Спирттер мен фенолдардың химиялық қасиеттері

Ереже: Белсенді металл спирттің OH тобындағы сутекті алмастырады. Нәтижесінде алкоголят және H2 түзіледі; екі спирт молекуласының екі сутегі бір H2 молекуласын береді.

Қолдану: Этанол үшін теңдеу: 2C2H5OH + 2Na → 2C2H5ONa + H2. Газдың сутегі OH тобынан келеді, ал C2H5O бөлігі натрий этоксидінің құрамында қалады.

Қате нұсқалар: A) Көміртек қаңқасы этоксидте сақталады; бұл жану реакциясы емес.

C) Реакцияда көміртек қаңқасы қысқармайды және метан бөлінбейді.

D) Этен спирттің дегидратациясында түзіледі, натриймен әрекеттесуде емес.

E) Спирт оттегі бұл реакцияда этоксид құрамында қалады; O2 түзілмейді. Ишара: OH тобының сутегі қай өнімге ауысатынын бақыла.

Ереже: Газ мөлшері теңдеудің коэффициенттері арқылы табылады. 2Na бір H2 түзетіндіктен n(H2)=n(Na)/2; газ көлемі V=nVm формуласымен есептеледі.

Қолдану: n(H2)=0,40/2=0,20 моль. Этанол артық болғандықтан натрий түгел жұмсалады; V=0,20·22,4=4,48 л. Қ.ж. берілген, сондықтан 22,4 л/моль қолдануға болады.

Қате нұсқалар: A) Na:H2 қатынасы 1:1 емес, 2:1; газ мөлшері екі есе аз.

B) Бұл 0,10 моль H2 көлемі; теңдеуден 0,20 моль шығуы керек.

C) Мольді көлемге айналдырғанда ондық разряд қате жылжыған.

E) Сутек мөлшерін көбейткен; екі Na бір H2 береді. Ишара: Алдымен Na мен H2 коэффициенттерінің қатынасын ал.

Ереже: Фенол спирттерден қышқылдығы күштірек және сулы NaOH-пен тұз бен су түзеді. Этанолдан этоксид алу үшін сулы сілті емес, мысалы сусыз ортадағы натрий металы қолданылады.

Қолдану: Фенол үшін C6H5OH + NaOH → C6H5ONa + H2O. Этанолдың қышқылдығы сулы ортада NaOH-пен толық бейтараптануға жеткіліксіз; екі затты ажырататын белгі осы.

Қате нұсқалар: B) Бұл органикалық заттардың жануы не карбонат реакциясы емес.

C) Қышқылдық қатынас кері берілген; сулы сілтімен фенол әрекеттеседі.

D) NaOH құрамында бром жоқ, сондықтан бромды өнімдер түзілмейді.

E) NaOH металл натрий емес; мұндай араластыруда H2 бөлінбейді. Ишара: Na металы мен NaOH ерітіндісінің әсерін шатастырма.

Ереже: Шектеуші реагент өнімнің ең үлкен мөлшерін анықтайды. Коэффициенттер 1:1 болса, екі бастапқы мөлшердің кішісі өнім мөлшеріне тең болады.

Қолдану: 0,20 моль фенолға 0,20 моль NaOH қажет, бірақ тек 0,15 моль бар. NaOH толық жұмсалып, 0,15 моль фенолят түзіледі; фенолдың 0,05 молі артық қалады.

Қате нұсқалар: A) Бұл артық қалған фенолдың мөлшері, түзілген тұздың мөлшері емес.

B) Теңдеуде NaOH пен фенолят қатынасы 1:1, екі есе көбейтуге негіз жоқ.

C) NaOH тек 0,15 моль болғандықтан 0,20 моль фенолды толық айналдыра алмайды.

D) Реагенттердің мөлшерін қосуға болмайды; өнімді шектеуші реагент анықтайды. Ишара: Теңдеудегі қатынас бойынша қай реагент ертерек таусылады?

Ереже: Спирттің молекулаішілік дегидратациясында OH және көрші көміртектегі H су түрінде бөлініп, C=C байланысы түзіледі. Этанол үшін жоғарырақ температура алкен түзілуін қолдайды.

Қолдану: C2H5OH → C2H4 + H2O теңдеуінде көміртек саны екі болып сақталады. Шартта шамамен 170 °C және қышқыл катализаторы берілгендіктен негізгі өнім — этен.

Қате нұсқалар: A) Эфир түзілуі көбіне төменірек, шамамен 140 °C жағдайымен байланысты; берілгенде алкен басым.

B) Бұл тотығу өнімі; шартта тотықтырғыш берілмеген.

C) Дегидратация су бөледі, гидрлеу емес; қаныққан этан түзілмейді.

E) Этаналь тотығу өнімі, су бөлу реакциясының өнімі емес. Ишара: Молекулаішілік су бөлінгенде екі көміртек арасында қандай байланыс пайда болады?