Сүйектің макро және микроскопиялық құрылысы Сүйектің құрамы
32-параграф · Оқулықтың 133–136-беттері
«Биология» оқулығының (8-сынып, Атамұра, 2018) «Сүйектің макро және микроскопиялық құрылысы Сүйектің құрамы» тақырыбы, 32-параграф. Мұнда әр сұрақтың бес жауап нұсқасы мен түсіндірмесі бар 15 сұрақ жинақталған: түсіндірме дұрыс нұсқаның қандай ережемен таңдалғанын және қалғандарының неге сәйкес келмейтінін көрсетеді. Мысалы: «Сүйек ұлпасының жаңа матриксін түзетін жасушалар қалай аталады?»
Өзіңізді тексеріңізТақырып бойынша 5 сұрақ: жауап беріңіз, нәтижені бірден көріңіз.
Дұрыс жауап: Остеобластар
Жауап нұсқалары
- A.Остеокластар
- B.Эритроциттер
- C.Хондроциттер
- D.Нейрондар
- E.Остеобластардұрыс
Түсіндірме
Ереже: Сүйек ұлпасы тірі дәнекер ұлпа болып табылады. Остеобластар жаңа сүйек матриксін түзеді. Остеоциттер жетілген сүйек жасушалары, ал остеокластар сүйек ұлпасының резорбциясына қатысады. Жасушаларды қызметіне қарай ажырату сүйектің өсуі мен жаңаруын түсінуге мүмкіндік береді.
Қолдану: Сұрақ жаңа матрикс өндіретін жасушаны сұрайды. Бұл қызмет остеобласқа тән, сондықтан дұрыс жауап — остеобластар. «Сүйек жасушасы» деген ортақ атау барлық жасуша бір қызмет атқарады дегенді білдірмейді: түзу, сақтау және ыдырату өзара байланысты, бірақ бөлек үдерістер.
Қате нұсқаларды ажырату: Остеокласт матриксті резорбциялайды. Эритроцит қан жасушасы. Хондроцит шеміршек жасушасы. Нейрон жүйке сигналын өткізеді. Төрт нұсқа жаңа сүйек матриксін түзетін негізгі жасушаны дұрыс атамайды.
Қайта орындауға ишара: Матриксті түзетін және оны резорбциялайтын жасушаларды шатастырма.
Дұрыс жауап: Остеокласт
Жауап нұсқалары
- A.Остеокластдұрыс
- B.Остеобласт
- C.Остеоцит
- D.Хондроцит
- E.Фибробласт
Түсіндірме
Ереже: Остеокластар сүйек ұлпасын резорбциялайды. Бұл әрекет сүйектің жаңаруында және пішінінің бейімделуінде сүйек түзілуімен қатар жүреді. Резорбция тек зақым немесе ауру белгісі емес; қалыпты қайта құрылудың да бір бөлігі. Остеобласт жаңа матрикс түзетін басқа жасуша болады.
Қолдану: Шартта бұрынғы ұлпаны ыдырату қызметі берілген. Остеокласт осы қызметке сәйкес келеді. Сұрақ шеміршекті ғана жою туралы емес, сүйек ұлпасының жаңаруына қатысты. Сондықтан жауапты ұлпаны түзетін жасушамен емес, резорбция қызметімен байланыстырамыз.
Қате нұсқаларды ажырату: Остеобласт жаңа матрикс түзеді. Остеоцит жетілген сүйек жасушасы. Хондроцит шеміршекке тән. Фибробласт дәнекер ұлпа талшықтарын түзеді, бірақ осы сүйек резорбциясының негізгі жасушасы емес. Қызметтің бағытын сақтау қажет.
Қайта орындауға ишара: Сұралған әрекет — түзу емес, бұрынғы сүйек ұлпасын резорбциялау.
Дұрыс жауап: Остеоцит
Жауап нұсқалары
- A.Остеобласт
- B.Остеокласт
- C.Остеоцитдұрыс
- D.Хондроцит
- E.Миофибрилла
Түсіндірме
Ереже: Остеоциттер сүйек матриксіндегі шағын қуыстарда орналасқан жетілген жасушалар. Олардың өсінділері ұсақ каналшалар арқылы байланысады. Сүйектің қатты матриксі тірі жасушаларды жоққа шығармайды: олар қоректену мен ұлпа күйін сақтауға байланысты тіршілік үдерістеріне қатысады.
Қолдану: Шарт жетілген және матрикс ішінде орналасқан жасушаны сипаттайды. Остеоцит дұрыс. Жаңа матрикс түзуші остеобласт пен резорбциялаушы остеокласттың қызметін осы сипаттамамен араластыруға болмайды. Сүйектің беріктігін ғана білу жасушаның түрін анықтауға жеткіліксіз; жетілу күйі де маңызды.
Қате нұсқаларды ажырату: Остеобласт матрикс түзетін жасуша. Остеокласт резорбциялайды. Хондроцит шеміршекте орналасады. Миофибрилла жасуша түрі емес, бұлшық еттің жиырылғыш құрылымы. Әр нұсқаның ұлпасы мен қызметін жеке тексеру қажет.
Қайта орындауға ишара: Жетілген сүйек жасушасының атауын ізде.
Дұрыс жауап: Остеон
Жауап нұсқалары
- A.Буын капсуласы
- B.Остеондұрыс
- C.Сүйекқап
- D.Өсу пластинкасы
- E.Сіңір шоғыры
Түсіндірме
Ереже: Остеон тығыз сүйек затының ұйымдасқан құрылымдық бірлігі. Оның орталық каналының айналасында концентрлі сүйек тақташалары орналасады. Орталық каналдағы тамырлар мен жүйкелер және ұсақ каналшалар қатты матрикс ішінде тірі жасушалардың қамтамасыз етілуіне қатысады.
Қолдану: Шарт орталық канал мен оны айнала орналасқан тақташаларды нақты береді. Бұл сипаттама остеонға сәйкес. Остеонды бүкіл сүйектің сыртқы қабығы деп атауға болмайды: ол тығыз заттың ішкі микроскопиялық құрылымы. Пішін мен орналасу бірдей жауапты анықтайды.
Қате нұсқаларды ажырату: Буын капсуласы қозғалмалы байланыс қуысын қоршайды. Сүйекқап сүйектің сыртқы бетімен байланысты. Өсу пластинкасы ұзаруға қатысады. Сіңір шоғыры бұлшық ет күшін сүйекке жеткізеді. Олар концентрлі тақташалы орталық канал құрылымын бермейді.
Қайта орындауға ишара: Орталық канал және оны айнала қоршаған тақташаларға назар аудар.
Дұрыс жауап: Қан тамырлары мен жүйкелер
Жауап нұсқалары
- A.Өсу пластинкасының шеміршекті жасушалары
- B.Буын қуысы мен синовиальды қабық
- C.Қызыл сүйек кемігінің негізгі ошақтары
- D.Буындық бетті жабатын гиалинді шеміршек
- E.Қан тамырлары мен жүйкелердұрыс
Түсіндірме
Ереже: Сүйек жасушалары басқа тірі жасушалар сияқты зат алмасады және қорек пен оттекті қажет етеді. Тығыз матрикс ішінде қамтамасыз етуге орталық каналдардағы тамырлар мен ұсақ каналшалар жүйесі қатысады. Сүйектің қатты болуы оның тірі ұлпа ретіндегі қажеттіліктерін жоймайды.
Қолдану: Шарт остеонның орталық каналын сұрайды. Оның ішіндегі қан тамырлары мен жүйкелер сүйек ұлпасының қамтамасыз етілуіне қатысады. Тығыз матрикстегі канал мен сүйек кемігі орналасатын кеңістікті теңестіруге болмайды. Буын қуысы мен өсу пластинкасы да анатомиялық тұрғыдан басқа орындар, сондықтан ұқсас тірек-қимыл терминдерінің арасынан нақты орталық каналдың құрамын таңдаймыз.
Қате нұсқаларды ажырату: Өсу пластинкасы сүйектің ұзару аймағында орналасады. Буын қуысы мен синовиальды қабық қозғалмалы байланысқа тән. Қызыл кеміктің ошақтары остеон орталық каналының негізгі құрамы емес. Гиалинді буындық шеміршек жанасатын сыртқы бетте болады. Әр нұсқаның орналасқан жері шешуші.
Қайта орындауға ишара: Орталық канал қатты матрикс ішінде тамырлық және жүйкелік жол береді.
Жауаптары мен түсіндірмелері бар тағы 10 сұрақ
Олар жинақта: тақырыптың барлық сұрақтары, сынып үшін араластырылған тесттің екі нұсқасы, мұғалімге арналған кілттер мен түсіндірмелер. Басып шығаруға арналған PDF.
Тек жеке пайдалануға арналған: таратуға болмайды.
Кітаптың басқа тақырыптары
- Шығару жүйесі мүшелерінің құрылысы
- Терінің құрылысы мен қызметі оның маңызы
- Тері аурулары және гигиенасы
- Адам қаңқасының құрылысы Тірек қимыл жүйесінің рөлі мен қызметі
- Сүйектердің байланысу типтері
- Буынның құрылысы мен қызметі
- Бұлшық ет ұлпаларының құрылысы мен қызметі Адам денесінің бұлшық еттерін жіктеу
- Гиподинамия Сымбаттың бұзылуы және жалпақтабандылықтың себептері мен алдын алу
Сұрақтар «Биология» оқулығы бойынша құрастырылған, Атамұра, 2018.