Шығару жүйесі мүшелерінің құрылысы

Ереже: Бүйректер қанды сүзіп, су мен тұз тепе-теңдігін сақтауға және қалдықтарды несеппен шығаруға қатысады. Бүйрекүсті безі жақын орналасқанымен, басқа эндокриндік мүше. Қуық несепті уақытша жинайды, түзбейді. Мүшенің атауын орналасу ұқсастығымен емес, берілген қызметімен сәйкестендіреміз.

Қолдану: Шарт негізгі жұп мүшені және оның қаннан несеп түзуге қатысты қызметін береді. Осы екеуі бүйрекке сай. Өкпе де кейбір қалдықты шығарады, бірақ оның негізгі жолы CO₂-ні ауаға бөлу. Сондықтан «бөліп шығарады» деген жалғыз кең белгіге сүйену жеткіліксіз.

Қате нұсқаларды ажырату: Бүйрекүсті безі гормон бөледі. Қуық несеп жинайды және қалыпты жағдайда жұп мүше емес. Өкпе газ алмасады. Аналық без көбею жүйесінде. Төрт мүше берілген қан сүзу және несеп түзу қызметін бүйректің орнына атқармайды. Қызмет пен жұптық белгі бірге жауапты анықтайды.

Қайта орындауға ишара: Несепті түзетін мүшені оны сақтайтын мүшеден ажырат.

Ереже: Нефрон бүйректің құрылымдық-қызметтік бірлігі. Оның құрамында шумақпен байланысты бүйрек денешігі және өзекше бар. Сүзілген сұйықтық кейін өзекшеде өңделеді. Бір ұсақ құрылымның атауын басқа мүшедегі ұсақ құрылыммен шатастырмаймыз: ұқсас көлем олардың қызметін бірдей етпейді.

Қолдану: Шарт сүзу мен өзекшелік өңдеуді бірге береді. Нефрон осы әрекеттерді байланыстыратын бірлік, сондықтан дұрыс. Нейрон атауы дыбыстық жағынан ұқсас болғанмен, жүйке жасушасы. Жауапты сөз ұқсастығымен емес, құрам мен қызметтің нақты сәйкес келуімен таңдаймыз.

Қате нұсқаларды ажырату: Нейрон жүйке жүйесінде. Альвеола өкпеде газ алмасады. Ішек бүрі сіңіру бетін ұлғайтады. Қуық қабырғасы жинау және шығаруға қатысады, нефрон емес. Төрт нұсқа бүйректің сүзгі-өзекше бірлігін бермейді; олардың әрқайсысының негізгі орны басқа.

Қайта орындауға ишара: «Нефро» бөлігі бүйрекке қатысты атауларда кездесетінін еске түсір.

Ереже: Алғашқы сүзінді бүйрек шумағындағы қаннан сүзгі тосқауылы арқылы капсула кеңістігіне өтеді. Қан жасушалары мен ірі нәруыздардың көбі қалыпты тосқауылда ұсталады. Кейін сүзінді өзекшеге келеді. Бұл бастапқы қадамды дайын несептің қуықта жиналуымен немесе сыртқа шығарылуымен шатастырмаймыз.

Қолдану: Шарт алғашқы сүзіндінің басталуын сұрайды. Шумақтан капсулаға өту дұрыс. Қан түгел өзекшеге құйылмайды, оның белгілі шағын құрамдары сұйықтықпен өтеді. Қалыпты сүзу орны мен кейінгі несеп жолын бөлек анықтау нефрон қызметінің ретін сақтауға көмектеседі.

Қате нұсқаларды ажырату: Қуықтан несепағарға өту қалыпты бастапқы сүзу емес. Несепағардан венаға сүзу де дұрыс жол емес. Бүкіл қанның өзекшеден артерияға өтуі сүзінді түзілуін кері береді. Өзектен қуыққа кері ағын алғашқы сүзуді сипаттамайды. Төрт нұсқа орын мен бағытты бұзады.

Қайта орындауға ишара: Сүзуге келген қан мен пайда болған сұйықтықтың екі жағын анықта.

Ереже: Қалыпты шумақтық тосқауыл қан жасушалары мен ірі нәруыздардың көбін қан тамырында сақтайды. Су және көптеген шағын молекулалар сүзіндіге өте алады. Алғашқы сүзіндіні бүкіл қанмен немесе нәруызсыздығы абсолютті кез келген сұйықтықпен теңестірмейміз. Сүзу таңдамалылығы құрам мөлшері мен тосқауыл қасиетіне байланысты.

Қолдану: Шарт қалыпты сүзгіде өтуі шектелетін жұпты сұрайды. Жасушалар мен ірі нәруыздар дұрыс. Су не глюкоза өтуі мүмкін болғандықтан, олар бар жұптар шектелетін негізгі құрамды бермейді. Бұл жалпы оқу қағидасы, жеке адамның зертханалық нәтижесіне диагноз қою емес.

Қате нұсқаларды ажырату: Су мен иондар сүзіндіге өтеді. Су мен глюкоза да шағын құрамдарға жатады. Несепнәр мен су сүзуге қатысады. Иондар мен несепнәр де өтетін шағын заттар. Төрт жұп ірі құрамдарды ұстап қалудың негізгі айырмасын көрсетпейді. Кейінгі қайта сіңіруді алғашқы өтумен шатастырмаймыз.

Қайта орындауға ишара: Жасуша мен ірі молекуланы су және шағын еріген заттардан бөлек қарастыр.

Ереже: Қайта сіңіру сүзіндідегі су мен қажет заттардың өзекшеден қанға қайтуына қатысты. Сүзу кері бағытта, қаннан капсулаға өтеді. Секреция кезінде кейбір құрам қаннан өзекше сұйықтығына қосылады. Дайын несептің мүшелер бойымен жүруі осы жасушалық тасымалдардың атауы емес.

Қолдану: Шарт қайта сіңірудің бағытын сұрайды. Сондықтан өзекше сұйықтығынан қанға қарай дұрыс. «Қайта» сөзі қажет құрамның ішкі қан ортасына қайтуын білдіреді. Бұл қайту бүкіл несептің қуықтан артқа ағуы емес. Деңгейді және екі ортаны дұрыс анықтау маңызды.

Қате нұсқаларды ажырату: Қаннан капсулаға — сүзу. Қуықтан сыртқа — несеп шығару. Астаудан несепағарға — дайын сұйықтықтың ағуы. Қаннан өзекшеге — секрециялық қосылу. Төрт бағыттың әрқайсысы нақты басқа әрекетке қатысты, қайта сіңіруді білдірмейді. Осы айырма жалғыз дұрыс бағытты береді.

Қайта орындауға ишара: Қажет зат сүзіндіден ағзаның қан ортасына қайтады.