Суды тұрақты пайдалану
21-параграф · Оқулықтың 85–86-беттері
«География, ЖМБ» оқулығының (11-сынып, Мектеп, 2020) «Суды тұрақты пайдалану» тақырыбы, 21-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Ауыл суын тұрақты пайдалану жоспары жасалады. Қай мақсат оның мәнін толық ашады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Қазіргі қажеттілікті өтей отырып су қоры мен сапасын болашақ үшін сақтау
Жауап нұсқалары
- A.Қазіргі қажеттілікті өтей отырып су қоры мен сапасын болашақ үшін сақтаудұрыс
- B.Қордың жаңаруын есепке алмай барлық суды бір маусымда алу
- C.Тек құбыр салынған ұзындықты арттыру
- D.Суды үнемдеу үшін ауызсудың қауіпсіздігін елемеу
- E.Тек биылғы су алуды барынша көбейту
Түсіндірме
Ереже: Суды тұрақты пайдалану қазіргі және болашақ қажеттілікті, қордың сандық жағдайын, сапасын және экожүйені байланыстырады.
Қолдану: Толық мақсат тұтынушыны бүгін сумен қамтамасыз етуді де, болашақ мүмкіндік пен орта сапасын сақтауды да қамтиды.
Қате нұсқалар: B) Жаңаруды елемеу болашақ қорды азайту қаупін туғызады.
C) Құбыр ұзындығы жеткізілім мен қор сапасының барлық нәтижесін сипаттамайды.
D) Үнем қауіпсіз су қажеттілігін жоққа шығармайды.
E) Алуды көбейту қордың тұрақтылығы мен тиімділікке кепіл емес. Ишара: Бүгінгі жеткіліктілікпен бірге ертеңгі қор мен сапаны қарастыр.
Дұрыс жауап: 30%
Жауап нұсқалары
- A.30%дұрыс
- B.42,9%
- C.300%
- D.3%
- E.70%
Түсіндірме
Ереже: Бастапқы мәнге қатысты үнем (бастапқы − жаңа) / бастапқы × 100% арқылы есептеледі. Бір тәжірибенің нәтижесі барлық жылыжайға кепіл емес.
Қолдану: (1000 − 700) / 1000 × 100% = 30%. Салыстырылатын өнім көлемі мен сапасы бірдей берілген.
Қате нұсқалар: B) 42,9% айырманы жаңа 700-ге бөлгенде шығады, бастапқыға емес.
C) 300 — м³ айырмасы, оны пайызға теңестіруге болмайды.
D) 3% нақты есептен он есе аз.
E) 70% — жаңа су алудың бастапқыға қатысты қалған үлесі. Ишара: Үнемді алғашқы 1000 м³ көлеміне қатысты есепте.
Дұрыс жауап: А-да: 10 м³/т, Б-да 12,5 м³/т
Жауап нұсқалары
- A.Екеуінде де 10 м³/т
- B.А-да 100 м³/т, Б-да 120 м³/т
- C.Б өнімі көбірек болғандықтан бірлікке су алуы міндетті аз
- D.Б-да: 8 м³/т, А-да 10 м³/т
- E.А-да: 10 м³/т, Б-да 12,5 м³/тдұрыс
Түсіндірме
Ереже: Су пайдаланудың өнімге қатысты қарқындылығы су көлемін өнім мөлшеріне бөлу арқылы табылады. Жалпы өнімнің көптігі бірлікке аз шығынды автоматты білдірмейді.
Қолдану: А:1000 / 100 = 10; Б:1500 / 120 = 12,5 м³/т. Берілген өлшем бойынша А-ның бір тоннаға су алуы төмен.
Қате нұсқалар: A) Б-ның нақты 12,5 мәні теңдікке сәйкес келмейді.
B) 100 және 120 — өнім мөлшері, су қарқындылығы емес.
C) Жалпы өніммен бірге алынған суды да бөлу арқылы салыстыру қажет.
D) Б үшін 1500 / 120 = 12,5, 8 емес. Ишара: Екі шаруашылықта суды өз өнім санына бөл.
Дұрыс жауап: Судың осы суару мақсатына жарамдылығы, жинау көлемі және қауіпсіз сақтау
Жауап нұсқалары
- A.Тек жылдық жауын көлемін білу жеткілікті деп алу
- B.Су көлемін өлшемей барлық ауызсу шығыны жойылады деу
- C.Судың осы суару мақсатына жарамдылығы, жинау көлемі және қауіпсіз сақтаудұрыс
- D.Жауын суын міндетті түрде ауызсу желісіне тікелей қосу
- E.Жауын суы болғандықтан кез келген мақсатқа тексерусіз жарамды деу
Түсіндірме
Ереже: Қайта не баламалы су пайдалану сапа мен мақсат сәйкестігіне, жеткілікті көлемге және қауіпсіз жүйеге тәуелді. Ішу мен суарудың талаптары бірдей емес.
Қолдану: Шатырдан жиналған суға кір мен ластағыш түсуі мүмкін. Сондықтан гүлзарға жарамдылығы және сақтау жағдайы тексеріліп, ішетін желімен қауіпсіз бөлінуі қажет.
Қате нұсқалар: A) Жауын көлемі маңызды, бірақ жиналған судың сапасы, сақталуы мен маусымдық сұранысы да бағаланады.
B) Жиналатын көлем ауа райына тәуелді; ауызсу шығыны толық жойылмайды.
D) Тікелей қосу ауызсу желісінің ластану қаупін туғызуы мүмкін.
E) Табиғи жауын суы шатырдан өткеннен кейін барлық мақсатқа автоматты қауіпсіз емес. Ишара: Алдымен судың қай қызметке қолданылатынын белгіле.
Дұрыс жауап: Қажетті сапаны тексеріп, қайта пайдалану жүйесін бақылаумен енгізу
Жауап нұсқалары
- A.Қажетті сапаны тексеріп, қайта пайдалану жүйесін бақылаумен енгізудұрыс
- B.Ақаба суды ауызсу құбырына сапа тексерусіз жіберу
- C.Қайта қолданылатын судың сапасын мүлде өлшемеу
- D.Тазартылған атауы бар кез келген суды тексерусіз барлық мақсатқа қолдану
- E.Тек тұщы су алу азайса экологиялық қауіптің бәрі жойылады деу
Түсіндірме
Ереже: Суды қайта пайдалану жаңа су алуды азайта алады, бірақ сапа, технологиялық талап және ықтимал қауіп бақылауы сақталуы керек.
Қолдану: Техникалық салқындатуға судың химиялық және басқа қасиеттері сай болуы тиіс. Тазарту нәтижесі мен жүйе жағдайын тексеру осы сәйкестікті бағалайды.
Қате нұсқалар: B) Ауызсуға қолдану жеке қауіпсіздік талаптарын қажет етеді.
C) Өлшемсіз нақты жарамдылықты анықтау мүмкін емес.
D) Әртүрлі пайдалану мақсаттарының талаптары әртүрлі, атау жеткіліксіз.
E) Су алу азайса да ластағыш пен технологиялық қауіп қалуы мүмкін. Ишара: Қайта пайдалану пайдасын сапа талаптарынан бөлек қарастырма.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Табиғатты пайдалануды жергілікті басқару
- «Экологиялық із» және тұрақты даму
- Су және «экологиялық із»
- 8-сарамандық жұмыс. Менің «экологиялық ізім»
- 9-сарамандық жұмыс. Экологиялық жағдайлардың құқықтық аспектілері
- Эко- және смарт-сити – болашақтың қалалары
- Табиғатты пайдалану тұжырымдамасы
- Қоршаған ортаның антропогендік өзгерістері
Сұрақтар «География, ЖМБ» оқулығы бойынша құрастырылған, Мектеп, 2020.