Дүниежүзін аймақтарға аудандастырудың қағидаттары мен сызбалары
51–52-параграф · Оқулықтың 230–231-беттері
«География, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «Дүниежүзін аймақтарға аудандастырудың қағидаттары мен сызбалары» тақырыбы, 51–52-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 30 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Зерттеуші дүниежүзінің көптеген ел дерегін ортақ белгілері бойынша аймақтарға біріктірді. Негізгі мақсат…»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Ақпаратты жүйелеп, аумақ ерекшелігі мен салыстыруды түсіндіру
Жауап нұсқалары
- A.Барлық елдің айырмасын физикалық жою
- B.Мемлекет шекарасын автоматты өзгерту
- C.Барлық халықтың бірдей болуын дәлелдеу
- D.Елдердің экономикасын тек атаумен теңестіру
- E.Ақпаратты жүйелеп, аумақ ерекшелігі мен салыстыруды түсіндірудұрыс
Түсіндірме
Ереже: Аудандастыру кеңістіктік ақпаратты белгілі мақсат пен критерий арқылы реттейді. Талдау тобы нақты аумақ пен халықты өзгертіп жібермейді.
Қолдану: Ел дерегін жүйелеу ұқсастық пен айырманы түсіндіруге көмектеседі. Бұл барлық ішкі ерекшелік жоғалды деген тұжырым емес.
Қате нұсқалар: A) Жіктеу нақты табиғи не әлеуметтік айырманы жоймайды.
B) Зерттеу тобы құқықтық шекара актісі емес.
C) Топ ішіндегі адамдар мен жағдай әртүрлі.
D) Атау экономикалық көрсеткішті теңестірмейді. Ишара: Бөлу талдау үшін жасалды ма, әлде аумақ өзгерді ме?
Дұрыс жауап: Әртүрлі мақсат пен критерий әртүрлі аймақ беруі мүмкін
Жауап нұсқалары
- A.Әртүрлі мақсат пен критерий әртүрлі аймақ беруі мүмкіндұрыс
- B.Табиғи жағдай мен сауда байланысы бір көрсеткіш
- C.Әр ел тек бір ғана мүмкін топқа жатады
- D.Екі схема атауы бірдей болса құрамы міндетті бірдей
- E.Бір схема міндетті жалған
Түсіндірме
Ереже: Аймақ анықтамасы қолданылған критерийге тәуелді. Бір аумақ бірнеше талдау жүйесінде әртүрлі орын ала алады.
Қолдану: Табиғи және экономикалық негіз әртүрлі. Сондықтан екі схема өз мақсатына сай болуы мүмкін; олардың жарамдылығы сол мақсатпен тексеріледі.
Қате нұсқалар: B) Климат пен алмасу бір анықтама емес.
C) Көпөлшемді талдауда бірнеше жіктеу болуы мүмкін.
D) Атау критерийдің сәйкестігін өзі бермейді.
E) Айырмашылық өздігінен қате дәлелі емес. Ишара: Аймақ қандай белгі үшін бөлінген?
Дұрыс жауап: Бір табиғи критерий барлық тарихи-әлеуметтік қасиетті толық анықтамайды
Жауап нұсқалары
- A.Жауын-шашын барлық адам мінезін дәл өлшейді
- B.Табиғи белгі экономикалық айырманы толық жояды
- C.Бір табиғи критерий барлық тарихи-әлеуметтік қасиетті толық анықтамайдыдұрыс
- D.Аймаққа кірген соң барлық тіл бірдей болады
- E.Тарихи дерек бұл талдауға ешқашан қажет емес
Түсіндірме
Ереже: Бір критерий бойынша ұқсастық өзге өлшемдердегі бірдейлікті дәлелдемейді. Мәдени сипат бірнеше тарихи және әлеуметтік факторға қатысты.
Қолдану: Жауын-шашын табиғи шартты көрсетеді. Мәдениет туралы қорытындыға тіл, тарих және байланыс сияқты бөлек дерек керек.
Қате нұсқалар: A) Табиғи мөлшер жеке мінездің өлшемі емес.
B) Экономика ресурс пен институт және нарыққа да тәуелді.
D) Жіктеу тілдерді физикалық өзгертпейді.
E) Тарихи дерек мәдени айырманы түсіндіреді. Ишара: Ұқсастық дәл қай қасиетке қатысты?
Дұрыс жауап: Құрамбөліктер арасындағы ықпал мен сыртқы байланысты талдау
Жауап нұсқалары
- A.Бүкіл нәтиже бір ғана бөлікке тең
- B.Құрамбөліктер арасындағы ықпал мен сыртқы байланысты талдаудұрыс
- C.Тек нысандар атауын жинау
- D.Аймақтың басқа аумақпен байланысы жоқ
- E.Әр бөлік міндетті бір-бірінен тәуелсіз
Түсіндірме
Ереже: Жүйелік талдау элементтерді олардың өзара қатынасымен қарайды. Элемент тізімі байланыс механизмі ашылмайынша толық жүйелік түсіндірме емес.
Қолдану: Өндіріс еңбек пен көлікке, ал сыртқы сұраныс бүкіл жүйеге әсер етуі мүмкін. Осы байланыс аймақтың қызметін түсіндіреді.
Қате нұсқалар: A) Бір бөлік бүкіл жүйені толық қамтымайды.
C) Тізім ықпал арнасын өзі бермейді.
D) Аймақ сыртқы ресурс және нарықпен байланысуы мүмкін.
E) Шарт нақты байланыстарды көрсетеді. Ишара: Бір бөлік өзгерсе, қалғанына қандай арна арқылы әсер етеді?
Дұрыс жауап: Қоршаған ортамен байланысы бар ашық жүйе
Жауап нұсқалары
- A.Қоршаған ортамен байланысы бар ашық жүйедұрыс
- B.Шекара сызығы барлық алмасуды жояды
- C.Сыртқы ағын аймақты зерттеуге қатыссыз
- D.Экспорт болса ішкі өндіріс жоқ
- E.Барлық ресурс тек аймақ ішінде жасалады
Түсіндірме
Ереже: Жүйе шекарасы талдауды ұйымдастырады, бірақ сыртқы кіріс пен шығысты жоққа шығармайды. Ашық жүйеде сыртқы орта байланысы маңызды.
Қолдану: Энергия кірісі мен өнім шығысы сыртқы ортаға тәуелділікті көрсетеді. Оларды аймақтық талдауда есепке алу қажет.
Қате нұсқалар: B) Сызылған шекара нақты ағынды өздігінен тоқтатпайды.
C) Кіріс өндіріс пен тұрақтылыққа қатысты.
D) Экспорт жергілікті өндіріс өнімі болуы мүмкін.
E) Шарт энергия сырттан келетінін береді. Ишара: Талдау шекарасын қандай ресурс пен өнім кесіп өтеді?
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 25 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Қазақстан Республикасының геосаяси қауіпсіздігіне әсер ететін факторлар
- 21-сарамандық жұмыс. «Қазақстан қауіпсіз әлемде» жобасы
- Қазақстанның халықаралық және аймақтық ұйымдармен байланыстары
- 22-сарамандық жұмыс. Қазақстанның геосаяси ынтымақтастығын арттыру
- 23-сарамандық жұмыс. Ғаламдану жағдайында тарихи-мәдени аймақтардың өзгеруін болжау
- Ғарыштық түсірілімнен Қазақстанның Жер серіктен түсірілген картасына дейін
- Мемлекеттердің географиялық жағдайы: мүмкіндіктер мен қатерлер
- 24-сарамандық жұмыс. Жер серіктік онлайн картада Қазақстанның географиялық орнын анықтау
Сұрақтар «География, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.