Газ, мұнай, көмірді өңдеу

Ереже: Ректификация — қайталанған булану мен конденсация арқылы қоспаны қайнау аралықтары бойынша бөлу.

Қолдану: Төмен қайнайтын компоненттер буға оңай өтеді және колоннаның салқынырақ жоғарғы бөліктеріне жетеді; жоғары қайнайтындары төменірек бөлінеді.

Қате нұсқалар: A) Ректификацияда молекулалардың қаңқасы міндетті түрде өзгермейді; бұл физикалық бөлу.

B) Бұл еріткішпен бөлуге қатысты; ректификация булану-конденсацияға негізделген.

C) Атомның түсі модельдік белгі; өндірістік бөлу механизмі емес.

E) Бірдей қайнау қасиеті бөлуді жеңілдетпейді; фракциялар айырмашылық бойынша ажырайды. Ишара: Қыздыру кезінде молекула түрі өзгере ме, әлде фазасы өзгере ме, ажыратыңыз.

Ереже: Қайнауы жоғары компоненттер ыстығырақ аймақта конденсацияланады; жеңіл компоненттер әрі қарай жоғары көтеріледі.

Қолдану: Ауыр фракциялардың буға өтуі қиынырақ, олар колоннаның төменгі аймағында сұйыққа айналады. Температура профилі бұл бөлінуді бағыттайды.

Қате нұсқалар: A) Жоғары қайнайтын бөлік салқындатқышқа дейін төменгі аймақта бөлінуі мүмкін.

C) Бұл төмен қайнайтын жеңіл фракциялар өтетін аймақ; ауыр фракциялар ертерек конденсацияланады.

D) Фракциялау сүзгімен механикалық ұстау емес, бу-сұйық бөлінуі.

E) Температура градиенті мен бу-сұйық тепе-теңдігі құрамның биіктік бойынша өзгеруін туғызады. Ишара: «Жоғары қайнайды» дегенді «мұнарада жоғары орналасады» деп түсінбеңіз.

Ереже: Физикалық бөлу молекула құрылымын сақтайды, химиялық өңдеу байланыстарды өзгертіп жаңа молекула түзеді.

Қолдану: Айдау әртүрлі қайнайтын фракцияларды береді. Крекинг ауыр молекулалардан кіші көмірсутектер жасап, жеңіл өнім шығымын арттыруға мүмкіндік береді.

Қате нұсқалар: A) Физикалық және химиялық процестердің қызметтері ауыстырылған.

B) C–C байланыстары үзіліп, жаңа кіші молекулалар түзіледі.

C) Оттексіз айдау жану емес; молекулалар фракциялар ретінде сақталады.

D) Екі процесс мұнай компоненттеріне қатысты; оларды су бөлумен шектеу дұрыс емес. Ишара: Жаңа заттың түзілуі процестің химиялық екенін көрсетеді.

Ереже: Крекинг теңдеуінде көміртек пен сутек атомдарының саны сақталады. Екі өнімнің біреуі берілсе, екіншісі атомдар айырмасымен табылады.

Қолдану: X үшін C=10−6=4, H=22−14=8. C4H8 — берілген сатыдағы алкен өнімі; теңдеу атомдық тұрғыдан теңестірілген.

Қате нұсқалар: A) Өнімдер H саны 20 ғана; берілген екі өніммен толық атом балансы орындалмайды.

B) C саны 6+5=11, бастапқы 10-нан артық.

D) Өнімдердегі H саны 14+10=24, бастапқы 22-ге тең емес.

E) H саны дұрыс болғанымен, C саны 6+3=9; бір C жоғалған. Ишара: C мен H айырмаларын бөлек есептеңіз.

Ереже: Ашық тізбекті CnH2n формуласы бір қос байланысы бар алкенге сәйкес. Крекингтің көрсетілген қарапайым сатысында алкан мен алкен бірге түзілуі мүмкін.

Қолдану: C қалдығы 12−8=4, H қалдығы 26−18=8. X=C4H8, ашық тізбек шарты оны алкен деп жіктеуге мүмкіндік береді.

Қате нұсқалар: B) Бұл екі өнімде артық екі H туғызады; шартта басқа реагент жоқ.

C) Қалған H саны 8, ал алкин формуласында 6; теңдеу толық емес болып қалады.

D) Бензолдық аренге кемінде алты C қажет, әрі H балансы дұрыс емес.

E) H саны сәйкес болғанымен, C атомының бірі жоғалған. Ишара: Жалпы формуланы қолданбас бұрын атом балансын тексеріңіз.