Ustazdyq
Алғашқы 5 сұрақ тегінХимия, 2-бөлім, ҚГБ · 11-сынып · 15 сұрақ

Альдегидтер. Кетондар

Әріптестермен бөлісуWhatsAppTelegram

24-параграф · Оқулықтың 28–34-беттері

«Химия, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Атамұра, 2020) «Альдегидтер. Кетондар» тақырыбы, 24-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Метаналь H–C(=O)–H құрылымын басқа альдегидтерден ерекшелендіретін белгі қайсы?»

Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.

  1. 1

    Метаналь H–C(=O)–H құрылымын басқа альдегидтерден ерекшелендіретін белгі қайсы?

    Дұрыс жауап: Карбонил көміртегіне екі H байланысқан, көмірсутектік қалдық жоқ

    Жауап нұсқалары

    1. A.Молекулада екі көміртек атомы бар
    2. B.Карбонил көміртегіне екі H байланысқан, көмірсутектік қалдық жоқдұрыс
    3. C.Карбонил көміртегіне екі CH3 байланысқан
    4. D.Карбонил көміртегіне OH байланысқан
    5. E.Молекулада C=O байланысы жоқ

    Түсіндірме

    Ереже: Альдегидтік карбонил көміртегіне кемінде бір H байланысады. Ең қарапайым өкіл метанальда сол көміртектің екі көршісі де H; оны міндетті түрде көмірсутектік қалдығы бар деп анықтау дәл емес.

    Қолдану: H–C(=O)–H молекуласында C оттекпен қос, екі H-пен дара байланысады. Ол альдегидтік топ шартына сай, бірақ этаналь сияқты CH3 қалдығын қамтымайды.

    Қате нұсқалар: A) Метанальда жалғыз көміртек бар; метан негізі бір C білдіреді.

    C) Бұл пропанонның құрылымы; метанальда бір ғана C бар.

    D) Бұл карбон қышқылына тән, HCHO құрамында OH жоқ.

    E) H–C(=O)–H жазылуында C=O анық берілген. Ишара: Ең қарапайым альдегидтің карбонил көміртегінің екі көршісін ата.

  2. 2

    CH3–CH(CH3)–CH2–CHO қосылысының жүйелік атауы қандай?

    Дұрыс жауап: 3-метилбутаналь

    Жауап нұсқалары

    1. A.2-метилбутаналь
    2. B.3-метилпентаналь
    3. C.3-метилбутанальдұрыс
    4. D.2-этилпропаналь
    5. E.3-метилбутан-1-ол

    Түсіндірме

    Ереже: Альдегидтің негізгі тізбегі CHO көміртегін қамтиды және сол көміртек 1 нөмірін алады. Қаңқадағы тармақтың орны осы бағытта анықталады.

    Қолдану: CHO–CH2–CH(CH3)–CH3 бағытымен төрт көміртек саналады. Метил үшінші көміртекте, сондықтан негізгі бутаналь атауына 3-метил қосылады.

    Қате нұсқалар: A) CHO көміртегін 1 деп алғанда тармақ 3 орында, көмірсутектік шеттен нөмірлеу дұрыс емес.

    B) Бес C жалпы молекулада бар, бірақ CHO қамтитын негізгі тізбекте төрт C ғана.

    D) CHO қамтитын ұзағырақ төрт көміртекті тізбек бар; үш көміртекті негіз дұрыс емес.

    E) Құрылымда C=O және H бар, CH2OH емес; бұл альдегид. Ишара: Нөмірлеуді CHO тобындағы C-ден баста.

  3. 3

    CH3–CH2–CH2–C(=O)–CH2–CH3 кетонының атауы қандай?

    Дұрыс жауап: Гексан-3-он

    Жауап нұсқалары

    1. A.Гексаналь
    2. B.Гексан-3-ол
    3. C.Пентан-3-он
    4. D.Гексан-3-ондұрыс
    5. E.Гексан-4-он

    Түсіндірме

    Ереже: Кетон тізбегі карбонил көміртегін қамтып, C=O-ға кіші нөмір беретін шеттен нөмірленеді. Атауда тізбек ұзындығы және карбонил орны көрсетіледі.

    Қолдану: Тізбекте алты C бар. Сол жақтан C=O орны 4, оң жақтан 3; сондықтан гексан-3-он атауы дұрыс. Екі бағыттағы нөмір бір құрылымға қатысты, бірақ атауда кіші мән қолданылады.

    Қате нұсқалар: A) Карбонил көміртегіне екі көміртек байланысқан, альдегидтік H жоқ.

    B) Оттек гидроксил ретінде емес, C=O құрамында тұр.

    C) Карбонил көміртегімен бірге тізбекте алты C бар.

    E) Оң жақтан санағанда карбонил 3 орында; кіші нөмірді таңдау қажет. Ишара: Екі шеттен нөмірлеуді салыстыр.

  4. 4

    CH3–CO–CH2–CH3 кетонының карбонил тобына жалғанған қалдықтары қандай және ол симметриялы ма?

    Дұрыс жауап: Метил және этил; симметриялы емес

    Жауап нұсқалары

    1. A.H және пропил; альдегид
    2. B.Метил және этил; симметриялы емесдұрыс
    3. C.Екі гидроксил; симметриялы
    4. D.Екі этил; симметриялы
    5. E.Екі метил; симметриялы

    Түсіндірме

    Ереже: Кетондағы C=O көміртегіне жалғанған екі көмірсутектік қалдық бірдей болса симметриялы, әртүрлі болса симметриялы емес кетон деп сипатталады. Карбонил көміртегі сол қалдықтарға саналмайды.

    Қолдану: C=O-ны бөліп алғанда сол жақ CH3 метил, оң жақ CH2CH3 этил болады. Олардың көміртек саны әртүрлі, сондықтан бутан-2-он симметриялы емес.

    Қате нұсқалар: A) Карбонил көміртегіне H тікелей жалғанбаған.

    C) Бұл молекулада OH топтары жоқ; C=O екі көмірсутектік қалдық арасында.

    D) Сол жақтағы қалдық біркөміртекті CH3, этил емес.

    E) Оң жақта CH2CH3 этил тобы бар, жеке CH3 емес. Ишара: C=O тобын ойша алып тастап, екі жақтағы қалдықтарды салыстыр.

  5. 5

    Ацетонның жүйелік атауы мен құрылымы дұрыс көрсетілген жұп қайсы?

    Дұрыс жауап: Пропанон; CH3–CO–CH3

    Жауап нұсқалары

    1. A.Бутан-2-он; CH3COCH2CH3
    2. B.Этаналь; CH3CHO
    3. C.Пропанон; CH3–CO–CH3дұрыс
    4. D.Пропан-2-ол; CH3CH(OH)CH3
    5. E.Пропаналь; CH3CH2CHO

    Түсіндірме

    Ереже: Ацетон — үш көміртекті ең қарапайым кетонның кең тараған атауы. Оның карбонил көміртегіне екі метил тобы жалғанады, жүйелік атауы пропанон болады.

    Қолдану: CH3–CO–CH3 құрылымында орталық C=O және екі CH3 бар, жалпы C3H6O. Пропан тізбегінде кетон тобы тек ортаңғы көміртекте орналасатындықтан пропанон атауы бірмәнді.

    Қате нұсқалар: A) Бұл төрт көміртекті басқа кетон, ацетон емес.

    B) Бұл екікөміртекті альдегид және ацетальдегид деп аталады.

    D) Пропан-2-олда CH(OH) спирттік топ бар, C=O жоқ; ацетон карбонилді кетон болуы тиіс.

    E) Бұл үшкөміртекті альдегид, ацетонның кетон құрылысына сәйкес емес. Ишара: Ацетонның C=O тобына жалғанған екі метилді есіңе түсір.

Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ

Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.

Жинақты сатып алу · 200 ₸Бүкіл кітап — 2000 ₸ (38 × 200 ₸ орнына)

Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.

Кітаптың басқа тақырыптары

Сұрақтар «Химия, 2-бөлім, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2020.