24-сарамандық жұмыс. Жер серіктік онлайн картада Қазақстанның географиялық орнын анықтау
СЖ24-параграф · Оқулықтың 242–243-беттері
«География, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «24-сарамандық жұмыс. Жер серіктік онлайн картада Қазақстанның географиялық орнын анықтау» тақырыбы, СЖ24-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Қазақстанның әлемдегі орнын онлайн карта арқылы сипаттау үшін қай әрекеттен бастау орынды?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Ел аумағын тауып, көрші аумақтар мен мұхиттарға қатысты орнын анықтау
Жауап нұсқалары
- A.Жеке ғимараттың санын елдің шекарасы деп алу
- B.Кездейсоқ қала суретін Қазақстанның толық аумағы деп алу
- C.Ел аумағын тауып, көрші аумақтар мен мұхиттарға қатысты орнын анықтаудұрыс
- D.Карта ауқымын айтпай тек экран түсін сипаттау
- E.Көшенің бір үйін бүкіл ел картасының орнына беру
Түсіндірме
Ереже: Елдің географиялық орнын бағалау оның толық аумағын және сыртқы кеңістіктік қатынастарын анықтауды қажет етеді. Жергілікті нысан ұлттық қамтуды алмастырмайды.
Қолдану: Қазақстан аумағын картадан табу елдік сипаттаманың шекарасын береді. Одан кейін көршілерге, материкке және мұхитқа қатынасы талданады.
Қате нұсқалар: A) Ғимарат саны мемлекеттік шекара емес.
B) Кездейсоқ қала толық ел аумағын көрсетпейді.
D) Түс кеңістіктік байланысты сипаттамайды.
E) Бір үй жергілікті нысан ғана. Ишара: Алдымен зерттелетін елдің толық аумағын анықта.
Дұрыс жауап: Солтүстік және шығыс
Жауап нұсқалары
- A.Солтүстік және шығысдұрыс
- B.Солтүстік және батыс
- C.Экватор мен бастапқы меридианның дәл қиылысында
- D.Оңтүстік және шығыс
- E.Оңтүстік және батыс
Түсіндірме
Ереже: Солтүстік ендік экватордан солтүстікке, шығыс бойлық бастапқы меридианнан шығысқа қарай орынды білдіреді. Ендік пен бойлық бөлек бағыттарды сипаттайды.
Қолдану: 48° с.е. солтүстік жартышарды, 68° ш.б. шығыс жартышарды көрсетеді. Екі координат та нөл емес.
Қате нұсқалар: B) Бойлық шығыс деп берілген.
C) Қиылыс координаттары 0° және 0° болар еді.
D) Ендік солтүстік деп берілген.
E) Екі бағыт та шартқа қарсы ауыстырылған. Ишара: Әр қысқартудың ендікке не бойлыққа қатысты екенін оқы.
Дұрыс жауап: 50,5° с.е.
Жауап нұсқалары
- A.50,03° с.е.
- B.50,5° с.е.дұрыс
- C.80° с.е.
- D.0,5° с.е.
- E.50,3° с.е.
Түсіндірме
Ереже: Бір градус 60 минутқа тең. Ондық градусқа айналдыру үшін минутты 60-қа бөліп, бүтін градусқа қосады.
Қолдану: 30′ / 60 = 0,5°. Сондықтан 50°30′ = 50,5°; бағыт солтүстік болып сақталады.
Қате нұсқалар: A) 30 минут градус жүздігіне тең емес.
C) Минутты бүтін градусқа қосу бірліктерді шатастырады.
D) Бастапқы 50 градус түсіп қалған.
E) Минут ондық бөлшек ретінде тікелей жазылмайды. Ишара: 30 минут бір градустың қандай үлесі?
Дұрыс жауап: 75°15′ ш.б.
Жауап нұсқалары
- A.75°25′ ш.б.
- B.75°15′ ш.б.дұрыс
- C.90°00′ ш.б.
- D.75°2,5′ ш.б.
- E.15°75′ ш.б.
Түсіндірме
Ереже: Ондық градустың бөлшек бөлігін минутқа айналдыру үшін 60-қа көбейтеді. Бүтін градус өзгермейді.
Қолдану: 0,25 × 60 = 15′. Сондықтан 75,25° = 75°15′ ш.б.
Қате нұсқалар: A) 25 ондық үлес 25 минут емес.
C) Бөлшек бөлікті бүтін градусқа негізсіз қосуға болмайды.
D) 2,5 минут емес, 15 минут шығады.
E) Градус пен минуттың орны ауысқан және минут 60-тан кем болуы керек. Ишара: Бөлшек градусты 60-қа көбейт.
- 5
Дұрыс жауап: Ендік 90°-тан аспайды, сондықтан 120° мәнін тексеру керек
Жауап нұсқалары
- A.120° мәні биіктікті автоматты білдіреді
- B.Солтүстік ендік деген бағыт болмайды
- C.Шығыс бойлық 70° бола алмайды
- D.Барлық координат міндетті түрде 0° болады
- E.Ендік 90°-тан аспайды, сондықтан 120° мәнін тексеру керекдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Ендік экватордан полюске дейінгі бұрыштық орынды көрсетіп, 0°–90° аралығында болады. Бойлық үшін ауқым басқа.
Қолдану: 120° ендік мүмкін ауқымнан тыс. Ал 70° шығыс бойлық өздігінен жарамды мән.
Қате нұсқалар: A) Шартта мән ендік деп жазылған, биіктік емес.
B) Солтүстік ендік — дұрыс географиялық бағыт.
C) 70° шығыс бойлық қалыпты ауқымда.
D) Нүктелердің координаттары әртүрлі болуы мүмкін. Ишара: Ендіктің полюстегі ең үлкен мәнін еске түсір.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Дүниежүзін аймақтарға аудандастырудың қағидаттары мен сызбалары
- 23-сарамандық жұмыс. Ғаламдану жағдайында тарихи-мәдени аймақтардың өзгеруін болжау
- Ғарыштық түсірілімнен Қазақстанның Жер серіктен түсірілген картасына дейін
- Мемлекеттердің географиялық жағдайы: мүмкіндіктер мен қатерлер
- Азия жүрегіндегі Ұлы дала елі
- 25-сарамандық жұмыс. Аймақтың геосаяси картасында Қазақстанның географиялық жағдайын бағалау
- Қазақстанның бәсекеге қабілеттілік рейтингі
- 26-сарамандық жұмыс. Мен Қазақстандағы сыбайлас жемқорлыққа төзімсіздікті және құқық үстемдігін қолдаймын
Сұрақтар «География, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.