сұралғаны айналмалы жел емес, жауынның қалыпты мөлшерден тапшылығы.

Ереже: Топырақтағы су қоры судың келуі мен шығындарының теңгеріміне байланысты. Жауын азайып, булану және өсімдіктердің су пайдалануы жалғасса, қосымша су көзі болмаған жағдайда ылғал қоры азаяды. Нақты мөлшер топырақ қасиетіне, тамыр тереңдігіне және басқа жергілікті жағдайға тәуелді.

Қолдану: Шартта жауыннан келетін су төмендеген, шығындар сақталған және суару жоқ. Сондықтан топырақтағы ылғалдың азаюы күтіледі. Бұл егіннің барлық жерде бірден толық қурайтынын білдірмейді, бірақ су тапшылығы тәуекелін арттырады. Қор өзгерісін тек температура атауымен емес, су теңгерімімен түсіндіреміз.

Қате нұсқаларды ажырату: Қосымша су көзі көрсетілмегендіктен, су қорының көбеюіне негіз жоқ. Шығын жалғасса, қор міндетті өзгермейді деу су теңгерімін елемейді. Шартта өсімдіктердің су пайдалануы жалғасқаны айтылған, бірден тоқтағаны емес. Булану сұйық суды газ күйіне ауыстырып, топырақтың суын азайтады, қорды арттырмайды.

Қайта орындауға ишара: Келетін су азайып, кететін су сақталса, қор қалай өзгереді?

Ереже: Тропикалық циклон — жылы мұхиттық аймақта қалыптасатын ұйымдасқан төмен қысымды айналмалы жүйе. Оның орталығы маңында найзағайлы бұлттар мен күшті желдер болуы мүмкін. Жылы су маңызды энергия көзі болғанымен, даму үшін басқа атмосфералық жағдайлар да қажет, әрбір жылы су үстінде циклон міндетті түрде пайда болмайды.

Қолдану: Шартта жылы тропиктік мұхит, төмен қысымды орталық және ірі ұйымдасқан дауыл берілген. Сондықтан тропикалық циклон сәйкес келеді. Оны жеке мұз түйіршігінің түсуімен немесе бір электр разрядымен теңестіруге болмайды; жүйе көлемі мен құрылымы басқа.

Қате нұсқаларды ажырату: Бұршақ жауын-шашын бөлшегінің түрі. Көктайғақ жер бетінің мұздануына жатады. Найзағай электр құбылысы, ірі айналмалы жүйенің толық атауы емес. Тұман жерге жақын тамшылардан тұрады және берілген дауыл құрылымын сипаттамайды.

Қайта орындауға ишара: Ірі жылы мұхиттық төмен қысым жүйесін ата.

Ереже: Жылы мұхиттан буланатын су атмосфераға ылғал мен энергия жеткізуге қатысады. Бу бұлтта конденсацияланғанда жылу бөлініп, циклон жүйесін қоректендіреді. Қалыптасуға желдің биіктік бойынша өзгерісі және айналым сияқты басқа жағдайлар да әсер етеді, сондықтан жылы су жалғыз жеткілікті шарт емес.

Қолдану: Сұрақ тропикалық циклонға маңызды энергия мен ылғал беретін ортаны сұрайды. Жылы тропиктік мұхит беті осы қызметке сәйкес. Берілген нақтылау оқушыны «жылы су болса, кез келген жерде міндетті циклон болады» деген қате тұжырымнан сақтайды. Құрлыққа шыққанда жүйенің қоректену жағдайы өзгеруі мүмкін.

Қате нұсқаларды ажырату: Құрғақ салқын құрлық қажетті жылы су көзін бермейді. Мұз жамылғысы жылы булану көзіне тең емес. Суық тау мұздығы тропиктік мұхиттық орта емес. Құрғақ шөл ылғалдың мұхиттық көзін алмастырмайды.

Қайта орындауға ишара: Қай ортадан көп су буланып, дауылға ылғал беріледі?