Қызыл кітап

Ереже: Экологиялық тақырыптағы әдеби туынды табиғатқа қатынастың моральдық салдарын көркем бейнелер арқылы ашады. Адамды табиғаттан бөлек үстем күш ретінде емес, онымен байланысқан тіршілік иесі ретінде түсіндіру маңызды. Поэтикалық ескерту заңдық мәртебе не ғылыми санақ емес. Нақты түрдің қазіргі жағдайын анықтау үшін жаңа сенімді дерек қажет.

Қолдану: Поэма жоғалтудың қасіретін сездіру арқылы тіршілікті қорғау қажеттігін ашады. Идея тек жоқтаумен шектелмей, адамның қатынасын өзгертуге бағытталады. Бұл көркем шақыру нақты түрдің қазіргі құқықтық мәртебесін өздігінен анықтамайды.

Қате нұсқаларды ажырату: B) Поэма заңдық мәртебе есебі емес.

C) Адам тіршілікпен өзара байланысты.

D) Бұл жауапсыз қатынасты күшейтеді.

E) Поэма ескерту мен жауапкершілікті күшейтеді.

Қайта орындауға ишара: Жоқтау қандай жауапты әрекетке бағыттайды?

Ереже: Символ нақты бейнені сақтай отырып, одан кеңірек идеялық мағына туғызады. Оның мағынасы атаудан ғана емес, оқиға мен қайталанатын байланыстардан ашылады. Метафора ұқсастық негізінде мағынаны ауыстырады, ал кейіптеу жансызға адам қасиетін береді. Көркем шарттылықты табиғи құбылыстың ғылыми дәлелі ретінде қабылдауға болмайды.

Қолдану: Қауіп пен ескертуге қатысты қызыл белгі тіршіліктің жоғалуына назар аудартады. Атау осы моральдық ойды жинақтайтын бейне болып қызмет етеді. Оны заттық түске ғана байлау символдық мағынаны жоғалтады.

Қате нұсқаларды ажырату: B) Символ құқықтық норма емес.

C) Жеке оқиға барлық бейненің мінезін теңестірмейді.

D) Мұндай өмірбаяндық дерек жоқ.

E) Қызыл белгі жануарлардың бәрінің түсі емес.

Қайта орындауға ишара: Түс қандай мағыналық ескертуге айналған?

Ереже: Символ нақты бейнені сақтай отырып, одан кеңірек идеялық мағына туғызады. Оның мағынасы атаудан ғана емес, оқиға мен қайталанатын байланыстардан ашылады. Метафора ұқсастық негізінде мағынаны ауыстырады, ал кейіптеу жансызға адам қасиетін береді. Көркем шарттылықты табиғи құбылыстың ғылыми дәлелі ретінде қабылдауға болмайды.

Қолдану: Мейірім сұрау адамға тән әрекет, ал сөйлемде ол өзенге берілген. Осы ауыстыру табиғат пен адам арасындағы моральдық қатынасты күшейтеді. Құрастырылған мысал көркем тәсілді түсіндіреді, автордың төл жолы ретінде көрсетілмейді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Өзеннің сөйлеуі ғылыми хаттама емес.

B) Кезектескен екі дауыс берілмеген.

C) Ұқсатудың сияқты не секілді белгісі жоқ.

D) Сандық дерек берілмеген.

Қайта орындауға ишара: Жансыз нысанға адамның қандай әрекеті берілген?

Ереже: Лирикалық субъект — өлеңдегі сезімді, ойды білдіретін көркем дауыс. Оның толғанысы ақын дүниетанымымен байланысты болуы мүмкін, бірақ әр сөйлемді өмірбаяндық құжатқа айналдыруға болмайды. Поэтикалық кеңістік, қаратпа, қайталау мен бейнелер сезімді ашады. Талдау сыртқы оқиға санынан гөрі ойдың бағытына сүйенеді.

Қолдану: Сұрақ жауап күтуден гөрі жауапкершілік сезімін қозғайды. Өз әрекетінің салдарын ойландыру риторикалық сұраудың көркем қызметін танытады. Оны сауалнамаға теңеу мақсат айырмасын елемейді.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Сұрақ оқиғаны шешілген деп жарияламайды.

C) Жеке өмір дерегі жоқ.

D) Мақсат нақты жауаптарды тіркеу емес.

E) Эмоциялық ескерту басым.

Қайта орындауға ишара: Мақсат жауап жинау ма, сезім мен ойға әсер ету ме?

Ереже: Лирикалық субъект — өлеңдегі сезімді, ойды білдіретін көркем дауыс. Оның толғанысы ақын дүниетанымымен байланысты болуы мүмкін, бірақ әр сөйлемді өмірбаяндық құжатқа айналдыруға болмайды. Поэтикалық кеңістік, қаратпа, қайталау мен бейнелер сезімді ашады. Талдау сыртқы оқиға санынан гөрі ойдың бағытына сүйенеді.

Қолдану: Өкініш тіршіліктің құнын сездіреді, ал талап сол сезімді әрекетке бағыттайды. Екеуі поэманың эмоциялық және идеялық тұтастығын құрайды. Талдауда осы байланысқа сүйеніп, оқырманға негізсіз жеке үкім шығармау керек.

Қате нұсқаларды ажырату: A) Ортақ жауапкершілік жеке айыптауға тең емес.

C) Жоғалтуға алаңдау берілген.

D) Талап немқұрайдылыққа қарсы.

E) Өкініш пен талап бағалауды білдіреді.

Қайта орындауға ишара: Сезім қандай моральдық ойды күшейтеді?