Спирттердің суда еруі, жануы және біратомды және көпатомды спирттерге сапалық реакциялар

Ереже: Әділ тәжірибеде зерттелетін бір айнымалы ғана өзгереді, қалған маңызды жағдайлар тұрақты ұсталады. Суда ерігіштікті салыстырғанда температура мен заттар мөлшерін бақылау қажет.

Қолдану: Шартта су мен спирт көлемі және температура бірдей. Сондықтан айырмашылықты спирттің түріне байланыстыруға болады; тұз қосу не қыздыру сияқты қосымша өзгерістер қорытындыны бұрмалайды.

Қате нұсқалар: A) Тұз ерігіштікке әсер етіп, қосымша айнымалы енгізеді.

B) Қарама-қарсы жағдайлар суда ерігіштіктің әділ салыстыруы болмайды.

C) Бірнеше фактор өзгерсе, айырмашылықтың себебін спирт құрылысына жатқызу қиын.

D) Су көлемі өзгерсе, байқалған қабаттану тек спирттің түрімен түсіндірілмейді; оны тұрақты ұстау қажет. Ишара: Зерттелетін факторды бақылаудағы факторлардан бөлек ата.

Ереже: Біртекті ерітіндіде компоненттер бір фазада таралады. Бұл бақылау физикалық араласуға қатысты; ол өздігінен жаңа химиялық өнімнің түзілуін дәлелдемейді.

Қолдану: Этанолдың OH тобы су молекулаларымен сутектік байланыс түзуге көмектеседі. Сондықтан алынған біртекті қоспа олардың араласуын көрсетеді, бірақ көміртек қаңқасы өзгерді деген дәлел бермейді.

Қате нұсқалар: A) Араласу толық иондық диссоциацияны білдірмейді.

B) Біртекті болу жануды немесе газ түзілуін дәлелдемейді.

C) Араласу жеке молекулалардың құрамын өзгертпейді; біртектілік молярлық массалардың теңесуін білдірмейді.

D) Сумен жай араластыру дегидратация үшін берілген жағдай емес. Ишара: Бақылаудан тікелей шығатын қорытындыны ғана таңда.

Ереже: Спирт молекуласындағы –OH ковалентті функционалдық топ, ал сілтінің OH− ионы ерітіндідегі бөлек ион. Сондықтан спирттің құрамында OH бар болуы күшті негіздік қасиетке жеткілікті емес.

Қолдану: Этанол мен глицерин сумен араласса да, кәдімгі сұйылтылған ерітіндіде сілтіге тән индикатор белгісін бермейді. Бұл бақылау спирттік OH пен бос гидроксид ионының айырмасын көрсетеді.

Қате нұсқалар: A) Атомдылық сулы сілті күшін анықтамайды; глицерин NaOH емес.

B) Спирттегі OH ковалентті байланысқан; оны сілтідегі гидроксид ионымен теңестіруге болмайды.

D) Ерітіндідегі бейтарап зат индикаторды өзгертпей-ақ еруі мүмкін.

E) Ковалентті OH бар зат бейтарап орта көрсете алады; индикатор молекуладағы функционалдық топты тікелей санамайды. Ишара: Функционалдық –OH пен ерітіндідегі OH− ионын ажырат.

Ереже: Алкоголят ионы судан протон алып спиртке айналады, ал суда гидроксид ионы пайда болады. Натрий этоксиді үшін бұл C2H5ONa + H2O → C2H5OH + NaOH теңдеуімен беріледі.

Қолдану: Су этоксидке H береді, C2H5O бөлігі C2H5OH болады. Натрий және қалған OH бөлігі сілті түзетіндіктен су қосылғаннан кейін ерітінді негіздік қасиет көрсетеді.

Қате нұсқалар: A) Cu жоқ және гидролиз жұмсақ тотығу реакциясы емес.

C) Этоксидтің екікөміртекті қаңқасы фенол сақинасына айналмайды.

D) Cl атомы реагенттерде жоқ, ал су әсері этоксидті этанолға қайтарады.

E) Бір этоксидтің сумен әрекеттесуінен екі этил тобы бар эфир түзілмейді. Ишара: C2H5O− бөлшегіне бір H қосып, қалған өнімді анықта.

Ереже: Фенолфталеин сілтілік ортада қызғылт-таңқурай түске боялады. Алкоголят су әсерінен спирт пен сілті түзетіндіктен индикаторға әсер бастапқы спирттен емес, түзілген OH− иондарынан туындайды.

Қолдану: C2H5ONa + H2O → C2H5OH + NaOH. Осы NaOH судағы ортаны сілтілік етеді; сондықтан фенолфталеин түсінің өзгеруі этоксид гидролизінің салдары болып саналады.

Қате нұсқалар: A) Бастапқы этил тобы фенил сақинасына айналмайды.

B) H2 түссіз; индикатор түсі ерітінді ортасына тәуелді.

C) FeCl3 реагенті берілмеген, ал фенолфталеиннің түсі сілтілік ортаға қатысты.

E) Кәдімгі этанол ерітіндісі мұндай күшті сілтілік түс бермейді. Ишара: Су қосылғаннан кейінгі өнімдердің қайсысы сілті екенін тап.