Өзім туралы

Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.

Қолдану: Өлеңдегі толғаныс өз тағдыры мен жырдың болашағына бағытталған. «Өзім» деген тақырыпты өзімшілдікке бірден теңеуге болмайды. Өлең жеке тағдыр арқылы өнердің адам өміріндегі мәнін және ұрпақтармен рухани байланысын ашады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Өз мұрасын бағалау өзгенің барын жоққа шығару емес.

C) Берілген мазмұнда техникалық есеп негізгі орын алмайды.

D) Лирикалық сыр бұйрық жанрына жатпайды.

E) Өмір мен мұра туралы толғаныс карта жасау емес.

Қайта орындауға ишара: Жеке өмір туралы ой қандай жалпы мәселеге жалғасады?

Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.

Қолдану: Өлеңнің келер оқырманға жетуі ақынның рухани өмірін жалғайды. Материалдық өмірдің шектеулілігі мен өнердің ұзақ әсері қатар қаралады. Ақынның «екінші өмірі» деген мағына шығармасының жаңа ұрпақпен сұхбаттасуынан туады; оны тура денелік өмір деп түсінбейміз.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Поэзияның сақталуы құқықтық міндеттілікке тең емес.

B) Тілек оқырманнан үзілуге емес, сақталуға бағытталған.

C) Мұраны жалғастыру авторды жасыруды қажет етпейді.

E) Көркем рухани жалғастық биологиялық мәңгілік емес.

Қайта орындауға ишара: Тіршілік жалғастығы тура ма, рухани ма?

Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.

Қолдану: Келер ұрпаққа бағытталған сөз уақыт шегін кеңейтеді. Болашақ оқырманға бағытталу ақынның бүгінгі сезімі мен кейінгі өмірін байланыстырады. Талдау осы адресаттың мағынасына сүйенеді; берілмеген адамдардың атын өзіміз қоспаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: B) Болашаққа үн қату уақытты кеңейтіп тұр.

C) Мұра туралы сөз өмірді өшіру емес.

D) Өлең болашақ аудиторияға жалпы үн қатады.

E) Лирикалық үн мен бейне сақталады.

Қайта орындауға ишара: Сөз кімге бағытталғанын және оның уақыттық орнын анықта.

Ереже: Көркем мәтінді талдауда қорытынды кейіпкердің әрекеті мен берілген көркемдік белгіге сүйенеді. Бір детальды бүкіл шығармаға орынсыз жалпыламаймыз; автордың идеясы мен кейіпкердің жеке ұстанымын да ажыратамыз.

Қолдану: Ұсталық бейне шығармашылық еңбектің ізденісі мен жауапкершілігін көрсетеді. Сөзді шынықтыру бейнесі сапалы өлеңге қойылатын талапты елестетеді. Ақын әдемілік пен беріктікті қатар іздейді; образ нақты өндіріс туралы мәліметтен кең мағыналық қызмет атқарады.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Бейне көркем шығармашылықты сипаттайды.

B) Ұқсату жалпы кәсіптік заң емес.

D) Ауыспалы бейнені тура затқа айналдыру қате.

E) Еңбек пен сезім бірін-бірі жоққа шығармайды.

Қайта орындауға ишара: Ұқсатылған екі әрекеттің ортақ белгісі қандай?

Ереже: Көркемдік тәсілді атағанда сөздің орны мен мағынасына қараймыз. Қайталау, қарама-қарсылық, ауыспалы бейне және сыртқы кескіннің қызметтері бөлек. Жауап атауға емес, шарттағы нақты белгіге сүйенуі тиіс.

Қолдану: Сұрақ формасы жауапты талап етпей, тұжырымды күшейтіп тұр. Мысал тапсырма үшін жасалған, ақынның дәйексөзі емес. Риторикалық сұрауда форма сұрақ болғанымен, негізгі қызметі — ой мен сезімді әсерлі бекіту; ақпараттық сұрақпен шатастырмаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Мақсат нақты дерек жинау емес.

B) Соңғы сөздің бірнеше рет қайталануы жоқ.

C) Адамның сыртқы келбеті сипатталмайды.

D) Екінші сөйлеушінің жауабы берілмеген.

Қайта орындауға ишара: Сөйлеуші нақты жауап күтіп тұр ма?