Абай жолы
14-параграф · Оқулықтың 77–100-беттері
«Қазақ әдебиеті, ҚГБ» оқулығының (11-сынып, Арман-ПВ, 2020) «Абай жолы» тақырыбы, 14-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Мұхтар Әуезовтің «Абай жолында» жеке ақынның өсуі тұтас қоғам өмірімен байланысады. Қай жанрлық атау ең дәл?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Роман-эпопея
Жауап нұсқалары
- A.Қысқа хабарландыру
- B.Роман-эпопеядұрыс
- C.Лирикалық хат
- D.Ғылыми нұсқаулық
- E.Бір шумақтық өлең
Түсіндірме
Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.
Қолдану: Кең тарихи-әлеуметтік сурет пен басты тұлғаның жолы тұтас эпикалық әлем құрайды. Эпопеяны тек көлемі бойынша анықтамаймыз. Бір адамның қалыптасуы арқылы әлеуметтік орта, салт, билік және тарихи өзгерістердің кең бейнеленуі негізгі жанрлық айғақ болады.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Қоғамдық тартыс пен тұлғалар жүйесі хабарландырудан кең.
C) Туынды бір ғана сезімдік хатпен шектелмейді.
D) Оқиға мен көркем бейне техникалық нұсқаулыққа тән емес.
E) Кең романдық құрылым шумақ емес.
Қайта орындауға ишара: Жеке тағдыр мен қоғам ауқымы қалай байланысқан?
Дұрыс жауап: Туған ортаға сағынышын
Жауап нұсқалары
- A.Оқудың барлық түрін жоққа шығарғанын
- B.Барлық елді басқаруға бірден кіріскенін
- C.Көркем оқиғаның болмағанын
- D.Туған ортаға сағынышындұрыс
- E.Жақындарынан толық безгенін
Түсіндірме
Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.
Қолдану: Ауылға асығу жақындарына және өскен жеріне тартылысын көрсетеді. Мінез бен сезім әрекет арқылы көрсетілген. Осы эпизод Абайдың бала болмысын танытады; оны кейінгі барлық азаматтық шешімнің дайын дәлелі деп бірден кеңейтпеу керек.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Сағыныш білімнің қажетсіздігін білдірмейді.
B) Баланың оралуы мұндай билік дерегін бермейді.
C) Сапар әрекеті роман сюжетін ашады.
E) Берілген әрекет қашуға емес, оралуға бағытталған.
Қайта орындауға ишара: Кейіпкер қайда және қандай ынтамен бара жатыр?
Дұрыс жауап: Тапқырлық пен жақынға ілтипат
Жауап нұсқалары
- A.Тапқырлық пен жақынға ілтипатдұрыс
- B.Әжесіне толық немқұрайлылық
- C.Медициналық емнің ғылыми дәлдігі
- D.Елдегі барлық салтты тыйғаны
- E.Ақындық қабілеттің мүлде жоқтығы
Түсіндірме
Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.
Қолдану: Әзіл мен қамқорлық бала Абайдың сезімтал мінезін танытады. Эпизодты әдеби мінездеу ретінде түсіндіреміз. Оның жылылығы мен әзілі жақындықты ашады; кейіпкердің қалжыңын емдеу тәсіліне нұсқаулық ретінде қолдануға болмайды.
Қате нұсқаларды ажырату: B) Көңілін аулау немқұрайлы қатынас емес.
C) Көркем әзіл емнің тиімділігін дәлелдемейді.
D) Бір эпизод мұндай жалпы әрекетке негіз емес.
E) Өлеңмен тапқыр жауап беру осы пікірге қарсы.
Қайта орындауға ишара: Көріністің мінезді ашу қызметін тура емдік талаптан ажырат.
Дұрыс жауап: Қатыгездікке сезімтал адамдық болмысын
Жауап нұсқалары
- A.Оқиғаны өзі ұйымдастырғанын
- B.Әр тарихи деректі жазып алғанын
- C.Қатыгездікке сезімтал адамдық болмысындұрыс
- D.Кез келген зорлықты қолдағанын
- E.Билікке бірден толық ие болғанын
Түсіндірме
Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.
Қолдану: Көрген зорлыққа күйзелуі жанының нәзіктігін көрсетеді. Кейіпкердің ішкі әлемі оқиғаға берген жауабы арқылы ашылады. Әуезов бұл көріністі кейінгі адамгершілік ұстанымның қалыптасуымен байланыстырады; баланың күйін жалаң әлсіздікке ғана теңемейміз.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Кездейсоқ көргені ұйымдастырғанын дәлелдемейді.
B) Сезімдік реакция архивтік қызмет емес.
D) Оның ауыр реакциясы қолдауға қайшы.
E) Қайғыру биліктің берілгенін білдірмейді.
Қайта орындауға ишара: Ол сыртқы зорлыққа ішкі жағынан қалай жауап берді?
Дұрыс жауап: Ауыз әдебиеті мен ақындық ортаның тәрбиелік әсері
Жауап нұсқалары
- A.Тек саудагерлік есепке үйрету
- B.Барлық кітаптан бас тартуға міндеттеу
- C.Абайдың өлеңдерді өзі сол кезде жазғанын бекіту
- D.Өнер ортасының еш рөлі жоқтығын дәлелдеу
- E.Ауыз әдебиеті мен ақындық ортаның тәрбиелік әсерідұрыс
Түсіндірме
Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.
Қолдану: Жыр тыңдау баланың сөз өнеріне қызығуын дамытады. Тұлғаның қалыптасуында тыңдау, есте сақтау және ортадағы өнерпазбен жүздесу маңызды. Бұл эпизод әдеби дәстүрдің жалғасуын көрсетеді; бір ғана ықпалды барлық ақындықтың жалғыз себебі деп бекітпейміз.
Қате нұсқаларды ажырату: A) Оқиға жыр мен өнерге қатысты.
B) Жыр тыңдау жазба әдебиетті жоққа шығармайды.
C) Тыңдалған жырдың авторлығы балаға ауыспайды.
D) Құмарлықтың күшеюі ықпалдың барын көрсетеді.
Қайта орындауға ишара: Жыр тыңдағаннан кейін қандай қызығушылық күшейді?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
Сұрақтар «Қазақ әдебиеті, ҚГБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Арман-ПВ, 2020.