Газ алмасу

Ереже: Альвеолалар — өкпенің ұсақ ауа қапшықтары. Оларды қылтамыр торы қоршайды, сондықтан ауа мен қан жұқа тосқауылдың екі жағында орналасады. Бұл оттек пен көмірқышқыл газының алмасуына қолайлы. Ірі тыныс жолдары негізінен ауаны өткізеді, оларды негізгі өкпелік алмасу бетімен теңестірмейміз.

Қолдану: Шарт ауа мен қан арасындағы негізгі өкпелік орынды сұрайды. Альвеолалар осы екі ортаны жақындатады, сондықтан дұрыс. Тыныс жүйесінің барлық бөлігі қажет болғанымен, олардың міндеттері бірдей емес. Құрылымның ауа өткізуге немесе газ алмасуға бейімделуін ажырату жауапты анықтайды.

Қате нұсқаларды ажырату: Кеңірдек сақиналары ауа жолын ашық ұстайды. Дауыс байламдары дыбысқа қатысты. Негізгі бронхылар ауаны таратады. Мұрын қабырғасы альвеолалық алмасу беті емес. Төрт нұсқа тыныс жүйесіне қатысты болғанмен, негізгі ауа-қан алмасуының орнын бермейді.

Қайта орындауға ишара: Ұсақ ауа қапшығын және оны қоршаған қылтамыр торын ойла.

Ереже: Газдар жұқа тыныстық тосқауылдан диффузия арқылы өтеді. Бағыт әр газдың парциалдық қысым айырмасына тәуелді. Осмос су қозғалысына қатысты, ал газ алмасудың осы қадамы су осмосы емес. Қанның ағуы мен ауаның өкпеге келуі газдың тосқауыл арқылы өтуіне жағдай жасайды, бірақ оның орнына жүрмейді.

Қолдану: Шарт молекуланың альвеола мен қан арасындағы қысым айырмасы бойынша өтуін береді. Сондықтан диффузия дұрыс. Сұрақ өкпенің кеңеюін не қан жасушасының жетілуін емес, газдың мембраналық тосқауылдан қозғалысын сұрайды. Үдерістің деңгейін дұрыс анықтау бірнеше байланысты әрекетті шатастырмауға көмектеседі.

Қате нұсқаларды ажырату: Осмос суға қатысты. Ұю фибрин торын қалыптастырады. Бұлшық ет жиырылуы өкпелік желдетуге көмектеседі. Эритроцит түзілуі жаңа жасуша береді. Төрт үдеріс тынысқа жанама қатысты болуы мүмкін, бірақ берілген газдың өту механизмін дәл атамайды.

Қайта орындауға ишара: Молекуланың тосқауыл арқылы қысым айырмасы бойынша өтуіне назар аудар.

Ереже: Диффузияның таза бағыты газдың парциалдық қысымы жоғары ортадан төмен ортаға қарай болады. Өкпелік тосқауыл альвеоладағы ауа мен қылтамыр қанын ажыратады. Қысым айырмасы газ алмасуын бағыттайды. Молекулалар екі жаққа да қозғала алады, бірақ сұрақ басым, таза бағытты сұрайды.

Қолдану: Шарт альвеоладағы оттек қысымын жоғары деп береді. Сондықтан оның таза өтуі альвеоладан қанға. Өкпеге келген қан осылай оттекке байиды. Бұл жауап жалпы ауа ағынының бағытымен емес, дәл оттектің екі ортадағы салыстырмалы қысымымен анықталады.

Қате нұсқаларды ажырату: Кері бағыт оттек градиентіне қарсы. Қақпақша міндетті деу газ диффузиясын қан бағытын реттеумен шатастырады. Жалпы қысым жеткілікті деу дәл осы газдың парциалдық қысымын елемейді. Эритроциттің альвеолаға шығуы қалыпты алмасуға қажет емес. Төрт нұсқа газдың тосқауыл арқылы өтуін қате түсіндіреді.

Қайта орындауға ишара: Қай ортада дәл осы газдың парциалдық қысымы жоғары екенін тап.

Ереже: Көмірқышқыл газы да өз парциалдық қысым айырмасы бойынша диффузияланады. Өкпеге келген қанда оның қысымы альвеоладағыдан жоғары болса, газ қаннан альвеолаға өтеді. Кейін тыныс шығарумен сыртқа кетеді. Оның бағытын оттектің бағытымен автоматты бірдей деп қабылдауға болмайды.

Қолдану: Шарт CO₂ қысымын қанда жоғары деп береді. Сондықтан таза ағын қаннан альвеолаға. Осы қадам мен ауаны сыртқа шығару бірін-бірі толықтырады, бірақ бөлек деңгейдегі әрекеттер. Газдың қаннан ауаға өтуін өкпенің бұлшық етпен кеңеюімен теңестірмейміз.

Қате нұсқаларды ажырату: Кері бағыт CO₂ градиентіне қарсы. Бүкіл қанның төгілуі газ алмасудың шарты емес. Оттекпен міндетті бір бағыт деу әр газдың жеке қысым айырмасын елемейді. Айырма әсерсіз деу диффузияның бағыттық механизмін жоққа шығарады. Төрт тұжырым газ молекуласының нақты қозғалысын дұрыс түсіндірмейді.

Қайта орындауға ишара: Оттек пен CO₂ үшін әрқайсысының жеке қысым айырмасын салыстыр.

Ереже: Дене ұлпасында оттек қаннан жасушааралық орта арқылы жасушаларға қарай диффузияланады. Бағыт қан мен оттек пайдаланатын ұлпа арасындағы парциалдық қысым айырмасына сәйкес. Қан оттекті жеткізеді, жасушалық үдерістер оны пайдаланады. Өкпелік алмасу мен ұлпалық алмасуда орталар мен бағыт бөлек.

Қолдану: Шарт қандағы оттек қысымы жоғары екенін және ұлпаның оттек пайдаланатынын береді. Сондықтан қаннан ұлпаға қарай дұрыс. Қылтамыр қабырғасы мен жасушалық ортадан өту жолын сақтаймыз. Қан тамырын ұлпа жасушасына тікелей ашылатын түтік деп елестету қажет емес.

Қате нұсқаларды ажырату: Кері бағыт қысым айырмасын бұзады. Эритроциттің жасушаға түгел кіруі қалыпты тасымалға қажет емес. Қақпақша ұлпалық диффузияны атқармайды. Қабырға өтуге толық бөгет деу жұқа алмасу тосқауылының қасиетін елемейді. Төрт нұсқа ұлпаның оттек алуын қате механизммен түсіндіреді.

Қайта орындауға ишара: Ұлпа оттекті пайдаланып отырғандықтан қай ортадан жаңа оттек келеді?