23-сарамандық жұмыс. Ғаламдану жағдайында тарихи-мәдени аймақтардың өзгеруін болжау
СЖ23-параграф · Оқулықтың 236-беттері
«География, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «23-сарамандық жұмыс. Ғаламдану жағдайында тарихи-мәдени аймақтардың өзгеруін болжау» тақырыбы, СЖ23-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Тарихи-мәдени аймақтың 2050 жылға дейінгі өзгерісін зерттеу үшін бірінші қандай шекара анықталады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Зерттеу өлшеміне сай аймаққа кіретін елдер тізімі және бастапқы жыл
Жауап нұсқалары
- A.Зерттеу өлшеміне сай аймаққа кіретін елдер тізімі және бастапқы жылдұрыс
- B.Бір елдің дерегін бүкіл аймақтың дерегімен теңестіру
- C.Тек ең танымал қаланың атауы
- D.Келешектегі халық санын бастапқы сан деп алу
- E.Барлық құрлықты бір мәдениет деп белгілеу
Түсіндірме
Ереже: Аймақтық талдауда аумақтық қамту мен уақыт негізі анық болуы керек. Тарихи-мәдени аудандастырудың өлшемі статистикалық аудандастырудан өзгеше болуы мүмкін.
Қолдану: Елдер тізімі қандай халықты қосатынымызды, бастапқы жыл салыстырудың уақытын белгілейді. Бұл шекара кейінгі есеп пен болжамда бірдей сақталады.
Қате нұсқалар: B) Бір ел аймақтың барлық елін алмастырмайды.
C) Қала атауы аймақ құрамын анықтамайды.
D) Болжам бастапқы бақылау емес.
E) Құрлық тұрғындарының мәдени әркелкілігі жойылмайды. Ишара: Нені және қай уақыттан бастап салыстыратыныңды анықта.
Дұрыс жауап: 20 млн адам
Жауап нұсқалары
- A.4 млн адам
- B.20 млн адамдұрыс
- C.96 млн адам
- D.12 млн адам
- E.10 млн адам
Түсіндірме
Ереже: Бір уақыттағы өзара қабыспайтын аумақтардың жалпы халық саны қосындымен табылады. Орташа мән аймақтың жиынтық санын алмастырмайды.
Қолдану: 12 + 8 = 20 млн. Екі елдің тұрғындары екі рет саналмайды және басқа елдер бұл мысалда жоқ.
Қате нұсқалар: A) 4 млн — айырма, жиынтық емес.
C) 96 — көбейтінді; тұрғын санын көбейтпейді.
D) 12 млн тек А елін қамтиды.
E) 10 млн — елдік сандардың арифметикалық ортасы. Ишара: Толық жиынтық үшін екі елдің санын қос.
Дұрыс жауап: 25%
Жауап нұсқалары
- A.25%дұрыс
- B.80%
- C.20%
- D.125%
- E.100%
Түсіндірме
Ереже: Салыстырмалы өсім өзгерісті бастапқы мәнге бөліп, жүзге көбейту арқылы есептеледі. Болжамдық нәтиже осы модельдің шартымен шектеледі.
Қолдану: (100 − 80) / 80 × 100 = 25%. 2050 жылғы 100 млн — нақты санақ емес, шартта берілген болжам.
Қате нұсқалар: B) 80% бастапқы миллионды пайызға айналдыра салу.
C) 20% соңғы санды бөлімге алудан шығады.
D) 125% соңғы деңгейдің бастапқыға қатынасы, өсім емес.
E) 100% халық екі есе өскенде болар еді. Ишара: Өсімнің бөлімінде бастапқы халық саны тұрады.
Дұрыс жауап: Белгілі жорамалдар мен деректерге негізделген шартты болжам ретінде
Жауап нұсқалары
- A.Аймақтың мәдени құндылығының дәл өлшемі ретінде
- B.Белгілі жорамалдар мен деректерге негізделген шартты болжам ретіндедұрыс
- C.Барлық сценарийге ортақ өзгермейтін факт ретінде
- D.2100 жылы өткізілген санақ нәтижесі ретінде
- E.Бүгінгі халық саны ретінде
Түсіндірме
Ереже: Демографиялық болжам туу, өлім және көші-қон жөніндегі жорамалдарға сүйенеді. Болжамды болашақ бақылаумен немесе мәдени бағамен теңестіруге болмайды.
Қолдану: 60 млн — модель нәтижесі. Оның бастапқы дерегі, сценарийі және жасалған жылы көрсетілсе, оқырман қорытындының шартын түсінеді.
Қате нұсқалар: A) Тұрғын саны мәдени құндылықты өлшемейді.
C) Басқа жорамал басқа нәтиже беруі мүмкін.
D) Болашақ санақ әлі жүргізілген жоқ.
E) 2100 жылғы бағалау қазіргі сан емес. Ишара: Модель нәтижесі мен өлшенген фактіні ажырат.
Дұрыс жауап: Әртүрлі демографиялық жорамалдар ықтимал нәтижелерді өзгертеді
Жауап нұсқалары
- A.Әртүрлі демографиялық жорамалдар ықтимал нәтижелерді өзгертедідұрыс
- B.Айырманы халықтың ұлттық құрамының жалғыз дәлелі деу
- C.Халық саны бір мезетте дәл екі мәнге тең деп айту
- D.Орташа 100 млн-ды өткізілген санақ деп жариялау
- E.Екі сценарийдің бірін дерексіз міндетті түрде қате деу
Түсіндірме
Ереже: Сценарийлер ықтимал шарттарды салыстырады; олардың айырмасы белгісіздік пен жорамалдың әсерін көрсетеді. Нақты нәтиже кейінгі бақылаумен анықталады.
Қолдану: 90 және 110 млн әртүрлі шарттарға тиесілі. Қандай туу, өлім және көші-қон жорамалдары алынғанын салыстыру қажет.
Қате нұсқалар: B) Жалпы сан ұлттық құрамды жеке анықтамайды.
C) Бір бақылау саны екі шартты нәтижеге бірдей тең болмайды.
D) Орташа есеп нақты санаққа айналмайды.
E) Сценарийді бағалау үшін оның шарты мен дерегі керек. Ишара: Сандардан бұрын сценарийлердің шарттарын салыстыр.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- 21-сарамандық жұмыс. «Қазақстан қауіпсіз әлемде» жобасы
- Қазақстанның халықаралық және аймақтық ұйымдармен байланыстары
- 22-сарамандық жұмыс. Қазақстанның геосаяси ынтымақтастығын арттыру
- Дүниежүзін аймақтарға аудандастырудың қағидаттары мен сызбалары
- Ғарыштық түсірілімнен Қазақстанның Жер серіктен түсірілген картасына дейін
- Мемлекеттердің географиялық жағдайы: мүмкіндіктер мен қатерлер
- 24-сарамандық жұмыс. Жер серіктік онлайн картада Қазақстанның географиялық орнын анықтау
- Азия жүрегіндегі Ұлы дала елі
Сұрақтар «География, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.