Біратомды және көпатомды спирттер. Фенолдар

Ереже: Спирттің атомдылығы молекуласындағы гидроксил топтарының санымен анықталады. Ол көміртек атомдарының санымен немесе спирттің біріншілік, екіншілік жіктелуімен бір ұғым емес.

Қолдану: Пропан-2-ол формуласында үш C болғанымен, бір OH тобы ғана бар. Сондықтан ол біратомды спирт; OH байланысқан көміртектің көршілеріне қарай екіншілік болуы бұл жауапты өзгертпейді.

Қате нұсқалар: A) OH байланысқан көміртектің екі көміртектік көршісі бар, бірақ OH саны біреу.

C) OH ароматты сақинаға емес, қаныққан көміртекке байланысқан.

D) Үш көміртек саны спирттің атомдылығын анықтамайды; бір ғана OH бар.

E) Құрылымда карбоксил тобы жоқ, сондықтан қышқылға жатпайды. Ишара: Формуладағы OH бөліктерін ғана сана.

Ереже: Біріншілік спиртте OH байланысқан көміртек бір көміртек атомымен байланысады. Екіншілік және үшіншілік спирттерде осы көміртектің сәйкесінше екі және үш көміртектік көршісі болады.

Қолдану: OH тобы соңғы CH2 көміртегіне байланысқан. Ол сол жақтағы бір CH2 көміртегіне ғана қосылады; қалған екі байланысы H атомдарына тиесілі, сондықтан спирт біріншілік.

Қате нұсқалар: A) Берілген құрылымда ароматты сақина жоқ.

B) Молекуладағы үш C санын OH көміртегінің үш көршісімен шатастыруға болмайды.

D) OH көміртегінің бір ғана көміртектік көршісі бар, екі емес.

E) Молекулада бір OH бар; үшатомды атауы үш OH болғанда қолданылады. Ишара: OH ұстаған көміртектің тек көміртектік көршілерін сана.

Ереже: Спирттің біріншілік, екіншілік, үшіншілік түрін OH байланысқан көміртектің көміртектік көршілер саны анықтайды. Молекуладағы барлық көміртек не гидроксил саны бұл жіктеуді алмастырмайды.

Қолдану: CH(OH) көміртегі сол жағында CH3, оң жағында CH2 көміртегімен байланысқан. Екі көміртектік көршісі бар болғандықтан бутан-2-ол екіншілік спиртке жатады.

Қате нұсқалар: A) OH көміртегі CH3 және CH2 көміртектеріне қатар байланысқан, бір көрші емес.

B) OH көміртегінің үшінші көміртектік көршісі жоқ; бір байланысы H атомына тиесілі.

C) Төрт C спирттің атомдылығын анықтамайды, OH саны біреу.

E) Екіншілік болу екі OH бар дегенді білдірмейді; молекулада бір OH бар. Ишара: CH(OH) тобын бөліп алып, оның көршілерін тексер.

Ереже: Үшіншілік спиртте гидроксил ұстаған көміртек үш көміртекпен байланысады. Атомдылық бөлек белгі: ол молекулада қанша OH тобы бар екенін көрсетеді.

Қолдану: Орталық C үш CH3 тобымен және бір OH тобымен төрт дара байланыс түзеді. Сондықтан қосылыс көміртек ортасына қарай үшіншілік, OH санына қарай біратомды спирт.

Қате нұсқалар: A) OH көміртегіне үш метил тобы жалғанған, ал OH біреу ғана.

C) Молекулада бір OH бар және C=C қос байланысы жоқ.

D) Орталық көміртекте екі емес, үш көміртектік көрші бар.

E) Үшіншілік атауы үш OH бар екенін білдірмейді; формуладағы OH саны біреу. Ишара: Екі тәуелсіз белгіні бөлек анықта: OH саны және OH көміртегінің көршілері.

Ереже: Глицерин — пропан-1,2,3-триол: үш көміртектің әрқайсысына гидроксил тобы байланысқан. Үш OH тобы оны үшатомды спирттерге жатқызады.

Қолдану: Шеткі CH2 топтарында бір-бір OH, ортаңғы CH тобында тағы бір OH бар. Барлығы үш гидроксил және үш көміртек болғандықтан құрылым глицеринге сәйкес келеді.

Қате нұсқалар: B) Пропанонда C=O тобы бар, ал мұнда үш OH және карбонил жоқ.

C) Фенолда ароматты сақина бар; мұнда үш көміртекті ашық тізбек берілген.

D) Пропан-1-олда бір ғана OH тобы болады.

E) Этиленгликольде екі C және екі OH бар; берілген молекулада екеуі де үштен. Ишара: Формуланың екі шетіндегі және ортасындағы OH топтарын сана.